Post #703

🇹🇷🤜🇷🇺Путинді емген Ердоған. Тұранбасының ойындары Қазақстан экономикасына қалай әсер етеді? Қазақстан болашақта өзінің басты транзиттік бағыттарын Ресейден (Қара теңізден) Каспийге ауыстыратын болады. Бұл ретте Республиканың Түркия/Әзірбайжан тандеміне артып отырған үміті зор. Шын айту керек, сыртқы саудада біз қазір Ресейге қалай тәуелдіміз, дәл солай Түркияға тәуелді боламыз. Ол қалайша? Транскаспий жобасы аты айтып тұрғандай, Каспий теңізі арқылы өтеді де, Еуропаға шығу үшін екі тармаққа бөлінеді. Бірінші тармақ - Грузияға кетеді. Одан Қара теңізге шығып (Грузия порты арқылы), Румынияға жетеді. Екінші тармақ - Түркияға кетеді. Дәл қазір ол, Әзірбайжан мен Түркия арасында транспорттық коридордың жоқтығынан Грузия аумағы арқылы өтуде. Әзірбайжан Түркиямен Нахичеван автономиясы арқылы шектеседі. Бірақ Нахичеван мен қалған Әзірбайжан арасында құрлықтық байланыс жоқ. Екі ортаны Арменияның Суник облысы алып отыр. Сондықтан, Әзірбайжан Нахичеванмен байланысатын "Зангезур коридоры" жобасын іске асыруға барынша талпынуда. Қазір Армения арқылы Әзірбайжан жүктері еш қиындықсыз өтіп жүр. Бірақ кез-келген шиеленіс туа салса, Армения шекарасын тас қылып жаба алатынын ескеру керек. Егер, "Зангезур" коридоры ресми реттелсе, онда Қазақстан Грузия бағытынан көрі Әзірбайжан/Түркия бағытына көбірек ойысары сөзсіз. Себеп: Ресей қажет деп тапса, оның Грузияға да қолы жетеді. Қара теңіздегі грузин порттарын істен шығару Ресей үшін еш қиындық тудырмайды. Біз тағы да барлық бәсті бір елге - яғни, қазір Түркияға тігейін деп тұрмыз (бұрын дәл осылай Ресейге сенген едік). Түркия бізді лақтырып кетпей ме? Бұл сұраққа жауап беру үшін "Ердоған неге Ресеймен келісімге келді?" деген басқа сұраққа жауап беру керек. Ердоған үшін Ресей ішкі экономикаға ауадай қажет 2 дүниенің басты берушісі. Біріншісі - газ (Турецкий поток). Онсыз 2021 жылғы кризистен шыққысы келетін түрік экономикасы орнынан тұра алмайды. Екіншісі - Анталия (Алания) жақтың аймақтық экономикасын көтеретін ресейлік туристер. Мойындау керек, Украина/Қазақстан туристері ресейліктерді саны жағынан алмастыра алмады. Ердоғанның билігі де теңселіп тұр. Түрік экономикасы 2021 жылы гиперинфляция мен девальвацияға ұшырады. Бұл өз кезегінде ІЖӨ өсу қарқынын тоқтатып тастады. Лира құлап, жұмыссыздық пен қымбатшылық орын алды. Түрік азаматтарының наразылығы артты. 2022 жылдың бірінші тоқсанында түрік экономикасының өсуі 7,3% көрсетті. Егер осы қарқынды ұстап тұрса ғана, Түркия кризистен шықты деп айта аламыз. Сондықтан Ердоған үшін осы 3-ші тоқсанның экономикалық көрсеткіші аса маңызды. Сол үшін ол кім осы мақсатта пайдалы, сонымен келісімге келуге дайын. Оны "Nothing personal, it's just business" деп айтады. Ал Ресей оған осы мақсатта пайдалы ел. Енді басты сұраққа келдік. Егер Путин Ердоғанға "Қазақстанның экспорттық кислородын жауып таста, маған бастары салбырап қайтып келсін" десе, Ердоған келісе ме? Бұл өте қиын сұрақ. Түркия Қазақстансыз Еуропадағы елеулі транзиттік күшке, яғни логистикалық державаға айнала алмайды. Түркияға толық Тұран құру үшін Қазақстан мен Әзірбайжан ауадай қажет. Екінші жағынан, Қазақстандағы түрік бизнесінің инвестициясы қазір 3,5 миллиард долларға жетіп отыр. Сондықтан Ердоған қазақ президенті Қасым-Жомарт Тоқаевты ренжітуге болмайтынын жақсы түсінеді. Түркия үшін Ресей қазіргі проблемаларды шешуге керек болса, Қазақстан - болашақтағы дамуының кепілі. Егер Түркияда мемлекеттік аналитика бар болса, Ердоған Ресей үшін Қазақстанды сатып кетуге бармайды деп болжауға болады. https://t.me/dalainside