Post #3421

Amerikaning 50 yillik transformatsiyasi 🇺🇸 2026-yilning iyul oyida Amerikano‘zining 250 yilligini nishonlaydi. Bugungi Amerikani 50 yil oldingi si(1976-yildagi) bilan solishtirsak, huddi ikkita alohida davlatni ko‘rgandek bo‘lamiz. Statistika shuni ko‘rsatmoqdaki, AQSh jamiyati demografik, iqtisodiy va oilaviy qadriyatlar jihatdan butunlay o‘zgargan. Keling, bu o‘zgarishlarning tub sabablarini tahlil qilamiz. Tub aholi kamayib, immigrantlar ko‘paymoqda So‘nggi 50 yil ichida AQSh aholisi 120 million kishiga o‘sib, 340 millionga yetdi. Lekin bu o‘sish tub aholi hisobiga emas, balki asosan immigrantlar (muhojirlar) hisobiga yuz berdi. 1970-yilda AQShda chet elda tug‘ilganlar atigi 4,7% ni tashkil qilgan bo‘lsa, bugun bu ko‘rsatkich 14,8% ga yetgan. Lotin amerikaliklar va osiyoliklar soni keskin oshgan. Sababi 1965-yilda AQShda Migratsiya qonuni o‘zgarib, Yevropadan tashqari qit’alardan ham odamlar kelishiga keng yo‘l ochildi. Keyingi o‘n yillikda AyTi va texnologiyalar rivojlanishi Hindiston va Xitoydan ko‘plab aqlli kadrlarni (H1B vizasi orqali) jalb qildi. Lotin Amerikasidan bo‘lganlar esa geografik yaqinlik sababli arzon ishchi kuchi sifatida kirib keldi. O‘rta sinfning yo‘q bo‘lishi 1970-yillarda AQShda “Amerika orzusi” degan tushuncha kuchli edi: oddiy zavod ishchisi (o‘rta sinf vakili) bitta oyligi bilan katta uy sotib olishi, 2 ta mashina minishi va oilasini bemalol boqishi mumkin edi. Bugun esa o‘rta sinf qisqargan. Boylar yanada boyib, ko‘pchilik kambag‘al sinfga o‘tib qoldi. Sababi AQSh sanoat iqtisodiyotidan axborot iqtisodiyotiga o‘tdi. Zavodlar yopildi va ular arzon ishchi kuchi izlab Xitoy va Meksikaga ko‘chib ketdi. Natijada oddiy ishchilar ishsiz qoldi. Bugungi kunda faqat oliy ma’lumotli mutaxassislar (AyTi, tibbiyot, moliya) katta pul topyapti (oliy ma’lumotlilar soni 11% dan 37% ga oshgan). Ta’limi yo‘qlar esa xizmat ko‘rsatish sohasida (kurer, ofitsiant, taksist) arzon maoshga ishlashga majbur. Oilaviy inqiroz 1970-yilda aholining 69 foizi qonuniy nikohda yashagan bo‘lsa, hozir bu ko‘rsatkich bor-yo‘g‘i 50% ni tashkil etmoqda. Ayollar o‘rtacha 3 ta o‘rniga 2 ta (yoki umuman yo‘q) farzand ko‘rmoqda. Sababi ayollar huquqlari va ta’limi keskin oshdi. Ayollar endi uy bekasi bo‘lish o‘rniga karyera qilishni tanlamoqda. Ikkinchidan, iqtisodiy sabablar. AQShda bolani katta qilish, unga tibbiy sug‘urta to‘lash va ayniqsa kollejda o‘qitish o‘ta qimmatlashib ketgan. Yoshlar uylanish yoki farzand ko‘rishdan oldin katta moliyaviy zaxira to‘plashga harakat qiladi va ko‘pincha bu narsa 30-35 yoshlarga qadar kechikadi. Xulosa 50 yil ichida AQSh fabrikalar va oddiy o‘rta sinf davlatidan, ulkan texnologik va moliyaviy imperiyaga aylandi. Ammo bu taraqqiyot jamiyatni kuchli tabaqalarga bo‘lib yubordi. Boylik va sifatli hayot endi faqat kuchli ta’lim va raqobatbardosh kasb egalarigagina nasib etmoqda. Do‘stlaringizga ulashib qo‘ying @teacherazam