Post #45

Boy berilgan 35 yil: O‘zbekiston qanday davlat bo‘lishi mumkin edi? O‘zbekiston o‘z mustaqilligini e’lon qilganida, Markaziy Osiyodagi eng yirik sanoat bazasiga, eng ko‘p aholiga va strategik xomashyolarga (oltin, gaz, paxta) ega edi. Agar bu resurslar "halol boshqaruv" filtri orqali o‘tkazilganda, bizning iqtisodiy ko‘rsatkichlarimiz bugun quyidagicha ko‘rinish berardi: 1. Iqtisodiy quvvat va YaIM Bugungi kunda O‘zbekistonning YaIM (yalpi ichki mahsuloti) taxminan 100-110 milliard dollar atrofida. Ammo, agar iqtisodiy islohotlar 1990-yillarda Janubiy Koreya yoki Boltiqbo‘yi davlatlari kabi amalga oshirilganda: Taxminiy YaIM: Kamida 350-400 milliard dollar. Aholi jon boshiga daromad: Hozirgi $2,500 o‘rniga $10,000–$12,000 (bu hozirgi darajadan 4-5 baravar yuqori degani). Valyuta barqarorligi: Inflyatsiya bir xonali raqamlarda saqlanib, so‘m xalqaro miqyosda ayirboshlanadigan nufuzli valyutaga aylangan bo‘lardi. 2. Korrupsiya reytingi Hozirda O‘zbekiston "Transparency International" reytingida 180 davlat ichida 121-o‘rin atrofida (avvalroq 150-o‘rinlarda edi). Ideal ssenariyda: Agar tizim halol ishlaganda, biz top-30 talikka kirgan bo‘lardik (Estoniya yoki Yevropa Davlatlari kabi). Natija: Budjetdan o‘g‘irlangan milliardlab dollar mablag‘lar xorijiy bank hisoblariga emas, balki zamonaviy maktablar, shifoxonalar va yuqori texnologiyali zavodlarga yo‘naltirilgan bo‘lardi. 3. Inson kapitali va migratsiya Eng og‘riqli nuqta bugungi kunda millionlab urtdoshimizning xorijda qora mehnat qilayotganidir. Halol tizimda O‘zbekiston ishchi kuchi eksport qiluvchi emas, investitsiya va aqllarni jalb qiluvchi markazga aylanardi. O‘zbek yoshlari Moskva ko‘chalarida emas, Toshkentdagi IT-parklar va zamonaviy ishlab chiqarish korxonalarida yuqori maosh olib ishlagan bo‘lishardi. Diktatura: Davlatni parokanda qiluvchi "ko‘rinmas ofat" Diktatura va yopiq boshqaruv tizimi davlatni uchta asosiy yo‘nalishda halokatga yetaklaydi: 1. Tanlovning yo‘qligi (Negativ seleksiya): Diktatura sharoitida rahbarlikka aqllilar emas, balki "sodiqlar" keladi. Bu esa davlat boshqaruvida intellektual darajaning pasayishiga va strategik xatolarga sabab bo‘ladi. 2. Mulk huquqining yo‘qligi: Hech kim o‘z mulki daxlsizligiga ishonmaydi. Bu esa tadbirkorni investitsiya kiritishdan to‘xtatadi. Odamlar pulini O‘zbekistonga tikish o‘rniga, xorijga olib chiqib ketishga harakat qiladi. 3. Ijtimoiy degradatsiya: Adolatsizlikni ko‘rgan xalqda "vatanparvarlik" tuyg‘usi so‘nadi. Jamiyatda "faqat o‘g‘irlik bilan boyish mumkin" degan noto‘g‘ri tushuncha ildiz otadi, bu esa millatning ma’naviy parokandaligidir. Xulosa: Agar biz 34 yil davomida halollik va erkin bozor yo‘lidan borganimizda, bugun O‘zbekiston "Markaziy Osiyo yo‘lbarsi" maqomida, aholisi farovon va dunyo tan olgan qudratli davlat bo‘lar edi. Diktatura sabab, biz nafaqat moddiy yoki ma’naviy, balki eng qimmatli narsa vaqtni ham boy berdik. @UygonTuron