Post #4610

Ушбу мулоҳазамни озроқ чуқурлаштирмоқчиман. Албатта, бўлиниш мен тасвирлагандек содда эмас, яққол ҳам эмас. Ҳатто, инсон уйда битта ролни ўйнаши мумкин, кўчада, ишхонада бошқа ролни қабул қилади. Кўп ҳолларда ушбу бўлиниш бизнинг онгимизда яшаб келади. Масалан, ўзини замонавий қиз-жувон деб ўйлайдиган ўзбек аёлларини олайлик — гендер тенглигига ишонади, эркаклар зўравон, деб билади. Лекин наздимда уларда бу фақат "дастурий таъминот" даражасида, ҳаётида эса замонавий эмас, анъанавий анча. Яъни, ақидаси билан ҳатти-ҳаракати тўғри келмайди. Ушбу феноменнинг номини Deepseek искрасидан сўрасам, бир нечта вариант берди: мунофиқлик, когнитив диссонанс, ахлоқий узилиш ва компартментализация, деб атади. Биз иккинчисини ишлатайлик. Лекин, олдин ҳам ёзганимдек, фақат хаёлида замонавий. Ҳуддики, рўмол ўрамаса замонавий бўлиб қолгандек. Ва кўпчилигимиз шундай иккита дунёда, иккита стандартда яшаймиз. Битта татар дўстим билан ҳижоб ҳақида гаплашиб қолгандим, бу гапгаям 17 йил бўлаяпти, адашмасам, ғазаб билан аёлларга ҳижоб мажбурмас, деб мени койиган эди. Чунки унинг дунёсида бу имконсиз эди, ўзини ҳимоя қилиш учун ҳам лозим нарсага эмас, мумкин нарсага ишонарди. Бу қандай оқибатларга олиб келади? Биринчидан, ишонганингиздек яшай олмасангиз, жуда катта энергия исроф бўлади. Яъни, татар бўлиш анча қувватни олиб қўяди. Ташқи кўринишда ҳам буни кўрса бўлади: имомларимиз нима учун семиз? Чунки муроса қилишга мажбур, ўйлаганини, ўзи ишонганини айта олмайди. Ҳозирда ютубдаги бир ўзбек аёл психологи унча-мунча домладан кучлироқ мотивация беради, тестостеронни ошириб, пролактинни тушуради ва ҳоказо. Тошкентда дунё бўйича энг юқори тестостерон экан, деган гап чиқди 2024 йилда. Лекин ушбу модда қаерга сарф бўлаяпти? Айнан ушбу ақлий номутаносибликни ушлаб туриш учун, ушбу ички конфликтларга ёқилғи бўлиш учун. Ҳудди футболга бориб, бутун стадион бақириб, жўшқинланиб, энергиясини Ахурамазда ва бошқа худочаларига бағишлагани каби, бу қувват ҳам осмонларга кўтарилади, зардуштийлик тамойиллари бўйича.