Post #5102

Элита биз ўйлаганчалик қудратли эмас: воқелик — бу жамоавий галлюцинация Бугунги дунёда юз бераётган зиддиятлар, иқтисодий инқирозлар ва сиёсий ўйинлар замирида нима ётибди? Машҳур «Ғор ҳақидаги тамсили» (аллегорияси) орқали замонавий дунё тузилишини тушунтириб беришга ҳаракат қилайлик. Биз англайдиган реаллик аслида «жамоавий галлюцинация» бўлиб, у элита томонидан бошқарилади. 1. Платон ғори ва замонавий дунё Инсониятни ғор ичида занжирбанд қилинган маҳбусларга ўхшатса бўлади. Улар фақат рўпарадаги деворни кўришади. Уларнинг ортида олов ёниб туради ва кимлардир турли қўғирчоқларни ўйнатиб, деворга соя туширади. Маҳбуслар бу сояларни ҳақиқий деб ўйлашади, уларга ном беришади ва шу соялар асосида ўз дунёқарашларини шакллантиришади. Аслида эса, бизнинг реаллигимиз ҳам шундай: бу бизнинг онгимиз ва тасаввуримиз маҳсулидир. Бойлик — бу бизнинг бирор нарсага қаратган диққат-эътиборимиздир. Масалан, агар сиз бор меҳрингиз ва диққатингиз билан гўзал кўза ясасангиз, у бозорда қиммат баҳоланади. Пул эса инсон онги ва энергиясини ўзида сақловчи ва кўчирувчи восита холос. 2. Бошқарув механизми: Пул ва сунъий интеллект Тарихан элита инсон онгини бошқариш ва бойликни йиғиш учун турли механизмлардан фойдаланган: Дин ва архитектура: Пирамидалар ёки ибодатхоналар одамлар диққатини бир нуқтага жамлашга хизмат қилган. Ҳикоялар: Гомернинг асарлари ёки Муқаддас китоблар жамиятни бирлаштирувчи ғояларни берган. АҚШ доллари: Бугунги кунда бойликни тортиб олиш ва сақлашнинг асосий воситаси. Сунъий интеллект: Келажакда долларнинг ўрнини эгаллаши кутилаётган янги куч. Ҳозирда эски дунё тартиботи (доллар) ва янги тартибот (сунъий интеллект) ўртасида инсоният онги учун катта жанг кетмоқда. 3. Элитанинг «сеҳри» нимада? Кўпчилик элитани чексиз армия ёки сеҳрли кучга эга деб ўйлайди. Лекин уларнинг кучи фақат алдов ва манипуляцияга асосланган. Агар ғордаги бир киши занжирлар аслида арқон эканини англаб, уларни ечиб ташласа ва ташқарига чиқса, элита уни тўхтата олмайди. Уларнинг бор кучи — бизнинг уларнинг қудратига бўлган ишончимизда. 4. Глобал иқтисодий ўйин Дунё иерархик тузилишга эга: Ресурслар: Россия ва Яқин Шарқ (энг арзон қатлам). Ишлаб чиқариш: Хитой. Билим иқтисодиёти: Европа ва «Беш кўз» мамлакатлари (Англосфера). Молиявий марказ: АҚШ. Бу тизим АҚШ доллари орқали дунё бойликларини марказга йўналтириш учун қурилган. Агар бирор давлат (масалан, Эрон ёки Шимолий Корея) бу ўйин қоидаларига бўйсунмаса, у тизимдан чиқариб ташланади. 5. Онгни заҳарлаш воситалари Одамлар бу тизимни адолатли деб ҳисоблашлари учун учта асосий восита қўлланилади: Таълим: Университетлар билим беришдан кўра кўпроқ тизимга мослаштириш ва «мияни ювиш» билан шуғулланади. Оммавий ахборот воситалари: CNN, BBC ва бошқалар воқеаларни тизим манфаатига мослаб тақдим этади. Маданият: Голливуд ва кўнгилочар кўрсатувлар орқали муайян қадриятлар сингдирилади. Хулоса Энг ачинарлиси, агар кимдир ғордан чиқиб, ҳақиқатни айтса — занжирлар сохта эканини билдирса — элита эмас, балки ўша ғордаги бошқа «маҳбуслар» уни йўқ қилишга ҳаракат қилишади. Чунки одамлар ўзларининг қулай хаёлий дунёсига (иллюзиясига) қаттиқ боғланиб қолишган. Хуллас, дунё биз ўйлаганчалик мураккаб эмас, агар биз унинг тузилишини англаб етсак, элитанинг кучи ўз-ўзидан йўқолади.