Post #3426

Biz Chevroletiston ekanmiz Nimaga bunaqa deyapman? The Economist Xitoy butunlay monopoliyadan iborat bozorimizga qanday kirib kelgani haqida maqola chiqaribdi. 🇺🇿 O‘zbekistonni dunyodagi eng g‘alati avtomobil bozori deb ham atagan. Sababini esa bizdagi avtomobillarning 83 foizi bitta brendga - Chevroletga tegishli ekanida, yana aksariyati oq rangda. Bunday bo‘lishiga sabab 1990-yillarning o‘rtalarida UzDaewoo, keyinchalik esa General Motors bilan tuzilgan kelishuvlarga ko‘ra, hukumat mahalliy avtosanoatni giper-proteksionizm (o‘ta kuchli himoya) siyosati bilan qoplab olgan. 🏎 Chet eldan import qilinadigan mashinalarga shu qadar baland bojxona to‘lovlari va soliqlar o‘rnatilganki, xorijiy avtomobil oddiy xalq uchun yeta bo‘lmas orzuga aylangan. Oqibatda xalq deyarli o‘ttiz yil davomida tanlovsiz qoldi. Odamlar avtosalonlarda oylab navbat kutib, faqatgina mahalliy mashinalarni xarid qilishga majbur bo‘ldi. Ko‘p yillik monopoliyadan keyin Xitoy bizning bozorga kirib kelishni boshladi. Bunga sabablar esa quyidagilar 1. Elektromobillar uchun imtiyozlar Hukumat ekologiyani yaxshilash va jahon trendiga moslashish maqsadida elektromobillar importi uchun bojxona to‘lovlarini nolga tushirdi (yoki keskin kamaytirdi). Xitoyliklar bu imkoniyatdan foydalanib, arzon, texnologiyaga boy va qulay elektromobillarini bozorimizga kiritdi. Boj yo‘qligi sababli, narxlar raqobatbardosh bo‘lib qoldi. 2. Mahalliylashtirish (BYD zavodi) UzAuto Motors tarixida birinchi marta o‘zining jismoniy raqobatchisiga duch keldi. Xitoyning elektromobil giganti BYD Jizzaxda o‘z zavodini ishga tushirdi. Bu endi oddiy import emas, mamlakat ichidagi ishlab chiqarish raqobati boshlanganini anglatadi. 3. Xalqning charchashi O‘zbeklar yillar davomida narxi muntazam oshayotgan, qulayliklari cheklangan va uzoq kuttiradigan mahalliy mashinalardan charchagan edi. Xitoy esa bizga zamonaviy dizayn, xavfsizlik va asosiysi — tanlov erkinligi nima ekanini eslatib qo‘ydi. Ayni paytda O‘zbekiston Jahon Savdo Tashkilotiga (JST/WTO) a’zo bo‘lish bo‘yicha muzokaralar olib bormoqda. Agar a’zolik amalga oshsa, davlat o‘zining eski proteksionizm (yopiq bozor) siyosatidan bosqichma-bosqich voz kechishiga to‘g‘ri keladi. 🇨🇳 Monopoliya davri tugab, haqiqiy bozor iqtisodiyoti qonunlari ishlay boshlaydi. Xitoy brendlari esa bu poygada allaqachon start chizig‘idan oldinga o‘tib, o‘zbek bozorini egallashga ulgurmoqda. BYD’si bor tanishlarga jo‘natib qo‘ying 😁 @teacherazam