Post #3413

Nega Islandiya xalqi dunyoda eng ko‘p antidepressant ichadi? Bu ular hammadan baxtsiz deganimi? 🇦🇽 Statistikaga qarasak, g‘alati va biroz qo‘rqinchli bir manzaraga duch kelamiz: Islandiyada aholining naqd 16 foizi har kuni antidepressant (tushkunlikka qarshi dori) qabul qiladi! Bu degani, ko‘chada ketayotgan har 10 ta islandiyalikdan kamida bittasi doimiy ravishda shu dori bilan yashaydi. Bu ko‘rsatkich bo‘yicha Islandiya butun dunyoda yaqqol peshqadam. Taqqoslash uchun: OECD davlatlari orasida eng oxirgi o‘rinlarda turadigan Latviya yoki Janubiy Koreyadan bu naqd 7,5 baravar ko‘p. Xo‘sh, iqtisodiyoti eng barqaror, dunyodagi eng xavfsiz va boy davlatlardan biri bo‘lgan Islandiyada nima uchun odamlar shunchalik ko‘p ruhiy yordam dori-darmonlariga muhtoj? 1️⃣ Tabiat va geografiyaning injiqliklari Islandiya xaritada juda shimolda joylashgan. Qish oylarida bu yerda quyosh nuri atigi 4-5 soatgina ko‘rinadi, xolos. Odamlar ertalab ishga ketayotganda ham qorong‘u, ishdan qaytayotganda ham qorong‘u bo‘ladi. Tibbiyotda bu holat “Mavsumiy affektiv buzilish” (SAD - Seasonal Affective Disorder) deb ataladi. Quyosh nurining yetishmasligi miyada kayfiyatni ko‘taruvchi serotonin gormoni ishlab chiqarilishini keskin tushirib yuboradi. Odam doimiy o‘zini horg‘in, uyqusiragan va tushkun his qiladi. Bunga kuchli sovuq va doim uydan chiqmay o‘tirishga majbur bo‘lish ham qo‘shilgach, odamlarda depressiya rivojlanishi juda tabiiy holatga aylanadi. Buyuk Britaniya, Kanada va Shvetsiya kabi davlatlarning ushbu reytingda kuchli o‘ntalikda turishining asosiy sababi ham qisman shu geografik va iqlimiy omilga borib taqaladi. 2️⃣ Aslida gap kasallikning ko‘pligida emas, unga bo‘lgan munosabatda! Keling, masala qiziq tomoniga o‘tamiz. Islandiya, Avstraliya yoki Britaniyada odamlar juda ko‘p antidepressant qabul qilar ekan, bu ular dunyodagi eng psixik kasal yoki baxtsiz xalq ekanligini anglatadimi? Mutlaqo yo‘q! Bu statistika kasallikning qanchalik ko‘pligini emas, balki davolanishning qanchalik zo‘r yo‘lga qo‘yilganligini ko‘rsatadi. Nega Latviyada yoki Sharqiy Yevropa (qolaversa bizning mintaqa) davlatlarida bu ko‘rsatkich juda past? Chunki bizda ruhiy salomatlik — bu “uyatli” narsa hisoblanadi. 🇺🇿 Bizning mentalitetda odam psixolog yoki psixiatrga borsa, uni darrov “jinni bo‘lib qolibdi” degan tamg‘a (stigma) bilan siylashadi. Tushkunlikda yurgan odamga dori ichish emas, balki “Ko‘proq aylan, siqilma, sabr qil” degan bepul “maslahatlar” beriladi. Oqibatda, depressiyaga tushgan odam oxirigacha chidaydi, shifokorga bormaydi va statistikaga ham kirmaydi. Ingliz-Skandinaviya davlatlarida sog‘liqni saqlash tizimi shunday tuzilganki, ruhiy salomatlik ham xuddi tish og‘rig‘i kabi oddiy kasallik sifatida qabul qilinadi. • Odamlar tushkunlikni yashirmaydi, yordam so‘rashdan uyalmaydi. • Bemor psixoterapevtga borsa, buni davlat sug‘urtasi qoplab beradi (davolanish arzon yoki bepul). • Shifokorlar har qanday holatda ham o‘z-o‘zini davolashga emas, aynan tasdiqlangan va xavfsiz retsept asosidagi dori-darmonlarga yo‘naltiradi. ❗️ Agar qaysidir davlatda antidepressant ko‘p ichilayotgan bo‘lsa, bu o‘sha davlatda inqiroz bor degani emas. Aksincha, bu jamiyat ruhiy salomatlikni ochiq muhokama qila oladigan, muammoni vaqtida aniqlab, mutaxassis yordamidan uyalmaydigan darajada sog‘lom fikrlashga yetib kelganligini ko‘rsatadi. @teacherazam