Post #11

O‘zbekistonda energetika inqirozi: Muammo sovuqda emas, tizimda. O‘zbekistonda energetika muammosi har yili takrorlanadi. Qishda gaz bosimi tushadi, elektr o‘chadi, yozda esa avariyalar ko‘payadi. Rasmiy izohlar doim bir xil: “ob-havo”, “texnik nosozlik”, “iste’mol oshib ketdi”. Ammo savol shuki - nega bu muammo tizimli ravishda takrorlanmoqda? Va bugun dunyoda faqat O‘zbekistonda bor bu muammo? Muammo sovuqda ham emas, aholining ko‘payganida ham emas. Muammo - eskirgan infratuzilma, korrupsiya, yopiq boshqaruv va monopol tizimda. 1. Eskirgan tarmoqlar va yo‘qotishlar O‘zbekiston elektr va gaz tarmoqlarining katta qismi sovet davrida qurilgan. Modernizatsiya yetarli darajada olib borilmagan. Natijada: • texnik yo‘qotishlar yuqori, • uzatish liniyalari tez-tez ishdan chiqadi, • rejalashtirilmagan o‘chishlar odatiy holga aylangan. Energetika - bu uzluksizlik tizimi. Agar investisiya va texnik yangilanish izchil bo‘lmasa, har bir sovuq mavsum inqirozga aylanadi. 2. Monopol boshqaruv va shaffoflik muammosi Energetika sektori amalda davlat monopoliyasi qo‘lida. Raqobat yo‘q, mustaqil nazorat yo‘q, real ochiqlik yetishmaydi. Tariflar oshiriladi, lekin xizmat sifati mos ravishda yaxshilanmaydi. Savol tug‘iladi: Tariflar ko‘tarilgach, bu mablag‘lar qayerga yo‘naltirilmoqda? Modernizatsiyaga qancha sarmoya kiritildi? Yo‘qotishlar necha foizga kamaydi? Ochiq va jamoatchilikka hisobot beradigan tizim bo‘lmasa, ishonch ham bo‘lmaydi. 3. Gaz eksporti va ichki taqchillik paradoksi O‘zbekiston energiya resurslariga boy davlat hisoblanadi. Shunga qaramay, ichki ta’minotda uzilishlar kuzatiladi. Bu esa rejalashtirish, prioritet va ichki balans siyosati bilan bog‘liq savollarni keltirib chiqaradi. Energetika siyosatining asosiy tamoyili oddiy bo‘lishi kerak: avvalo ichki ehtiyoj, keyin eksport. 4. Ijtimoiy oqibatlar Energetika muammosi - shunchaki texnik masala emas. Bu: • kichik biznesning to‘xtashi, • ishlab chiqarishning qisqarishi, • aholining qo‘shimcha xarajatlari, • ijtimoiy norozilikning kuchayishi demakdir. Elektr uzilishi - bu faqat chiroq o‘chishi emas. Bu iqtisodiy faollikning to‘xtashi. 5. Yechim nima? Muammoni hal qilish uchun: 1. Energetika infratuzilmasini real va keng ko‘lamli modernizatsiya qilish. 2. Tarif siyosatini shaffoflashtirish va har bir so‘m bo‘yicha ochiq hisobot berish. 3. Sektor ichiga raqobat elementlarini kiritish. 4. Qayta tiklanuvchi energiya manbalarini (quyosh, shamol) jadallashtirish. 5. Mustaqil regulyator va jamoatchilik nazoratini kuchaytirish. O‘zbekistonda energetika muammosi tabiiy emas - tizimli muammodir. Har yili “favqulodda” deb taqdim etilayotgan holat aslida rejalashtirish va boshqaruvdagi kamchiliklarning natijasidir. Energetika - davlatning asab tizimi. Agar u ishlamasa, butun organizm izdan chiqadi. Muammoni tan olish - zaiflik emas. Uni yashirish esa inqirozni chuqurlashtiradi. Muammoni gapirganlarni qamash, qo‘rqitish, ovozini o‘chirish yechim bo‘lolmaydi. Energetika barqaror bo‘lmaguncha, iqtisodiy barqarorlik haqida gapirish qiyin. Va bu masala ijtimoiy muammo emas - milliy xavfsizlik darajasidagi masaladir. Bugun Toshkent vaqti bilan 20:00 da ushbu mavzuda xalq bilan muloqot qilamiz. @UygonTuron