Post #3930

"Бітті, бәрі де бітті" (c) журналист Шнайдер, "Транссібір экспресі". 16 млн адамның дерегі ентерлеттерге тарап кетті. Баяғыда, ақша реформасы болып, 50 сомдық пен 100 сомдық іске аспай қалғанда, тышқақ лағы жоқтар "еште!" деп, бір жасап қалып еді. Онысын - тірнектеп дүние жиғандарға күлгені, әлде өзінің өмір салтына шын ырзалығы екенін білмедім сол кезде. Енді қазір біреулер, "базада тек біздің емес, министрдің де дерегі бар екен" деп "жұбанып" жүр. Оның рас, сен ешкімге керек емессің. Дара өзіңнің мәліметің бір тиынға да тұрмайды. Бірақ BigData заманында - ол база нағыз сыйлық. Жауларымызға, букмекерлерге, маркетологтарға, инвесторларға керемет сыйлық. Айталық, әлдебір белгілер бойынша мылтық ұстауға қауқарлы азаматтардың саны мен сапасын біліп алуға болады. Қалғанын қиялыңыз білсін. Ұмытпасам (осы тұста жадымның әлеуетіне жауап бере алмаймын), бұл хабарды таратқан - TSARKA деген ұйым. Ал мен білсем (жадым нашар екенін тағы да ескертемін), TSARKA - Мемлекеттік Техникалық Қызметтің (ҰҚК) ұйымы. Сонда ол кімнің артын ашып отыр? Меніңше, деректердің жария болуына цифр министрлігі еш жауап бермейді. Жария болуына кінәлі - чекистердің өзі. Жоғары билікті болжалды қауіптер туралы ескертпеген, базалардың қауіпсіздігін архитектуралық деңгейде қадағаламаған - тек ҰҚК (деп ойлаймын). Осы жолдарға түрткі болған - даркнетте бұрқ еткен тағы бір жаңалық. Ол мынадай жаңалық. Шашыранды деректерді ортақ базаға біріктіріп сата бастапты. Ол - деректерді енді кестеде кез келген қасиеті бойынша сұрыптап көре аласың деген сөз. Мысалы, Қазақстанда қырық жастағы азаматтардың санын нақты білу - бір клик. Кімге ренжуге болады? Тек өзімізге. "Біз сап еткізіп ала қоятын қағазға неміс апталап, ағылшын айлап жүгіреді, ал француз өмір бойы есік жағалайды" деп жыртылған бөтен емес, тап біз. Сонда компьютерді, ақпараттық технологиялардың отаны бола тұрып оларды не қара басты деп ойлаған жоқпыз. Бюрократияның мазмұнын түсінбедік. Саясаткерлерге жыртылу керек болды, дивидендін алды-кетті. Енді, сүйікті цифрлық дәуірлеріңнің ботқасын асауға үлкендеу қасық таңдау рәсімін ашық деп жариялаймын. Айтпақшы, байланыс пен ақпарат саласындағы ботқа туралы бір кісідей жазған марқұм Бендицкий еді. Ол әшкере қылған тіпті сұмдық жағдайларға билік тарабы ләм демегеніне таң қалушы едім. Енді түсінікті: бәріне даңғазасы керек болған екен. Тағы да айтпақшы - қазақстандық сервистер хакерлік форумдарда "бұзу түкке тұрмайтын" болып есептелетін. Біреу мақтанып, "мінеки, мен қазақстандық министрліктің сайтын қалай бұздым!" деген мақала салса - "мына мектептің баласы арамызға қалай кіріп кеткен?!" деп, форумнан есектің жақсылап шайқалған жылы несебіне әбден шыланған шуаш шұлғаумен сабап қуып шығатын. Ол туралы талай мақаламыз кезінде басылмады, енді керегі де жоқ.