Post #1423

МОНРО ДОКТРИНАСИ МОНРО ДОКТРИНАСИ (Monroe doctrine, доктрина Монро) – Ғарбий ярим шарда АҚШ ҳукмронлиги ва таъсир доирасини таъминлашга қаратилган ташқи сиёсий доктрина. Доктринанинг асосий ғоялари 1823 йилда АҚШ президенти Ж. Монронинг мамлакат парламентига йўллаган йиллик мурожаатида ўз аксини топган. Доктрина Европанинг қудратли давлатларини Янги дунё (Америка) давлатларининг ички ишларига аралашмасликка чақирган. Унда Европа ва Америка мавжуд халқаро тартиботнинг мустақил таркибий қисмлари эканлиги ва шу боис европаликларнинг ўз таъсирини ёйишга интилиши Вашингтон томонидан унинг хавфсизлигига таҳдид сифатида кўрилиши қайд қилинган. Миллатлар Лигаси Статути қоидаларида минтақавий битимлар, жумладан, тинчликни сақлаб қолишни таъминловчи Монро доктринаси Статутнинг қарорларига мувофиқ келиши белгиланган (21-модда). Монро доктринаси Америка давлатлари билан келишилмаган ҳолда ишлаб чиқилган бир томонлама ташқи сиёсий баёнотдир. Дастлаб мудофаа характерига эга бўлган ҳамда Ғарбий ярим шарда АҚШнинг сиёсий ва иқтисодий манфаатларини ҳимоя қилишга қаратилган доктрина кейинчалик расмий Вашингтоннинг Америка давлатларининг ички ишларига аралашиш ҳуқуқини ифодалай бошлади. Монро доктринасига “Қўшимча” (“Roosevelt Corollary”) номи билан тарихга кирган Президент Т. Рузвельтнинг Конгрессга йўллаган мурожаатномаси (1904) АҚШнинг Ғарбий ярим шар давлатлари ички ишларига алоҳида қуролли аралашув ҳуқуқини мустаҳкамлади ва уни “жандарм”га айланишини таъминлади. Мазкур доктрина ҳозирда ҳам АҚШнинг ташқи ва хавфсизлик сиёсатининг ажралмас таркибий қисми бўлиб қолмоқда. Миллий ва халқаро хавфсизлик. Луғат-маълумотнома / И.И. Бобоқулов. – Тошкент, 2025 ✅Kanalga ulanish: 👉🏻@uz_sfa