Post #5080

Икки йилча олдин Parda подкастида олинган "Нега аёллар иккинчига рози", деган суҳбатга кўзим тушди, учта аёл битта эркакни сўроқ қилишяпти. Эркак нима учун кишиларга биттадан кўпроқ хотин кераклигини тушунтиришга ҳаракат қилаяпти, буни эркак биологияси билан боғламоқчи бўлаяпти. Тўғри, эркак биологияси аёл биологиясидан, гормонал фонидан кескин фарқ қилади. Афсуски, аёллар эркак гормонал фони унинг ҳатти-ҳаракатларига қандай таъсир қилишини тушуниш у ёқда турсин, ушбу фарқ борлигини ҳам англашда қийналишади, буни ҳалиги подкастдаги савол-жавобдан ҳам кўрса бўлади. Аёллар тасаввурида эркаклар гўёки фақатгина катта олати бор аёллардир. Лекин мен кўпхотинлик сабаблари фақатгина кекс билан чекланиб қолмайди, демоқчиман. Масалан, кўшимча кекс керак бўлса ўйнаш ёки фоҳишалардан фойдаланса бўлади. Айниқса ҳозирги жамиятимизда улкан ўзгаришлар ва мобилизация бўлаётган даврда амалдор эркаклар стрессини фоҳишалар ёрдамига "заземление" қилиши керак бўлади. Лекин бошқа турдаги ўзгаришлар жамиятимизга янги бўлган кўпхотинлик феноменини юзага келтирди. Биринчидан, аёллар эркинликка эришиши билан бир қаторда эркаклар ҳам эркин бўлиб бораяпти. Патриархат нима эди? Битта эркакка битта аёл. Яъни, патриархат бу эркакларни чеклаш орқали йирик глобалистик ижтимоий конструктларни қуриш эди. Патриархал жамият чекиниши эркакларни озодликка чиқишини билдиради. Нафақат ўйнаш, кафтаки ёки фоҳиша, балки қўшимча хотин олиш имконини яратди. Қолаверса, учинчи тўлқин (пост-индустриал, пост-маъно, пост-иш, пост-модерн) кириб келиши ва жамиятнинг маркази энди фабрика ёки завод эмас, балки оила эканлигини ҳам айтиб ўтиш керак. Бошқа соҳалар каби, оила борасида ҳам жамиятлар турли экспериментлар ўтказмоқда. Эркак билан эркак турмуш қуриши, аёл билан аёл... Кўпхотинлик ҳам шундай экспериментал "катта оила" концепциясининг ҳаётга тадбиқ этилишидир. Гап нафақат 2-тўлқин институтлари ўрнига янги 3-тўлқин институтлари қад ростлашида, балки ўша 2-тўлқиннинг эскирган институтларини биз куч билан ИВЛ аппаратларига улаб, тирик ушлаб туришимизда. Масалан, боғчалар — уларнинг замони ўтди. Йўқ, биз уларни кенгайтириб, ўзимизни қайта ўша қутига тиқмоқдамиз. Албатта, кўпхотинликни ҳуқуқий асослашга ўлкамизга Исломнинг қайта тикланиши ҳам катта ҳисса қўшди. Ўзи Исломсиз на битта хотин, на никоҳ институтининг маъниси йўқ эди. Бошқа динларда ҳам никоҳ бор, десангиз, қаердан уларда никоҳсиз турмуш қуриш, лгбт ва ҳоказо ижтимоий-психологик девиациялар урчиди? Кўпхотинликнинг терапевтик таъсирларига қарайдиган бўлсак, ҳозирги замонда хотинлар сони кўп бўлишни бир томондан ўша эркинлик сабаб ошгани бўлса, бошқа томондан яна ўша эркинликни оширади ҳам. Эркак киши битта аёл таъсирида қолиб кетмайди. Ҳозирги гинекоцентрик замонда алоҳида аҳамиятга эга. Ва, умуман, кўпхотинлик орқали эркак киши замонавий, аёлларга кўп урғу бериб юбораётган дунёдан ташқарига чиқа олади. Жамият деганда фақат эркаклар тушуниларди, ҳозирги каби аёллар устозлик қилиши, яшашни ўргатиши, эркак бўлишдан устозлик қилиши умуман ҳожати йўқ нарсалар. Аслида бу аёллар учун кўпхотинлик (кундошлик) маданият чўққиси. Эркаклар учун бошқа масалалар анча муҳимроқ. Шунинг учун кўпам бу нарса эътиборини ўғирламаслиги керак, агар аёллар билан ўралашиб қолган бўлса, ориентирларини кўрикдан ўтказиши лозим бўлади. #h