Post #1699

‍ یادداشت|| جناب وکیل حسین پورحسنی میزان هزینه‌های دادرسی و تحقق عدالت چندی است که موضوع ارزان‌سازی ارائه خدمات حقوقی البته تنها در خصوص خدمات وکلای دادگستری آنهم از طریق افزایش تعداد وکلا داغ شده و مجلس شورای اسلامی هم گویا در این مسیر قرار گرفته است. یکی از نظریه‌های بسیار قوی در خصوص تحقق بهتر عدالت، افزایش نظم اجتماعی و کیفیت رسیدگی، «افزایش هزینه‌های دادرسی» است، افزایش هزینه‌های دادرسی از جمله هزینه دادرسی، حق‌الوکاله وکیل و سایر متفرعات رسیدگی است. اما چگونه افزایش هزینه‌های دادرسی می‌تواند به موارد مارالذکر منجر شود؟ وقتی هزینه‌های دادرسی افزایش یابد، مراجعه افراد برای امور واهی، استفاده ابزاری از سیستم قضایی و اموری از این دست کاهش می‌یابد و تنها کسانی وارد رسیدگی قضایی می‌شوند که برای خود به یقین حقی قائل‌اند. از این مجرا همکاری اجتماعی مردم و مدارای شخصی و جمعی آنان در جهت حل مسالمت‌آمیز اختلافات (سازش) بالا می‌رود و البته از حجم پرونده‌ها کاسته می‌شود. از سویی دیگر با کاهش ورودی پرونده‌ها کیفیت رسیدگی به دعاوی بالا می‌رود، فرصت قضات برای تدقیق بیشتر روی پرونده ها افزون می‌گردد و در نهایت آرای اصداری تطابق بیشتری با حقایق و واقعیات علمی و اجتماعی خواهند داشت. در این دیدگاه دستمزد و یا مستمری قضات از منشأ افزایش هزینه دادرسی چندین برابر خواهد شد. این موضوع از جنبه‌ای دیگر نیز قابل بررسی است. اگر محکوم‌علیه بداند که هزینه‌های دادرسی نیز بار مالی تخلف او را سنگین‌تر می‌کند، مراقبت بیشتری در قبال تعهد خود خواهد داشت، به لسان دیگر هزینه نقض عهد بالا رفته و افراد، هم قبل از ورود به یک رابطه قراردادی با دانش و اشراف بیشتری عمل می‌کنند و هم سعی در جلوگیری از نقض تعهد دارند و از این طریق اختلافات کاهش یافته و نظم و امنیت قراردادی بالاتر می‌رود. از طرفی ممکن است ایراد شود که با بالارفتن هزینه‌های دادرسی ممکن است ذیحق از طرح دعوا صرف نظر کند، این ایرادها توسط تأسیس «وکیل معاضدتی» و «اعسار از پرداخت هزینه دادرسی» سابقا مرتفع شده است. بنابراین خود پیداست که همه چیز باید در راستای دستیابی به عدالت تنظیم و پیاده شود و یک حرکت اشتباه می‌تواند معضلاتی درازمدت را ایجاد کند مثلاً مدتی است که بحث انحصار در پذیرش وکیل مطرح است و یا عده‌ای می‌گویند خدمات وکلا گران است و باید با افزایش تعداد وکیل قیمت خدمات را پایین آورد، البته نباید خرده‌ای به این افراد گرفت، ایراد به نهادهایی باز می‌گردد که وظیفه بالابردن آگاهی عمومی را دارند. تلاش برای ارزان کردن دستیابی به عدالت تنها در شعار زیباست و توالی فاسدی می‌آفریند که افرادی که این شعارها را سر می‌دهند دست کم نسبت به آن بی‌اطلاع‌اند. از این توالی فاسد می‌توان به افزایش بی‌رویه پرونده‌ها، کیفیت پایین رسیدگی، سلامت حرفه‌ای پایین قضات، وکلا و کارشناسان، آرای اشتباه، افزایش چشم‌گیر احقاق حق شخصی و مواردی از این دست اشاره کرد. آنهایی که موضوع انحصار را علیرغم اطلاع از این موارد، مطرح می‌کنند از کیفیت بالای رسیدگی و سلامت قضات و وکلا هراس دارند، آنها برعکس آنچه که نشان می‌دهند، از شفافیت واهمه دارند و الا چه عقل سلیمی است که یک سیستم قضایی متعالی را آرزو نداشته باشد؟ افزایش بی‌رویه و نامتعادل تعداد وکلا، رقابت ناسالم ایجاد خواهد کرد و این رقابت ناسالم به درون سیستم قضایی کشیده خواهد شد و خروجی آن جز فساد چیز دیگری نخواهد بود. حسین پورحسنی وکیل پایه یک دادگستری @Tannver