ҚР ӘСКЕРИ СОТЫ

«Казахстанская правда» А.Мерғалиевтің «Азаматтардың құқықтарын қорғау кепілдіктерін нығайта отырып» атты мақаласын жариялады ▪️ «Казахстанская правда» газетінде Жоғарғы Соттың Төрағасы Асламбек Мерғалиевтің мақаласы жарық көрді. ▪️ Мақалада автор Мемлекет басшысының 2025 жылғы 8 қыркүйекте Қазақстан халқына арнаған жыл сайынғы Жолдауында айтылған бірпалаталы Парламент құру бастамасы қазіргі заманның сын-қатерлері мен басымдықтарына сай Негізгі заңды кешенді түрде қайта қарауға түрткі болғанын атап өтеді. ▪️ А.Мерғалиевтің пікірінше, жаңа Конституция жобасының жариялануы және оның кең ауқымды қоғамдық талқылауға ұсынылуы мемлекеттік биліктің ашықтығын әрі азаматтық қоғамның пікірін ескере отырып маңызды саяси шешімдер қабылдауға дайын екенін көрсетеді. ▪️Мақаланың толық мәтінін мына жерден оқи аласыз: https://kazpravda.kz/n/ukreplyaya-garantii-zashchity-prav-grazhdan/ *** «Казахстанская правда» опубликовала статью А.Мергалиева «Укрепляя гарантии защиты прав граждан» ▪️ В «Казахстанской правде» опубликована статья Председателя Верховного Суда Асламбека Мергалиева. ▪️ В статье автор подчеркивает, что инициатива создания однопалатного Парламента, озвученная Главой государства 8 сентября 2025 года в рамках ежегодного Послания народу Казахстана, стала своего рода импульсом для комплексного пересмотра Основного закона в духе современных вызовов и приоритетов. ▪️ По мнению А.Мергалиева, обнародование проекта новой Конституции, широкое публичное обсуждение демонстрирует открытость и готовность государственной власти к принятию важных политических решений с учетом мнения гражданского общества. ▪️Полный текст статьи читайте здесь: https://kazpravda.kz/n/ukreplyaya-garantii-zashchity-prav-grazhdan/

Жоғарғы Сот: жаңа Конституция жобасын талқылау ▪️ Жоғары сот органының төрағасы Асламбек Мерғалиев сот алқаларының төрағаларымен және Сот әкімшілігінің басшылығымен кеңес өткізіп, оның аясында жаңа Конституция жобасы талқыланды. ▪️ Кездесу барысында А. Мерғалиев жаңа Негізгі заң жобасының жариялануы және оның кең көлемде қоғамдық талқылауға ұсынылуы мемлекеттік биліктің ашықтығын және азаматтық қоғамның пікірін ескере отырып, маңызды саяси шешімдер қабылдауға дайын екенін көрсететінін атап өтті. ▪️ Жоғарғы Сот Төрағасының айтуынша, ұсынылып отырған өзгерістер ауқымды әрі жүйелі сипатқа ие болып, Конституцияның іс жүзінде барлық бөлімдерін қамтиды. ▪️ Конституциялық түзетулер жобасын талқылай отырып, кеңеске қатысушылар азаматтардың негізгі құқықтары мен бостандықтарын қорғау кепілдіктерін күшейтудің маңыздылығын, соның ішінде сот жүйесінің тәуелсіздігін нығайтудың қажеттігін атап өтті. ▪️ Әкімшілік соттардың құқықтық мәртебесін арттыруға ерекше назар аударылды, бұл, атап өтілгендей, жария-құқықтық дауларда азаматтардың құқықтарын қорғау кепілдіктерін қамтамасыз етуге оң әсерін тигізеді. ▪️ Кездесуге қатысушылар атап өткендей, жүзеге асырылып жатқан конституциялық реформа қоғамның заманауи сұраныстарына жауап береді және мемлекеттің ең жоғары құндылық ретінде адамды, оның өмірін, құқықтары мен бостандықтарын тану қағидатына адалдығын растайды. *** Верховный Суд: обсуждая проект новой Конституции ▪️ Председатель высшего судебного органа Асламбек Мергалиев провел совещание с председателями судебных коллегий и руководством Судебной администрации, в рамках которого был обсужден проект новой Конституции. ▪️ В ходе встречи А.Мергалиев отметил, что обнародование проекта нового Основного закона и его широкое общественное обсуждение свидетельствует об открытости государственной власти и ее готовности принимать ключевые политические решения с учетом мнения гражданского общества. ▪️ По словам Председателя Верховного Суда, предлагаемые изменения носят масштабный и системный характер, затрагивая практически все разделы Конституции. ▪️ Обсуждая проект конституционных поправок, участники совещания подчеркнули важность усиления гарантий защиты основных прав и свобод граждан, в том числе посредством укрепления независимости судебной системы. ▪️ Особое внимание было уделено повышению правового статуса административных судов, что, как было отмечено, окажет положительное влияние на обеспечение гарантий защиты прав граждан в публично-правовых спорах. ▪️ Реализуемая конституционная реформа, подчеркнули участники встречи, отвечает современным запросам общества и подтверждает приверженность государства принципу, согласно которому высшей ценностью являются человек, его жизнь, права и свободы.

Әкімшілік әділеттің қолданылу аясын кеңейту мәселелері талқыланды ▪️ Әкімшілік істер жөніндегі кассациялық сотта бірқатар кодекстер мен заңдарға, оның ішінде Әкімшілік рәсімдік-процестік кодекске (ӘРПК) енгізілген түзетулерді талқылауға арналған жұмыс бабындағы семинар-кеңес өтті. ▪️ Семинар жұмысына барлық сот сатыларының судьялары қатысты. ▪️ Қатысушылар алдында сөйлеген сөзінде Жоғарғы Соттың әкімшілік істер жөніндегі сот алқасының төрағасы Аслан Түкиев әкімшілік әділеттің қолданылу аясын кеңейту Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес Жоғарғы Сот жүргізіп жатқан ауқымды әрі жүйелі жұмыстың бір бөлігі екенін атап өтті. ▪️ А.Түкиевтің айтуынша, мұндай санаттағы істер соттарға қазірдің өзінде түсе бастады, осыған байланысты құқық қолдану мәселелерін талқылау ерекше өзектілікке ие болып отыр. ▪️ Семинар барысында Жоғарғы Сот судьялары Шолпан Даниярова мен Ирина Калашникова әкімшілік сот ісін жүргізуге берілген нормативтік құқықтық актілерге (НҚА) дау айтуға қатысты дауларды қарау тәртібін, сондай-ақ азаматтық хал актілері жазбаларындағы қателіктерді анықтау туралы істерді қараудың ерекшеліктерін түсіндірді. ▪️ Әкімшілік істер жөніндегі кассациялық соттың сот практикасы туралы оның төрағасы Берік Нәжімиденов баяндады. ▪️ Семинар-кеңес жұмысын қорытындылай келе, А.Түкиев әкімшілік әділет азаматтар мен бизнес өкілдерінің әкімшілік органдармен дауларында құқықтарын қорғауға бағытталған, құрылымы айқын, болжамды және тиімді жүйеге айналып келе жатқанын атап өтті. ▪️ Даулардың жекелеген санаттарын азаматтық юрисдикциядан әкімшілік соттардың құзыретіне беру, атап өтілгендей, сот төрелігіне қолжетімділікті жеңілдетіп, жүйені барынша қисынды етеді. ▪️ А.Түкиевтің айтуынша, әкімшілік әділет 4,5 жылдық қызметі барысында өзінің тиімділігін нақты нәтижелермен дәлелдеді, ал заңнамаға енгізілген өзгерістер уақыт талабына сай болып отыр. ▪️ Спикерлер қатысушыларды қызықтырған барлық сұрақтарға жауап берді. *** Обсуждены вопросы расширения сферы административной юстиции ▪️ В Кассационном суде по административным делам состоялось рабочее семинар-совещание, посвященное обсуждению внесенных поправок в ряд кодексов и законов, в том числе в Административный процедурно-процессуальный кодекс (АППК). ▪️ В его работе приняли участие судьи всех судебных инстанций. ▪️ Приветствуя участников, председатель судебной коллегии по административным делам Верховного Суда Аслан Тукиев отметил, что расширение сферы административной юстиции является частью масштабной и последовательной работы, проводимой Верховным Судом в соответствии с поручением Главы государства. Дела такой категории, по словам А.Тукиева, уже стали поступать в суды, в связи с чем обсуждение вопросов правоприменения приобретает особую актуальность. ▪️ На ходе семинара судьи Верховного Суда Шолпан Даниярова и Ирина Калашникова разъяснили порядок рассмотрения споров по оспаривания НПА, переданных в административное судопроизводство, а также особенности рассмотрения дел об установлении неправильностей записей актов гражданского состояния. ▪️ О судебной практике Кассационного суда по административным делам рассказал его председатель Берик Нажмиденов. ▪️ Завершая работу А.Тукиев подчеркнул, что административная юстиция становится более структурированной, предсказуемой и ориентированной на защиту прав граждан и бизнеса в спорах с административными органами. ▪️ Переход части категорий споров из гражданской юрисдикции в компетенцию административных судов, как было отмечено, упрощает доступ к правосудию и делает систему более логичной. ▪️ По словам А.Тукиева, за 4,5 года функционирования административная юстиция продемонстрировала реальные результаты эффективности, а изменения в законы являются своевременными. ▪️ Спикеры ответили на все интересующие вопросы участников.

Глава государства принял председателя Верховного суда Асламбека Мергалиева 🟦Президенту было доложено об итогах отправления правосудия за 2025 год и планах на предстоящий период. Асламбек Мергалиев: ➤ сообщил, что в целом сохранена стабильность качества правосудия: 98,8% судебных актов не были скорректированы вышестоящими судебными инстанциями. 🟦Благодаря системным мерам в рамках административной юстиции улучшились показатели защиты прав граждан в спорах с госорганами: 4,5 тыс. актов адморганов и должностных лиц признаны незаконными. 🟦Доля применения примирительных процедур по гражданским делам составила 45,9%, по административным делам – 11,8%. Дел об административных правонарушениях стало меньше на 11,8% (снижение с 500 тыс. до 441 тыс.). 🟦В результате применения акта амнистии судами освобождены от наказания 583 лица, от дальнейшего отбывания наказания – свыше 5 тыс. осужденных, сокращены сроки наказания 9,2 тыс. гражданам. 🟦Доля отказов в санкционировании содержания под стражей увеличилась с 25,7% до 37,5%. 🟦При этом вдвое чаще назначался домашний арест вместо содержания под стражей (рост с 2 786 до 5 019). Этому способствовало расширение применения электронных браслетов (с 954 до 2 283 лиц), что позволяет оптимизировать бюджетные расходы и сохранять социальные связи подследственных. 🟦Отмечена высокая востребованность кассационных судов: за полгода в них было подано более 16,2 тыс. жалоб и протестов против 9,8 тыс. за аналогичный период 2025 года в Верховный суд. 🟦Рост доли судебных актов, скорректированных кассацией: по гражданским делам – с 3% до 18%, по уголовным – с 8% до 28%. ➤ проинформировал, что согласно данным Бюро национальной статистики, уровень абсолютного доверия к судебной системе за 3 года вырос с 55,2% в 2023 году до 63,2% в настоящее время. ❗️Президент подчеркнул важность реализации принципа «Закон и Порядок», обеспечения доступа граждан к справедливой судебной защите, приоритета верховенства закона и повышения доверия общества к судебной системе. t.me/aqorda_resmi

Мемлекет басшысы Жоғарғы Сот төрағасы Асламбек Мерғалиевті қабылдады 🟦Президентке сот төрелігін іске асырудың былтырғы қорытындылары мен алдағы кезеңге арналған жоспары баяндалды. Асламбек Мерғалиев: ➤ сот төрелігінің сапасы тұрақты түрде сақталғанын айтты. 🟦Жоғары тұрған сот сатылары сот актілерінің 98,8 пайызын түзетпеген. 🟦Әкімшілік әділет аясындағы жүйелі шаралардың нәтижесінде мемлекеттік органдармен арадағы даулар кезінде азаматтардың құқығын қорғау көрсеткіштері жақсарды: әкімшілік органдар мен лауазымды тұлғалардың 4,5 мың актісі заңсыз деп танылды. 🟦Татуластыру рәсімдерін қолдану үлесі азаматтық істерде – 45,9 пайызды, әкімшілік істерде 11,8 пайызды құрады. Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы іс саны 11,8 пайызға азайды (500 мыңнан 441 мыңға дейін төмендеді). 🟦Рақымшылық актісін жариялау арқылы 583 адам жазадан, 5 мыңнан аса сотталушы жазасын одан әрі өтеуден босатылды, 9,2 мың адамның жаза мерзімі қысқартылды. 🟦Қамауда ұстауға рұқсат беруден бас тарту үлесі 25,7 пайыздан 37,5 пайызға дейін артты. 🟦Оның орнына үй қамағына алу екі есе жиі тағайындалды (2786-дан 5019-ға дейін ұлғайды). Бұған электронды браслетті кеңінен қолдану ықпал етті (954 адамнан 2283 адамға дейін). Бұл бюджет шығындарын оңтайландыруға және тергеудегі азаматтардың қоғаммен қарым-қатынасын сақтауға мүмкіндік береді. 🟦Кассациялық сотқа сұраныстың жоғары екені байқалды. Жарты жыл ішінде Кассациялық сотқа 16,2 мыңнан аса арыз-шағым мен наразылық түскен. Былтырғы осы кезеңде Жоғарғы сотқа 9,8 мың арыз-шағым жасалған болатын. 🟦Кассация арқылы түзетілген сот актілерінің үлесі азаматтық істерде – 3 пайыздан 18 пайызға, қылмыстық істерде 8 пайыздан 28 пайызға дейін ұлғайды. ➤ Ұлттық статистика бюросының мәліметіне сәйкес, сот жүйесіне абсолютті сенім деңгейі 3 жылда, яғни 2023 жылдан бері 55,2 пайыздан 63,2 пайызға дейін өскені жөнінде ақпарат берді. ❗️Президент «Заң және тәртіп» қағидатын жүзеге асырудың, азаматтарға әділ сот төрелігін қамтамасыз етудің, сондай-ақ заң үстемдігіне басымдық беріп, қоғамның сот жүйесіне сенімін арттырудың маңызын атап өтті. t.me/aqorda_resmi

ЖАС СУДЬЯЛАРҒА СУДЬЯ ӘДЕБІ МӘСЕЛЕЛЕРІ ТҮСІНДІРІЛДІ ▫️ Қазақстан Республикасы Әскери сотының Оқу орталығы мен әскери соттардың Жас судьялар кеңесінің бірлескен іс-шаралар жоспарының І-тармағына сәйкес түсіндірме сабағы өткізілді. ▫️ Іс-шара барысында Қазақстан Республикасы Әскери сотының Судья әдебі жөніндегі комиссиясының мүшесі және хатшысы Әділбек Батырханов судьялардың этикалық нормаларды бұзуына байланысты жауапкершілік мәселелері бойынша дәріс оқыды. ▫️ Сабақ барысында лектор Судья әдебі жөніндегі комиссияның қызметі мен өкілеттіктеріне тоқталып, судьялардың этика нормаларын бұзу туралы өтініштер мен материалдарды қарау негіздері, комиссия жұмысының тәртібі, қабылданатын шешімдердің түрлері, оларды қолдану мерзімдері, сондай-ақ тәртіптік жазаны мерзімінен бұрын алып тастау тәртібі туралы жан-жақты түсіндірді. ▫️ Сонымен қатар, комиссия қызметінің негізгі мақсаты — судьялардың Судья әдебі кодексін бұзуын алдын алу, оның жолын кесу және Кодекс талаптарының сақталуын қамтамасыз ету екендігі атап өтілді. ▫️ Жас судьялар кеңесі мен Оқу орталығының ортақ мақсаты — жас судьяларға қызметтік міндеттерін абыроймен атқаруда қолдау көрсету. Осыған байланысты судьялық қызметке қойылатын этикалық талаптарды білу және оларды қызметтің алғашқы күнінен бастап сақтау жас судьялар үшін міндетті екендігіне ерекше назар аударылды. ⸻ МОЛОДЫМ СУДЬЯМ РАЗЪЯСНЕНЫ ВОПРОСЫ СУДЕЙСКОЙ ЭТИКИ ▫️ В соответствии с пунктом I Плана совместных мероприятий Учебного центра Военного суда Республики Казахстан и Совета молодых судей военных судов проведено разъяснительное занятие. ▫️ В рамках мероприятия член и секретарь Комиссии по судейской этике Военного суда Республики Казахстан Адилбек Батырханов выступил с лекцией, посвящённой вопросам ответственности судей за нарушение норм судейской этики. ▫️ В ходе занятия были разъяснены правовые основы деятельности Комиссии по судейской этике, порядок рассмотрения обращений и материалов о нарушении судьями этических норм, полномочия Комиссии, виды принимаемых решений, сроки их применения, а также порядок досрочного снятия дисциплинарного взыскания. ▫️Отдельно было отмечено, что основной целью деятельности Комиссии является предупреждение и пресечение нарушений Кодекса судейской этики, а также обеспечение неукоснительного соблюдения его требований. ▫️ Общей задачей Совета молодых судей и Учебного центра является оказание поддержки молодым судьям в осуществлении их профессиональной деятельности. В этой связи подчеркнута необходимость знания и строгого соблюдения этических требований, предъявляемых к судейской деятельности, с первого дня назначения на должность. 🌐https://t.me/askeri_sottar