Беларускі ПЭН

Вызваленне Андрэя Пачобута павінна прывесці да новых вызваленняў Пісьменнік і журналіст Анджэй Пачобут правёў больш за пяць гадоў у беларускай турме за тое, што адважыўся казаць праўду ўладзе. 28 красавіка ён быў вызвалены ў межах абмену зняволенымі. Міжнародны ПЭН, Беларускі ПЭН і Польскі ПЭН выступілі з сумеснай заявай: «Яго вызваленне ў межах абмену зняволенымі яшчэ раз дэманструе, што беларускія ўлады выкарыстоўваюць затрыманых як палітычныя пешкі. Шчыра вітаючы вызваленне Пачобута, мы заклікаем Беларусь вызваліць усіх, хто ўсё яшчэ несправядліва знаходзіцца за кратамі, і спыніць няспынныя рэпрэсіі супраць іншадумства». 👉Чытайце заяву на нашым сайце. Калі для вас бяспечна: 🔖 Падтрымайце нас на Patreon 🔖Зрабіце разавы данат

Абвешчаны сёлетні кароткі спіс прэміі Наталлі Арсенневай! У кароткі спіс увайшлі 3 паэтычныя кнігі: 〰️ «Нетутэйшая далечыня» – Ігар Кулікоў (Янушкевіч, 2025) 〰️ «Хроніка адмаўлення пустаты» – Ілля Кульбіцкі (Skaryna Press, 2025) 〰️ «Чайны збор. Выбраная постпаэзія 2007–2025» – Макс Шчур (SayBeat, 2025) 👉 Падрабязней чытайце тут. З кожным днём мы набліжаемся да даты ўзнагароджання. Запішыце ў календары: 27 траўня, а 19:00, у гасцінным Новым Тэатры ў Варшаве адбудзецца цырымонія ўзнагароджання прэміяй Наталлі Арсенневай. Чакаем разам – у прасторы, дзе слова набывае сілу і яднае людзей! Арганізатары прэміі: Беларускі ПЭН і Міжнародны саюз беларускіх пісьменнікаў. Партнёры: Новы Тэатр (Nowy Teatr, Варшава), «Estate of Vitaut Kipel», «Belarusian Charitable Trust» і «Fundacja Trzy Trąby». Праект суфінансаваны Цэнтрам Мерашэўскага ў межах IV Адкрытага конкурсу. Калі для вас бяспечна: 🔖 Падтрымайце нас на Patreon 🔖Зрабіце разавы данат

Музей адабранага часу. Максім Знак У Беларусі турэмныя ўлады сістэматычна канфіскуюць і знішчаюць літаратурныя рукапісы, лісты і дзённікавыя запісы зняволеных. Юрыст і пісьменнік Максім Знак быў арыштаваны ў верасні 2020 года і асуджаны на 10 гадоў пазбаўлення волі. Для часопіса Шведскага ПЭНа PEN/Opp Максім Знак падзяліўся гісторыяй пра страчаны раман і пра пісьмо за турэмнымі сценамі – гісторыяй пра вытрымку, супраціў і непахісную волю да творчасці, нават калі чалавека пазбаўляюць усяго астатняга. 👉Публікуем гэты тэкст па-беларуску. Арыгінал па-англійску і па-шведску чытайце тут. «У ПКТ я ператварыўся ў чалавека-архіў, які хавае скарбы ў любых прыдуманых ім кішэньках. Да таго ж заставаўся апошні рубеж – я сам як нематэрыяльны архіў. Пісаць стала не проста патрэбай, а актам штодзённага супраціву: яны маглі забраць рукапіс – але яны не маглі забраць думкі з маёй галавы». 📸 Фота: Sergey Kolomenkin Калі для вас бяспечна: 🔖 Падтрымайце нас на Patreon 🔖Зрабіце разавы данат

Паэтка Таццяна Нядбай чытае свой верш у межах відэа-паэтычнага марафону моў пад пагрозай знікнення, арганізаванага Камітэтам па перакладзе і моўных правах Міжнароднага ПЭНа. 👉 Глядзіце відэа тут: https://youtu.be/qu76EfpmmzE?si=-ToOChOD0Z2pw64T «Нягледзячы на статус [беларускай мовы] адной з дзяржаўных, пісьменнікаў арыштоўваюць або вымушаюць з’язджаць у выгнанне, адукацыя па-беларуску не заахвочваецца, і толькі меншасць навучаецца на ёй – што робіць Беларусь адной з нямногіх дзяржаў, якія свядома падрываюць уласную мову».

5 дзён да канца прыёму заявак на Перакладчыцкую майстэрню! Чаму варта падаць заяўку? Асноўны фокус Майстэрні – на практыцы: пераклад, рэдагаванне і дапрацоўка тэкстаў да прафесійнага ўзроўню пад кіраўніцтвам вопытных знаўцаў. Апрача 11 традыцыйных заняткаў, будуць дзве сустрэчы, прысвечаныя карэктуры і рэдактуры тэксту, і сустрэча пра культурныя правы і аўтарскае права. 5 найбольш матываваных удзельнікаў групы атрымаюць магчымасць працягнуць працу над сваімі перакладам індывідуальна з ментарамі. Вядоўца – паэт, перакладчык і літаратуразнаўца Андрэй Хадановіч. ✍️Падаць заяўку. ⏳ Дэдлайн: 10 траўня ўключна. 📆 Старт заняткаў: 21 траўня. Фармат: анлайн-сустрэчы (Zoom) кожны чацвер з 18:00 да 20:00 беларускага часу (або да сканчэння працы над апошнім перакладам 🙂) 👉Падрабязней тут. 🍹 Не марнуй лета – удасканальвайся нават на пляжы! Калі для вас бяспечна: 🔖 Падтрымайце нас на Patreon 🔖Зрабіце разавы данат

🔏Працягваем хроніку парушэнняў правоў чалавека ў сферы культуры На 30 красавіка 2026 года: Людзей Слова ў няволі (ці з абмежаваннем волі – адбываюць «хатнюю хімію») – не менш за 25, дзеячаў культуры ў няволі (ці з абмежаваннем волі – адбываюць «хатнюю хімію») – не менш за 122, забароненых кніг – 336. 📍 У рэгіёнах Беларусі адбыліся затрыманні ўдзельніц культурніцкіх ініцыятыў; 📍 «Экстрэмісцкім фарміраваннем» прызналі інтэрнэт-медыя «Reform.nеws»; 📍 «Экстрэмісцкай» прызналі Instagram-старонку папулярызатара культуры, былога палітвязня Уладзіміра Булаўскага; 📍 «Экстрэмісцкім» прызнаны Threads-акаўнт журналіста і нон-фікшн пісьменніка Руслана Кулевіча; 📍Адмянілі правядзенне міжнароднага свята традыцыйнай культуры «Браслаўскія зарніцы». 🗝Больш інфармацыі пра затрыманні і арышты дзеячаў культуры, умовы ў месцах пазбаўлення волі, катаванні зняволеных чытайце на сайце Беларускага ПЭНа. Калі для вас бяспечна: 🔖 Падтрымайце нашых экспертаў на Patreon 🔖Зрабіце нам разавы данат

Мы ўводзім новую рубрыку «Навіны літаратуры ад Беларускага ПЭНа», дзе будзем збіраць падзеі літаратурнага свету, якія трапіліся нам на вочы 😊 🩷 Найперш, віншуем паэтку Юлю Цімафееву з прэстыжнай нямецкай літаратурнай прэміяй Hilde-Domin-Preis, якую яна атрымала як аўтарка, што працуе з тэмай выгнання. Уручэнне прэміі адбудзецца 20 кастрычніка ў Гайдэльбергу. 🩷 З інтэрв'ю Андрэя Янушкевіча, заснавальніка выдавецтва «Янушкевіч» і крамы «Кнігаўка», медыя Reform.news пачало спецпраект «Плэйліст экстрэміста: права на гучанне ў Беларусі». 🩷 Паэт Андрэй Хадановіч і ініцыятыва «Годна» запрашаюць на аўтарскі курс «Таварыства жывых паэтаў і паэтак» пра беларускую паэзію ў кантэксце сусветнай культуры. А яшчэ працягваецца набор на Перакладчыцкую майстэрню! 🩷 2 мая ў Беластоку адбудзецца лекцыя літаратуразнаўцы Аляксандра Фядуты «Імперыя супраць моладзі. Гісторыя віленскіх філаматаў». Калі для вас бяспечна: 🔖 Падтрымайце нас на Patreon 🔖Накіруйце ПЭНу 1,5 % сваіх падаткаў (у Польшчы) 🔖Зрабіце разавы данат

Ігар Карней. Катаванне адзінотай. Як выбіваюць іншадумства Публікуем чацвёрты фрагмент ўспамінаў журналіста і былога палітзняволенага Ігара Карнея пра метады змагання з іншадумствам у рэжымнай Беларусі: 👉Фрагмент чацвёрты. Штабныя правакатары "І тады зразумеў: нават калі тысяча сцен вакол, можна існаваць унутры сябе, гэтага яшчэ не забаранілі. Як герой пранізлівага раману Джэка Лондана «Вандроўнік па зорках» – у турэмнай адзіночцы яго закручвалі ў сумна вядомую «ўтаймавальную кашулю», а ён выкараскваўся з фізічнага цела і ў розных вобразах падарожнічаў па гістарычных эпохах. Вось бы навучыцца такому… Зрэшты, кожная камера ў свеце – толькі часовая". На нашым сайце можна прачытаць першыя тры фрагменты: 〰️Фрагмент першы. Ліст Еве 〰️Фрагмент другі. Лабірынты адчаю 〰️Фрагмент трэці. Квадратура пакарання Калі для вас бяспечна: 🔖 Падтрымайце нас на Patreon 🔖Накіруйце ПЭНу 1,5 % сваіх падаткаў (у Польшчы) 🔖Зрабіце разавы данат

Творчыя магчымасці гэтай вясны! 🪻Перакладчыцкая майстэрня пачынае новы сезон. Мы запрашаем як новых удзельнікаў, так і выпускнікоў мінулых сезонаў далучыцца да разбору мастацкіх перакладаў. Заняткі бясплатныя, штотыднёвыя, анлайн, з магчымасцю ананімнага ўдзелу. Дэдлайн: 10 траўня. Падаць заяўку 🪻 Літаратурныя рэзідэнцыі Старамейскага дома культуры ў Варшаве. Прапануюць кватэру, стыпендыю, мастацкую, лагістычную і матэрыяльна-тэхнічную падтрымку, а таксама ўдзел у дзейнасці СДК. Дэдлайн: 11 траўня. Падаць заяўку 🪻 Валанцёрства на літаратурным фестывалі ў Польшчы Góry Literatury. Валанцёрам прапануюць пражыванне, харчаванне і бясплатны ўваход на ўсе падзеі фестывалю. Дэдлайн: 4 траўня. Падаць заяўку 🪻 Лабараторыя фемінісцкага пісьма «Расцяжэнне» разам з выдавецтвам Bukinist:ka Press адкрылі прыём рукапісаў на open call «Радасці жыцця». Дэдлайн: 30 чэрвеня. Падаць заяўку Калі для вас бяспечна: 🔖 Падтрымайце нас на Patreon 🔖Накіруйце ПЭНу 1,5 % сваіх падаткаў (у Польшчы) 🔖Зрабіце разавы данат

❤️Андрэй Пачобут на волі! Сёння ў выніку абмену ў фармаце «пяць на пяць» на польска-беларускай мяжы быў вызвалены Андрэй Пачобут! Андрэй Пачобут – эсэіст, журналіст, публіцыст, блогер, паэт, аўтар песень, музыка. Сябра Саюза палякаў Беларусі. Аўтар кнігі «Сістэма Беларусь» («System Białoruś», 2013), якая напісана на замову польскага выдавецтва і ўздымае праблемы, уласцівыя не толькі Беларусі, але і краінам постсавецкай прасторы. Пераслед Андрэя Пачобута адбываўся ў межах ціску на польскую меншасць у Беларусі. Яго затрымалі 25 сакавіка 2021 года ў Гродне, а 8 лютага 2023 года Гродненскі абласны суд прысудзіў Андрэю Пачобуту 8 гадоў калоніі ўзмоцненага рэжыму, прызнаўшы яго вінаватым паводле ч.3 арт. 361 КК (заклікі да мер абмежавальнага характару (санкцый), накіраваных на прычыненне шкоды нацыянальнай бяспецы), ч.3 арт. 130 КК (распальванне нацыянальнай, рэлігійнай і іншай сацыяльнай варожасці). Больш пра Андрэя Пачобута: https://penbelarus.org/2026/04/28/andrej-pachobut-andrzej-poczobut.html Фота: БАЖ

Сёння – дзень памяці Францішка Багушэвіча. 126 гадоў таму пайшоў з жыцця аўтар знакавай для кожнага беларуса фразы«Не пакідайце ж мовы нашай беларускай, каб не ўмёрлі!» «Як падаецца, для Багушэвіча менавіта кадыфікацыя мовы, (пера)стварэнне на ёй літаратуры, культуры было шляхам да ўсведамлення беларусаў як супольнасці. Ствараючы культуру, ён змагаўся за тое, каб у такой падпарадкаванай неарганізаванай еднасці, якой былі на той час беларусы, з’явіўся свой голас як палітычнага суб’екта. Папярэджваючы, што шанц беларускага народа на палітычнае ўвасабленне як нацыі не павінен быць згублены». – З прамовы Таццяны Астроўскай на цырымоніі ўручэння прэміі імя Францішка Багушэвіча, заснаванай Беларускім ПЭНам яшчэ ў 1994 годзе. Сёлета мы ўжо маем доўгі спіс прэміі, а пераможцу даведаемся неўзабаве! Сачыце за навінамі! Калі для вас бяспечна: 🔖 Падтрымайце нас на Patreon 🔖Накіруйце ПЭНу 1,5 % сваіх падаткаў (у Польшчы) 🔖Зрабіце разавы данат

Калонка сябра Беларускага ПЭНа Аляксандра Фядуты пра ракавыя клеткі нашага хворага грамадства. "Нашае грамадства баіцца прызнацца самому сабе, наколькі яно хворае. Кожная клетка лічыць, што яна зможа проста аддзяліцца ад усёй сукупнасці хворых клетак і жыць далей уласным жыццём. Але так не бывае. Так – не бывае. Ці значыць гэта, што мы – асуджаныя? Я спытаў бы пра гэта свайго сябра-псіхолага. Але мяне выразалі з адзінага арганізма і выкінулі, мяркуючы, што такім чынам ім будзе лягчэй пераносіць хваробу. Смешныя людзі". 👉Чытайце тэкст цалкам на нашым сайце. 2 траўня ў Беластоку Аляксандр Фядута прачытае лекцыю на тэму «Імперыя супраць моладзі. Гісторыя віленскіх філаматаў». Калі для вас бяспечна: 🔖 Падтрымайце нас на Patreon 🔖Накіруйце ПЭНу 1,5 % сваіх падаткаў (у Польшчы) 🔖Зрабіце разавы данат