Post #4562

Мен бир неча бор тизимлар назариясидаги тизим билан тизимий муаммо ҳақида ёзганман. Тизим ўзича ҳаётга эга эмас — у қандайдир тизимий муаммога ечимдир. Буни гипотетик тарзда замонавий ҳаётимизда тадбиқ этадиган бўлсак, масалан, Ички ишлар вазирлиги қошида яҳудий экстремизми ва терроризмига қарши кураш бўлинмалари ташкил этилса, улар албатта, 100 да 100 жуҳуд экстремистлари, ақидапарастлари ва террористларини топади, улар билан туну-кун жанг қилади. Чунки ИИВ қошидаги яҳудий терроризми ва экстремизмига қарши кураш бўлимлари ўзига ўзи иш топишни бошлайди: одамларнинг телефонини текширади, сўзлашувларини эшита бошлайди, керак бўлса ўзлари шундай экстремистик ташкилотлар тузиб, уларга ёшларни жалб этади, ўзлари террорчиликни ўргатади ва ҳоказо ва ҳоказо. Яъни, инструмент бор, у эса олдига қўйилган муаммони ҳал қилишга тушади, ҳатто ушбу муаммо мавжуд бўлмаса ҳам. Албатта, бу мисол билан жуҳуд терроризми йўқ, деган фикрга келмаслигимиз керак: тарихда жуда кўп ҳаракатлар (Россия социал-демократлари, яъни большевик-меньшевиклар ва ҳоказолар) айнан еврейлар томонидан бошқарилган, ҳозирги Украинадаги маҳаллий аҳолининг қирғини, Исроил, АҚШ ва Европанинг Яқин Шарқдаги ҳаракатлари ва бошқаларни мисол келтирса бўлади. Ҳаётдан мисол келтирайлик: Совет Иттифоқидан АҚШга эммиграция қилган еврейлар у ерда уюшган жиноий гуруҳлар туза бошлайди. Ушбу тўдалар жуда қонҳўрлиги билан ажралиб турган. Ва 1980 йилларда Нью-Йорк полицияси жуҳуд уюшган жиноятчилигига қарши кураш бўлимини ташкил қилади. Бу ҳолатда муаммо бор, уни ҳал қилиш учун тизим ташкил этилди. Лекин еврейларга бу ёқмайди ва улар ушбу бўлимни ёптириб юборишади. Умумий эътиборни эса мавжуд бўлмаган "рус мафияси"га қаратишади, Дензел Вашингтон ўйнаган Training Day, ёки яқинда олинган Nobody фильмларида ҳам Russian Mafia афсонаси ҳалигача қўвватланиб келинмоқда, мақсад халқ бу олабуржини унутмаслиги. Лекин, албатта, бу ёлғон эканлигини биладиган одамлар ҳам бор, — Титаникдаги бош актриса айнан АҚШдаги еврей мафияси ҳақида кинофильмда ўйнаганини эслайлик. Иккинчи мисол, 1960 йилларда Совет Иттифоқи ва АҚШ бир-бирига қарши адоватни йиғиштириб, ҳамкорликка ўтишади. Бунинг натижасида ФБРга душман қолмайди, яъни, тизим бор, лекин тизимий муаммо (коммунизм билан кураш) ўртадан кўтарилади. ФБР эса жуда кучли ҳокимият инструменти, уни ёпиб юбориш қимматга тушади. Шунда ушбу ташкилотнинг мавжудлигини асослаш учун "маньяк"лар психозини ўйлаб топишади. Қаердандир маньяклар, ўта ёвуз шахслар пайдо бўлиб қолади, ва эътибор уларга қарши курашга қаратилади. Ўша кунгача маньяклар йўқмиди? Албатта бор бўлган. Лекин шу тариқа янги тизимий муаммо пайдо қилинди, тизимга мақсад топилди. Энди ўзимизнинг воқеликка қайтадиган бўлсак, ҳалиги Иттифоқ қулаганидан кейин Ғарбга (агар уни ҳам тизим сифатида қарайдиган бўлсак) янги тизимий муаммо керак бўлиб қолди. Ва бунинг учун исломий терроризми ва экстремизми танланди. Тизим бўлгани учун, у ҳал қилиши керак бўлган муаммо белгилангани учун, энди ушбу муаммони пайдо қилиш керак бўлди. Шунинг учун минглаб ФБР ва МИ5/6 агентлари масжидларга йўл олди, ёшларни жиҳодга, бомба ясашга ўргатди, КСИР оперативниклари "шаҳид"лар тайёрлаш технологиясини тарқатишди, Моссадга имом Маҳдийнинг келган-келмаганлигини мониторинги топширилди ва ҳоказо. Албатта, биз ҳам оғаларимиз илгари сурган ташаббуснинг энг олдига тушиб олдик, натижасини ўзларинг яшаб ўтдинглар. Ва ҳозиргача ҳалиги бўлимлар ишлаяптими, "жиноятчи"ларни топаверади, – беш-ўн кун олдин ички ишлар ходимлари ўрта мактабда ўтказган тадбирда бир йигитнинг смартфонидан нашидалар топибди, ҳалиги болани сўроқ қилишган, "нашидаларни эшитиб, сел бўлиб тренировка қиласизлар-де", деб гап олаётганмиш.