Yogʻdu

“Oqsoch hikoyasi” Kanada adabiyotidan, Atvuddan oʻzbek tiliga oʻgirilgan ilk asar boʻldi. Shunday ekan 2025-yil Yogʻdu uchun omadli oʻtdi, desak boʻladi. Tarixchi professor Sherzod Moʻminov ham Gashtak podkastida nashriyotimizni eslab oʻtibdilar. Ilk qadamlarimizdayoq e’tirof va qoʻllab-quvvatlashlar bizga kuch beradi, koʻproq va yanada sifatliroq ishlashga undaydi. Podkast juda foydali, dam olish kunlarini bezab bera oladigan darajada oʻtibdi, tavsiya qilamiz: https://youtu.be/nEn87jueSa4?si=TnL_iD4nXDRsJTBt

2025-yildagi eng yaxshi 10 nashr roʻyxati tuzilibdi va unda “Oqsoch hikoyasi” ham kiritilgan. Nashriyotlarning ham, chop etilayotgan kitoblarning ham soni oshib borayotgan davrda kitobimizning e’tirof etilishi juda quvonarli. Maqola muallifi va Oyina.uz tahririyatiga tashakkur bildiramiz🙏

Margaret Atvud "Oqsoch hikoyasi" Yaqin yillardan beri distopik asarlar oʻqimay qoʻygandim. Ochigʻini aytsam, bu kitobni oʻqib maza qildim. Bakalavr paytimda oʻzim xohlab oʻqigan kitoblarim eyforiyasini nostalgik ruhda berdi. Nimadir kitob oʻqisam, boshqa bir kitobga oʻz-oʻzidan assotsatsiya beradigan boʻlib qolgan. Agar sizga Oruellning "1984" asari yoqqan boʻlsa, Atvudning bu kitobi ham yoqadi! Rey Bredberi yoshligida "men koʻzboylagʻich boʻlaman" degandi. Koʻzboylagʻich - fantast. Shuningdek, u asarlarini "ogoh qiluvchi asarlar" deb atagandi. Nega buni esladim, sababi Margaret Atvud bilan qaysidir jihatdan bogʻliqligi mavjud. Uning ushbu asari ham "ogohlantiruvchi" asarlar sirasiga kiradi. Voqealar retrospektiv usulda yozilgan. Sizga boʻlib oʻtgan voqeani bir boshidan hikoya qilib bermaydi. Balki labirint ichida olib yuradi, soʻnggida barcha qartalar (yoki kartalar) oʻz oʻrnini topadi. Yakuni boʻlsa, avj pardada torning uzilishiga oʻxshaydi. Nazarimda, shunday boʻlishi ham kerak edi. Fredxos – bu bosh qahramon. Voqealar uning tilidan hikoya qilinadi. Bir kunning oʻzida jamiyatdagi tuzum butunlay yangilanadi. Tuzum tepasiga radikal dindorlar kelishi esa vaziyatni yomon ahvolga olib keladi. Asarda Fredxosning dugonasi Moyra obrazi bor. Har qanday joyda oqimga qarshi suzuvchi bir inson topiladi. Moyra shunday obraz. Unda tizimga nisbatan isyon mavjud. Fredxosga nisbatan aktiv harakat qiladi. Fredxosda muhitga moslashish, koʻnikish yuqoriroq. Siz mavjud holatga koʻnikishni boshlasangiz, taqdirga tan bergan boʻlasiz. Bu xuddi Choʻlponning "Qor qoʻynida lola" hikoyasidagi Sharofatxon obraziga oʻxshaydi. Hikoyada ham koʻnikilish hissi hukmron. Atvud ham Fredxos obrazida shu gʻoyani yetkazib bermoqchi boʻladi. Nik – sirlar sandigʻi. Kutilmagan obrazlarimdan biri Nik. Asarda dialoglari boʻlsa-da, xuddi gapirmay turib faqat harakatlari orqali yuqoridan tomosha qilib turgan obraz. Hamma narsani biladi, lekin indamaydi. Kitobda shubhalanish hissi hukmronlik qiladi. Gledxos Fredxosdan, Fredxos esa Gledxosdan shubhalanadi, masalan. Har bir ayol bir-biridan shubhalanadi, bir-birini kuzatadi. Bunday tizimlashtirish rostan ham genialno. Tashqaridan uchinchi shaxsni olib kirmaydi-da, daraxtga urilgan boltaning sopini oʻzidan qiladi. *Asardagi ayrim jihatlarga toʻxtaldim. – kitob sifati a'lo darajada: fleksi muqova, shrift, interval, qogʻoz sifati va rangi. Shunchaki varoqlab ham maza qilasiz. #tavsiya @Mirahmedovas_blog

Хотира энг охирги қаршилигинг, уни йўқотган лахзангдан мағлуб ҳисобланасан. Маргарет Этвуднинг "Оқсоч ҳикояси"ни тугатдим. Асар аёл танасининг давлат ўз мулкига айлантирган сеҳрли диёрдаги аёлнинг оғзидан ҳикоя қилинади. Асар "1984" ва “Фаренгейт бўйича 451” романлари каби классик антиутопия. Жуда кўп ўхшашликлар мавжуд, бироқ, бу асардаги антоганист бўлган тизим "юмшоқ" тилда гаплашади. У ерда фикр назорат қилинади, бу ерда эса тана. Оруэллда “Катта оға бор, Этвудда эса “муқаддас қоидалар”. Бош қаҳрамон катта қаҳрамон эмас. У қутқармайди, у инқилоб эмас, у фақат эслаб қолишга ҳаракат қилади. Чунки хотира — охирги қаршилик шакли. Чунки сен ўз тарихингни унутсанг — сен мағлубсан. Этвуд жамиятни шокотерапевтик зўравонлик билан эмас, майда “тўғри қарорлар” орқали қандай қуллаштириш мумкинлигини кўрсатади. Ҳаммаси хавфсизлигингиз учун, тартиб учун, сизнинг фойдангиз учун дея сизни қулга айлантиришганини сезмай қоласиз. Инсон эркинлиги йўқолганини уни талаб қилган онидан бошлаб ҳис қилади. Ва яна инсон дўзаҳни бу дунёнинг ўзидаёқ ярата оладиган қобилиятга эга. Асар мана шу дўзаҳнинг яратилиши ҳақида ва эркинлигингни қандай қилиб босқчима-босқич сендан олиб қўйишлари ҳақида ҳикоя қилади. "Оқсоч ҳикояси"нинг юқоридаги классик антиутопиялардан асосий фарқи — бунда аёл киши ҳикоя қилади. Аёл киши нисбатан ҳис-туйғуларга берилган, инсонийлик фазилатлари юқори ва шунга яраша қўрқувлари ҳам каттароқ бўлганлиги сабабли, унинг тилидан бу ҳикояни тинглаш албатта қизиқ. Юқоридаги антиутопиялар сингари бунда тизимга қарши турган инқилобчи эркакни эмас, балки, кун келиб ҳаммаси яхши бўлишидан умид қилиб яшаган аёлни кўрамиз. Асарни 10-15 йил аввал ўқиганимда уни фантастика жанрига киритишимиз мумкин эди, лекин ҳозир у фантастика эмасдек туюлди. Мана шуниси ғалати. Умид қиламанки, бу муаммо фақат менда. P.S. Китоб сифати топ. Асарда тасвирланган аёл танасини ҳис қилиб ўқийсиз уни вароқлаганда. #ўқишга_нимадир

#iqtibos #yangi_kitob Telegram | Instagram | Facebook | X

Айримлар Маргарет Этвуднинг «Оқсоч ҳикояси»ни феминистика ёки фантастика деб ўйлайди. Лекин романни ўқир экансиз, атрофга шубҳа билан қарай бошлайсиз. Нега? Чунки радикаллар кўпайиб бораётган жамият айнан шундай ҳукумат истайди. Муаллиф китобга инсоният тарихида ҳақиқатда содир бўлган даҳшатларни қўшган. Ҳаммаси қачондир, қаердадир рўй берган. «Ёқуб ўғиллари» диний ташкилоти давлат тўнтариши қилиб, Гилеад республикасини тузишади. Бу ерда аёллар энди шахс эмас, улар давлат мулки. Кийими рангига қараб тоифаларга бўлинган буюмлар. Бош қаҳрамон Фредхос эса фақат битта мақсад учун яшайди: юқори мартабали амалдор учун фарзанд туғиб бериш. «Инжил»га кўра, Ёқуб пайғамбарнинг хотини Рахил бепушт бўлгани учун эрига ўз оқсочини беради ва: «У менинг тиззаларимда туғсин ва мен ҳам у орқали фарзандли бўлай», дейди. Қўмондон гўё харам эгасидек навбат билан Оқсочларни қабул қилади, бироқ натижа йўқ: эркакнинг ўзи бепушт. Асар бизга ҳар куни қиладиган оддий машғулотлар - китоб ўқиш, кофе ичиш, банк картасидан фойдаланиш ёки севган инсонимиз билан сайр қилиш бир кечада тақиқланиши мумкинлигини кўрсатади. Гилеадда аёлларга ўқиш-ёзиш мумкинмас. Дин эзгулик учун эмас, ҳокимиятни ушлаб туриш ва одамларни қўрқитиш учун қурол қилинса, қандай даҳшатли тизим пайдо бўлишини кўрасиз. Асар шуни эслатади: эркинлик - бизга берилган доимий туҳфа эмас, уни ҳар куни асраш керак. Агар биз бугун бефарқ бўлсак, эртага кимдир келиб бизга қандай яшаш кераклигини ва нима кийишни буюриши ҳеч гап эмас. Китоб ҳақида жонли мулоқот эртага.

Bugun tugatdim. Butun dunyoga hurmat saqlagan holda aytmoqchiman, bunaqasini birinchi marta o‘qishim! Avvaliga kuniga 20-30 bet o‘qib boshladim. Tushunarsiz. Nima bo‘lyapti? Qayerda, qachon bo‘lyapti? Lekin qandaydir qiziq va sirli. 100-betlardan keyin kitobni qo‘limdan qo‘yolmay qoldim. 300-betga kelganingda ham bir tarafdan barchasi tushunarlidek ko‘rinsa, boshqa tomondan, aniqlik kiritilishi kerak bo‘lgan narsalar battar ko‘payib boryapti. Bir qarashda barchasi tushunarli va bir vaqtning o‘zida aksincha, baloniyam tushunmagandek hisni tuydim. Eng qizig‘i, man xohlagan hissiyot ham aynan shu! Ikkalasi — eng zo‘r qorishma. Shu postni ham bir dunyo narsa yozaman deb boshladim-u, lekin yakunda hech vaqo chiqmadi. Faqat bitta fakt bor: Buncha haqiqat, buncha adabiyot, buncha mistika, buncha hissiyot va shu kabi “buncha”larning bunchalik zo‘r yig‘indisini, manimcha, yaqin o‘rtada his qilmagandim. Shunaqa gaplar... @abubakr_fozilov

Ҳозир “Оқсоч ҳикоясида” бир феминист аёл, ўзининг қизига қарата: қара, эринг сабзи тўғраяпти ва бундан ҳеч ҳам уялгани йўқ. Биз бу норсани нормаллаштирганча қанча қурбонликка бордик, қанча аёллар курашиб нобуд бўлди бу нарсалар учун’ деяпти. Ривожланган мамлакатларда аёлларнинг ҳуқуқлари учун ўтган аср давомида кўплаб феминистлар курашган. Бу аёлнинг гапида жон бор, ҳозир ўша давлатларда нормага айланган тенг ҳуқуқлик учун одамлар курашган, жон берган, қон тўккан. Бу худди бизга бериладиган ўқитувчиларимиз насихатига ўхшаган нарса: мустақилликни, тинчликни қадрланг, бунинг учун ота-боболаримиз жон берган деб. Буларни нега эслаяпман? Яқинда футбол бўйича Ўзбекистон чемпионатида илк марта аёл ҳакам тайинланганди. Ўшанда хакамга норозилигини “ошхонага бориб ишини қилсин” деб билдирганди бир футболчи. Демоқчиманки, айнан ўша аёл ҳакам ҳам ўзидан кейинги аёл ҳакамларни нормал қабул қилиниши учун курашаётган бўлиб чиқаяпти. Албатта, аёл ҳакамлар кўпайгач, орадан вақт ўтиб футболчилар ҳам бунга кўникади ва бу каби сексизмга йўналтирилган эътирозлар камайиши табиий. Китобни ўқиб шу нарсани ўйладим. Биз учун нормага айланган нарсалар учун кимлардир қурбон бўлгани ҳақида баъзида ўйлаб туришнинг зарари бўлмаса керак. P.S. Айтмоқчи, аёл ҳакамни ҳақорат қилган футболчига жазо берилгани ҳақидаги хабарга бирор жойда кўзим тушмади. Балки мен кўрмай қолгандирман, балки ростанам берилмагандир жазо. Жазоланиши шарт деб ўйлайман.

KitobTalking: Oqsoch hikoyasi 📍“Book.uz” doʻkoni 📅 21-dekabr, 17:00 Komiklar ishtirokida KitobTalking adabiy-yumoristik shousi boʻlib oʻtadi. Unda stendap komiklar Abu Bakr Fozilov, Azimbek Xushmamatov, Doni Salimbayev Margaret Atvudning “Oqsoch hikoyasi” kitobini muhokama qiladi. Shuningdek, shouda mehmon sifatida yozuvchi Nodira Ibrohimova ham ishtirok etadi. 💳 Chipta narxi 50 000 so'm. Telegram | Instagram | YouTube

Bir necha kun oldin "Oqsoch hikoyasi" ni tugatib, "Olamlar sohibi" ga sho'ng'iganman. Atvud kitobi haqida nimayam deyishim mumkin?! Demoqchi bo'lganlarimni bir mulohazali kitobxon juda mukammal ko'rinishda allaqachon yozib bo'libdi. Matnni o'qib, nazardan qochirgan o'rinlarimning ma'nosini ham anglab oldim. https://www.facebook.com/groups/badiiy/permalink/25365727029735730/ Tavsiya qilaman - har ikkisini - kitob va maqolani mutolaa qilishni.

Dahshatli va qaqshatqich muhokamaga marhamat! KitobTalking — adabiy-yumoristik loyiha. Uning navbatdagi sonida o‘ta kuchli distopiyalardan biri — “Oqsoch hikoyasi” asari haqida suhbatlashamiz! Ishtirokchilar: Abu Bakr Fozilov, Azimbek Xushmamatov, Doni Salimbayev.…

Dahshatli va qaqshatqich muhokamaga marhamat! KitobTalking — adabiy-yumoristik loyiha. Uning navbatdagi sonida o‘ta kuchli distopiyalardan biri — “Oqsoch hikoyasi” asari haqida suhbatlashamiz! Ishtirokchilar: Abu Bakr Fozilov, Azimbek Xushmamatov, Doni Salimbayev. Mehmonimiz — yozuvchi, shoir, adabiyotshunos va tarjimon Nodirabegim Ibrohimova! 21-dekabr, soat 17:00da Manzil: Qatortol ko‘chasi, Book.uz kitob do‘koni Kirish 50 ming so‘mdan. Joy band qilish uchun @abubakr_ph'ga murojaat eting! Eslatma: Shou qiziqarli, kulgili, mulohazakor va albatta, kutilmagan sovg‘alarga boy bo‘lishi kutilmoqda!Barchani kutib qolamiz! t.me/abubakr_fozilov