Post #369

Пасля доўгага змагання мясцовай супольнасці комплекс будынкаў гістарычнай фабрыкі косаў (Dalgių fabrikas) у Новай Вілейцы нарэшце атрымаў афіцыйны статус аб'екта культурнай спадчыны. Адпаведнае рашэнне занесена ў рэестр 17 сакавіка 2026 года. Яшчэ нядаўна на цагляных фасадах будынкаў самавольна замалёўвалі аўтэнтычныя гістарычныя надпісы «POSSEHL». Цяпер пад дзяржаўную ахову ўзяты ўвесь індустрыяльны ансамбль плошчай больш за 2,6 га: шэсць вытворчых карпусоў, адміністрацыйны будынак, вадацяжная вежа 1892 года, а таксама фрагменты агароджы і старая чыгуначная галіна. Прадпрыемства было заснавана ля ракі Вілейкі ў 1878 годзе як цвіковы завод, але сапраўдны росквіт пачаўся ў 1882-м, калі яго набыў прамысловец з Любека Эміль Посель. Фабрыку перапрафілявалі пад выпуск косаў. Жалеза везлі са Швецыі праз Лібаву (Ліепаю). Маштабы вытворчасці для таго часу былі каласальнымі: ужо ў 1886 годзе тут вырабілі мільён косаў, якія пастаўляліся па ўсёй Расійскай імперыі (менавіта адсюль пайшла вядомая назва касы — «літоўка»), а таксама экспартаваліся ў Балгарыю, Румынію, Сербію і Турцыю. Пасля Другой сусветнай вайны комплекс быў нацыяналізаваны і ператвораны ў завод фарбавальных апаратаў. Што б адказалі беларускія ўлады, калі б ім прапанавалі ўключыць такі комплекс у Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей? #Вільня#НоваяВілейка#прамысловаяархітэктура#ахова