Post #7082

نکاتی دربارهٔ فدرالیسم یکی از بحث‌هایی که در سال‌های اخیر گاه و بیگاه مطرح می‌شده، بحث فدرالیسم و فدرالی‌سازی بوده. قصد ورود به بحث رو ندارم، فقط یک سوءتفاهم پایه‌ای در این بحث رو می‌خوام توضیح بدم. الگوهای بارز فدرالیسم مثل آلمان و آمریکا از مسیرِ «واگرایی به همگرایی» ایجاد شده. یعنی این‌طور نبوده که یک قدرت مرکزی محض وجود داشته، و حالا با فدرالی‌سازی این قدرت بین دولت فدرالی و دولت‌های ایالتی تقسیم شده باشه. کسانی که در ایران از فدرالی‌سازی صحبت می‌کنند چنین تصور غلطی دارند. فدرالی‌سازی روشی برای واگرایی نبوده، بلکه روشی برای همگرایی بوده. یعنی واحدهای جدا و مستقل، تصمیم گرفتند به هم نزدیک بشن و یک واحد بزرگ‌تر رو تشکیل بدن. در این بین، اختیارات بین دولت فدرال و دولت‌های ایالتی تقسیم می‌شده. بارزترین مثال پیدایش «ایالات متحد آمریکا»ست (که در همین ایران خودمون تا دهۀ چهل بهش می‌گفتند: «کشورهای متحد آمریکا» ــ دقت کنید: کشورهای متحد!). نطفۀ آمریکا در سال ۱۶۰۶ گذاشته شد. در یک فرایند یکصدساله یکی یکی کلونی‌هایی (یعنی مستعمره‌نشین‌هایی) شکل گرفت که از هم مستقل بودند. اینها در سده‌های بعد با هم متحد شدند، دست بریتانیا رو از سرشون کوتاه کردند و ایالات متحد آمریکا رو تشکل دادند که اول سیزده ایالت بود. نکته اینجاست: «فدرالیست‌ها» (یعنی حامیان نظام فدرالی) در اینجا همان کسانی بودند که مدافع همگرایی بودند؛ مدافع حکومت فدرالی بودند؛ که ما در فارسی با تعبیرِ نامناسبی «حکومت مرکزی» بهش می‌گیم. همین‌که به حکومت «فدرال» حکومت مرکزی می‌گیم، نشون می‌ده ما درکی از فدرالیسم نداریم. در برابر فدرالیسم، تمرکزگرایی (سنترالیسم) نیست، بلکه وحدت‌گراییه (یونیتاریسم). اصلاً مرکزگرایی یعنی چه؟ بهتره این بحث رو باز نکنم، و برای توضیح به این پست در تاریخ‌اندیشی نگاه کنید: فدرالیسم و یک خطای نظری پس «فدرالیست‌ها»ی آمریکایی دغدغه‌شون توزیع قدرت نبود، بلکه می‌خواستند بر اختیارات دولت فدرال بیفزایند. فدرالیست‌ها کسانی‌اند که می‌خوان از اختیارات ایالت‌ها «کم» کنند. اما کسانی که در ایران از فدرالیسم صحبت می‌کنند، برعکس این می‌خوان عمل کنند. فدرالیسم برای وقتی بود که می‌خواستند حاکمیت‌های پراکنده رو با هم متحد کنند. این قدرت‌های جداگانه قبلاً وجود داشت، حالا برای راضی کردن این قدرت‌ها اجازه می‌دادند سهمی از قدرت طبق سنت قدیمی در اختیار ایالت بمونه. اما همیشه فدرالیست‌ها در واقع مدافع کاهش اختیارات ایالت‌ها بودند. چرا؟ چون می‌گفتند هر چه واحد بزرگ‌تری باشیم، نیرومندتریم؛ ادارۀ بهتری داریم؛ اوضاعمون بهتر می‌شه. حالا این رو مقایسه کنید با کسانی که در ایران از فدرالیسم دفاع می‌کنند. در اینجا یک مثالِ روز هم میارم. به این صحبت‌های ماریو دراگی، نخست‌وزیر پیشین ایتالیا، دقت کنید (ویدئوی پست). می‌گه اتحادیۀ اروپا باید فدرالی بشه. یعنی چی؟ یعنی باید اختیارات کشورها کم بشه و اختیارات واحد کل (اتحادیه) بیشتر بشه. صحبت‌هاش رو درادامه بخونید: می‌گه ما هر جا به الگوی فدرالی نزدیک شدیم موفق بودیم، هر جا بهش تن ندادیم ناموفق بودیم. اینجا فدرالی‌شدن، یعنی اختیارات دولت‌ها و مجالس کشورهای اروپایی کم بشه و حکومت واحد (فدرال) قدرت بگیره. این نمونۀ یک فدرالیسته. ترجمۀ صحبت‌های دراگی: ماریو دراگی، نخست وزیر سابق ایتالیا، خواستار فدرالی شدن اروپا می‌شود: گروه‌بندی کشورهای کوچک به طور خودکار یک بلوک قدرتمند ایجاد نمی‌کند. این منطق کنفدراسیون است - منطقی که اروپا هنوز در امور دفاعی، سیاست خارجی و مالی بر اساس آن عمل می‌کند. این مدل قدرت تولید نمی‌کند. گروهی از کشورها که صرفاً هماهنگ عمل می‌کنند، همچنان گروهی از کشورها باقی می‌مانند: هر کدام حق وتو دارند، هر کدام محاسبات خود را دارند و هر کدام در معرض انتخاب شدن یک به یک هستند. قدرت ایجاب می‌کند که اروپا از کنفدراسیون به فدراسیون حرکت کند. در جایی که اروپا فدرال شده است - در تجارت، رقابت، بازار واحد و سیاست پولی - ما به عنوان یک قدرت مورد احترام قرار می‌گیریم و به عنوان یک قدرت مذاکره می‌کنیم. در جایی که ما فدرال نشده‌ایم - در دفاع، سیاست صنعتی و امور خارجه - با ما به عنوان یک مجمع سست از کشورهای متوسط ​​رفتار می‌شود که باید تقسیم شوند و بر اساس آن با ما رفتار شود. اروپایی که در تجارت متحد اما در دفاع چندپاره باشد، قدرت تجاری خود را در برابر وابستگی امنیتی‌اش به کار خواهد گرفت. پی‌نوشت: برای آشنایی با تاریخ پیدایش آمریکا تا آخر قرن نوزدهم مجموعه‌گفتاری سال‌ها پیش داشتم. شش فایل صوتی‌ش رو در این لینک می‌تونید پیدا کنید: تاریخ آمریکا #فدرالیسم @Garajetadayoni | گاراژ