Post #8

яўрэйская культурная перавага vs. моц беларускай зямлі: who wins? не сакрэт, што імя беларускага класіка змітрака бядулі — псеўданім. ён нарадзіўся ў яўрэйскай сям'і, і па нараджэнні яго звалі шмуэл-нохім плаўнік. бядуля ўвайшоў у гісторыю як адзін з ідэолагаў беларускай нацыі, але ён не забываўся пра свае карані ды прысвяціў яўрэйскай тэме некалькі эсэ і вершаў. у яго кнізе «жыды на беларусі», якая выйшла ў мінску ў 1918 годзе, можна заўважыць вельмі забаўны сінтэз яўрэйскага і беларускага нацыяналізмаў. нижэй — цытата ў арыгінальнай арфаграфіі «на першы погляд магло-б здавацца, што у пераняцці культуры адной нацыей у другой, жыды, як нацыя болей культурная, павінна была мець перавагу над беларусамі і мець свой большы уплыу над імі, але у самай рэчы есьць іначэй. першая прычына гэтаго тая, што у гэтых двух нацый німа родства мовы і плямен і тут як раз палякі і расійцы занялі першае мейсцо, асіміліруючы беларусоу. другая прычына — гэта беларуская зямля. дэкорацыя мейсцовай самабытнай прыроды мае у себя такую вялікую сілу, што, на уплывы уселякіх іншых культур дзействуе адпорна у адваротную старану. і тыя людзі з нашаго краю, якія пісалі па расійску або па польску і нажылі сабе славу у памяненых літэратурах, ні маглі выкараніць у сябе духу беларускай зямлі, каторы жыу у іх сэрцах. на кожным кроку чуецца, што гэтыя пісьменнікі — беларусы. моц беларускай зямлі зрабіла тое, што у беларуска-літоускім князьстве законы пісаліся па беларуску, прыдворная мова літоускіх князеу была беларуская. а літвіны яшчэ цяпер нарэкаюць, што шмат літоускіх селян абеларуселі. У цяперашняй выстауцы старасьвецкіх памяткау у вільні пад назваю: „вільня—менск“ есьць каран беларускі, пісаны татарскімі літэрамі. гэта паказуе да чаго можэ даходзіць уплыу беларускай культуры!» прасцей кажучы, бядуля лічыў, што па ўсёй логіцы яўрэі меліся асіміляваць беларусаў, ды перашкодзіла прырода — у асяроддзі «гордых, як мора, азёраў, бароў-акіянаў і разліваў ільноў» ніяк не аб'яўрэіцца крыніца: бядуля з. жыды на беларусі. мінск: друкарня я. а. грынблата, 1918