Post #1607

🇷🇺🏭 "Росатом" артық қыламын деп тыртық қылды «Росатом Орталық Азия» ЖШС бас директоры Сергей Громов Қазақстан үшін 1200 МВт қуаты бар екі энергоблок (ВВЭР-1200) салуға дайын екендіктерін мәлімдеген болатын. Сонда Росатом бізге 3+ категориясындағы 2400 МВттық АЭС ұсынып отыр. Алайда, мұндай мәлімдеме Қазақстанның ақпарат кеңістігінде "АЭС-ті Росатом салатын болды" деп қабылданып кетті және қоғам белсенділерінің шоғырлана бастауына түрткі болды. Енді АЭС мәселесі референдумнан мүлде өтпей қалуы мүмкін. Росатом лоббиі француздардан үстем болатыны айқындалса, көптеген үкіметтік емес ұйымдар референдумға дейін халықты жалпы АЭС-ке қарсы бағытта қыздыратын болады. Парламентте де антиАЭС-тік коалицияның негізі қалана бастағанын көріп отырмыз. Және оның қозғаушы күші депутат Ермұрат Бапи болуы тиіс. Бапи мен үкіметтік емес ұйымдар арасындағы өзара координация әлі орнамады. Бірақ азаматтық блок осы мәселені Парламентте Бапи арқылы қозғауға дайын отыр. Референдум қашан болады? DALA INSIDE дереккөзі АЭС-ке қатысты референдумның 2024 жылдың наурыз не сәуір айларына көзделіп отырғанын айтады. Оған дейін үкіметтің өзі де АЭС-тің қаржылық моделі бойынша толықтай бір шешімге келуі тиіс. Нақты шешім болмай тұр. Себебі АЭС-ке 15 миллиард доллар керек. Ал бюджетте бір тиын да жоқ. Ондай ақша Ұлттық қор мен Зейнетақы қорында ғана бар. Ұлттық қорда жатқаны 57 миллиард доллар, оның 15-ін АЭС-ке берсе, қорда түк қалмайды және қоржынды 100 миллиард долларға жеткізу бойынша жоспардың күл-талқаны шығады. Қазақстан бір жыл бойы сарыла күтіп, мұнайдан 20 миллиард доллар тауып отыр. Және ол қаржыға көптеген жоспар: трансферт, басқа да шығындар, бәрін құрып тастаған. Мұнайдың жылдық табысын АЭС құрылысына беруге үкіметтің іші ашиды. Давай, халықтың ақшасын жұмсайық Зейнетақы қорында 36 миллиард доллар жинақталған. Бұл халықтың 25 жыл бойы тірнектеп жинаған ақшасы. Осы ақшаның 15 миллиард долларын АЭС-ке жаратып жіберу ұсынысы да қаржыландыру сценарийінде бар. Бірақ үкімет халықтың наразылығынан қаймығуда. БЗЖҚ ақшасына қол салуға Ұлттық Банктің де қарсы шығатыны сөзсіз. Росатом Түркияда "Аққую" АЭС-ін ВОО қаржыландыру жүйесі (Build – Own – Operate = Сал – Басқар – Жүргіз) бойынша салып жатыр. Яғни өз ақшасына салады, өздері жүргізеді, ал түріктер тек нақты бекітілген тарифпен электр энергиясын сатып алып отырады. Аққұю АЭС-і ресми түрде Ресей Федерациясының меншігі болып қала береді. Қазір Аққұю құрылысына 15 миллиард доллар транш жіберу үшін Росатом түрлі евробондтар орналастырып, қарызға кіре бастады. ВОО жүйесін Қазақстан да қарастырған болатын. Бірақ онда Росатомнан сатып алатын электр энергиясы тым қымбатқа түсейін деп тұр. Және Балқаш жағасындағы ең үлкен стратегиялық нысан Ресейдің қолында болады. Онда КТК құбырымен бірге "Үлкен" АЭС-ін қолға түсіретін Кремль Қазақстан билігін өз қалауынша, қуыршақ сияқты ойнатып отыруға мүмкіндік алмақ. Сондықтан ВОО-ның саяси қатері үлкен. Оны "Сол жағалау" жақсы түсінеді. Осының бәрін ескерген Үкіметтің АЭС-ке ниеті біршама суып қалды. Қазақтың Әлиханы бір жағынан бізде сутегі өндіргісі келетін швед-неміс инвесторлар пулына да үмітпен қарап қояды. Егер олар Hyrasia зауытына жел мен күн арқылы қуат беретін технологияларды Маңғыстауда сынақтан өткізіп, оның нәтижелері біз күткеннен асып түссе, онда АЭС емес, бос даланың бәріне осындай қондырғылар қойып тастайық деген ойлар да жоқ емес. АЭС - қазақтың бағы ма, соры ма? Оны ешкім білмейді. Әзірге Үкімет көлік алуға ақшасы жоқ, "соны кредитке алса қалай болады екен, төлей аламыз ба?" деп ойланып отырған қарапайым отбасыға ұқсап отыр. Ал халық референдумда "АЭС-ке жол жоқ" деп дауыс берсе, қазақтың Әлиханы тіпті ренжімейтін сияқты. Керісінше Кремль алдындағы сылтаулары да қомақты болады. DALA INSIDE атом технологияларының жілігін шағып, майын ішкен қазақи жалғыз телеграм. Бізді оқып жүріңіздер. Себебі оның сіздің өміріңізге тікелей әсері бар 👇 https://t.me/dalainside