Post #2113

Жүктер тоқтап тұр, адамдар қаза табуда: ҚТЖ-де не болып жатыр? Бүгінде Қазақстанда экспортқа бағытталған жүктер ұзақ уақыт бойы қозғалыссыз қалып отыр. Вагондар станцияларда үйіліп, кәсіпкерлер нақты қаржылық шығынға батып жатыр. ҚТЖ-дегі қиындықтар енді жекелеген техникалық ақаулар емес - бұл ел экономикасына, жұмыс орындарына және Қазақстанның іскерлік беделіне тікелей әсер етіп отырған жүйелі мәселеге айналды. Теміржол желісінде шамадан тыс жүктеме мен басқарылу деңгейінің төмендеуі байқалады. Жөнелту станцияларының жеткілікті дамымауы салдарынан вагондар нормативтен тыс жиналып қалуда, іс жүзінде есептен шығып қалатын «тасталған пойыздардың» саны артып келеді. Тасымалдауға берілетін өтінімдерді келісу үдерісі әлі де ашық емес, ал басқару барған сайын қолмен реттеу режиміне көшуде. Шекаралық бағыттардағы ахуал да алаңдатарлық. Мысалы, Сарыағаш станциясы Өзбекстан бағыты бойынша екі елдің теміржолдары арасындағы үйлесімсіз әрекеттерге байланысты өткізу мүмкіндігінің шегіне жеткен. Бұл ретте жергілікті деңгейдегі клиенттер нақты әрі түсінікті кері байланыс ала алмай отыр: шешімдер орталықтандырылған, ал жауапкершілік айқын емес. Соның салдарынан экспорттық ағындар баяулап, транзиттік тасымалдар керісінше басымдықпен жүріп жатыр. Көрсеткішті дерек: бір ғана айдың ішінде қазақстандық өнім экспортына 20-дан астам шектеу енгізілген, ал транзит бойынша бір жылда - бірде-бір шектеу болмаған. Экспорттаушылардың өтінімдері қысқартылып немесе «техникалық мүмкіндіктің болмауы» деген уәжбен кері қайтарылуда. Оның ішінде ай басталар алдындағы қосымша жоспарлар да бар. Бұл өндірістердің тоқтауына, шетелдік серіктестер тарапынан айыппұлдарға және Қазақстанға жеткізуші ретінде деген сенімнің әлсіреуіне алып келеді. Мәселені ушықтырып отырған тағы бір жайт - ел ішіндегі вагон тапшылығы. Бос вагондар шетелде апталап тұрып қалады, ал оларды қайтару үдерісі түрлі шектеулерге тіреледі. Миллиардтаған инвестициялар мен өткізу қабілетінің өскені туралы есептерге қарамастан, бизнес жүктерді әкетудің нақты ұлғайғанын сезінбей отыр. Тіпті Қытай бағыты бойынша өткізу қабілеті бес есеге артты деп жарияланғаннан кейін де тасымалдауды келісуден бас тарту саны көбейген. Қауіпсіздік мәселесі де назардан тыс қалмауы тиіс. Мойынты–Шығанақ учаскесінде төрт қызметкердің қаза табуы және Алматы-2 вокзалында балаларды қоса алғанда 52 адамның жаппай улануы - логистикада ғана емес, өндірістік және қоғамдық қауіпсіздіктің базалық бақылауында да елеулі ақаулар барын көрсететін дабыл. Осы жағдайда басты сұрақ туындайды: отандық экспорттаушы теміржол жүйесіне қаншалықты сенім арта алады? Әлде ел экономикасы ҚТЖ ішкі мәселелерін реттегенше уақыт жоғалтуы керек пе? Қазіргі ахуал мұндай күтудің құны тым жоғары екенін көрсетіп отыр. 🔽🔽🔽