Post #1457

🔥🫵Тәңіршілдер өздері туралы ақпаратты дұрыс таратуды сұрады DALA INSIDE арнасында жарияланған тәңіршілдердің бірлестік құратын ойлары туралы посттан кейін, осы ағым өкілдерінен арнамызға арнайы шағым келіп түсті. Онда Тәңіризм туралы біз берген кей ойлардың қате екендігі хабарланып, оның қазіргі жағдайы туралы шынайы картинаны жолдап отырғандары жазылған. Олардың ақпаратын қаз-қалпында берсек. "Тәңіршілдерді негізінен үш бағытқа бөлуге болады: Секталық, діни сипатта даму керек дейтіндер бар. Бірақ, олар көп емес. Негізінен Тоқтар абыздың соңынан ілескен аз ғана топ. Тоқтар абыз тәңіршілдікті дінге айналдырып, “Ақиқат” деген кітап жазып, өзі пайғамбар болғысы келеді. Көне түріктердің (түркілер), байырғы бабалар дүниетанымынан хабардар болмаса да, исламның қағидаларын қазақшалап алып, соны таратады. Мысалы, “Амин” дегенді “Өмін” деп бет сипатады. Ал “Амин” абрамистік діндерден (иудаизм, христиан, ислам) де бұрын ежелгі мысырлықтардың көпқұдайлық дәуіріне тән. Амон, Ра - мысырлықтардың Күн, аспан құдайлары. Күнге табынғанда “Амон” деп атын атап бет сипау содан шыққан. Ал Тоқтар абыз оны “Өмін” деп қазақшалап алып қуып жүр. Екінші бір топ бар Саяси мақсат көздейтін. Олар ұйым, тіпті кейде партия құрғысы келетінін жасырмайды. Сол арқылы көшбасшы болғысы келуі де мүмкін. Мысалы, Тұрарбек Құсайынов тәңіршілдер атынан депутаттыққа түсемін деп мәлімдеп те жіберді. Бірақ оның соңынан еретін ешкім жоқ. Тәңіршілдікке бағытқа қатысы барларды соңыннан ерту оңай емес. Басым көпшілігі оқыған-тоқыған адамдар болған соң олар кез-келген ұранға ілесіп кете бермейді. Сондықтан, саяси мақсат құрғандардың саны азшылық және оларға ерушілер 0-ге тең десе де болады. Тәңіршілдердің үшінші бір тобы бар Бұл топтағыларды былайғы жұрт тәңіршілдер деп айдар таққанымен, олар өздерін тәңіршіл деп есептемейді. Тіпті тәңіршілдікті дін деп те қабылдамайды. Ол үшін бұл байырғы көшпелілер дүниетанымы ғана. “Көк түріктер дүнетанымы”, “көне түріктердің дүниетанымы” деп атайтындар да жеткілікті. Бірақ оған басы бүтін бас ұрып кетпейді. Ол дүниетаным дегеніміз - алғашқы адамдардың дүниені қабылдаудың балаң түсінігі, адамзаттың сәбилік санасының жемісі екенін жақсы біледі. Ол кезде адамдар ішкі түйсікпен Күн, Жер Ана (ядродан берілетін энергия), от (жылу энергия), көлдер мен өзендер (гидро энергия), таулар мен ағаштарды қасиетті санады. Өздерін табиғаттың бір бөлшегі деп қарастырып, барлық энергия беретін обьектілерді қасиеттіге балады. Мұны ғылымда шаманизм деп атайды. Бұл көшпелі көк түріктерге ғана емес, барлық жер бетіндегі байырғы адамзатқа тән құбылыс болды. Мұны сол кездегі әлі нақты ғылым саласынан хабары жоқ халықтың өзіндік білімі десе де артық емес. Дегенмен, ол ежелгі дүниетаным әрбір халықтың салт-дәстүріне, ұлттық құндылықтарына еніп кеткен. “Жаным - арымның садағасы” деп ар-намысты бәрінен де жоғары қою, ұят болады деп әдепсіз әрекеттерден тыйым салуы, “ешкімнің ала жібін аттамау”, “өмір алма-кезек” ұғымдар мен тыйымдар арқылы жоғары деңгейдегі моральдық ұстанымдарға мән береді. “Кісі ақысы кісіге кетпейді” деп сенеді. Яғни, мақал-мателдерден, шешендік сөздерден, халықтық ырым-тыйымдардан негіз алады. Жұмақпен, жұмақтағы хор қыздарымен ынталандыру, жанып жатқан тозақпен қорқыту деген түсінік жоқ. Оларда ортақ бағынатын тақсырлар, муфтилер жоқ, бес уақыт намаз сияқты рәсімдер жоқ, жамағаттық мәжбүрлі некелестіру сияқты дүниелер атымен жоқ. Қазақ дәстүрлері мен ғылымды дұрыс көреді. Бұл тұрғыда олар кейде құдайды, барлық киелі күштерді жоққа шығаратын атеистерге қарағанда бір күш бар, бірақ оның атауы қандай екенін нақты білмейміз дейтін агностиктерге көбірек ұқсайды. Бірақ Алла, құдай орнына “Тәңір” сөзін құп көреді, оны тіпті Ұлы энергия деп те санайды. Адамдарды сол ұлы энергияның бір кішкентай бөлшегі ғана деп қарастырады. “Көне түрік дүниетанымын” насихаттаушылар қазақтың төл аңыз-ертегілерін өз ішімізде ғана емес, әлемге таратуды, ұлттық киімдерді барынша шет елдерге насихаттауды армандайды. Бірақ оны іске асыруға ешқандай тарату маркетингі жоқ.