Post #53

Кўп бўлса – сепла, оз бўлса –эпла! Аёллар одатда яқинларини кўришга боришган, гапга эмас. Гап аёллар жамиятида қачондан пайдо бўлганлиги махсус ўрганилмаган.Улар йиғиладиган тадбирлар асосан уйда ўтказилар эди. Ёзма манбаларда асосан сарой тарихи битилган ва асарларнинг гувоҳлик беришича, Хива маликалари Қўнғирот сулоласининг ҳудудида жойлашган яқинларини кўришга боришган. Хон аравани хотинига тўғирлатиб берган. Қозоқ хонларининг қизларидан бири бўлган Хива хонлигининг маликасига, укасини кўриб келишга бир ойда бир ёки ул-бул йиғинга рухсат берилар эди. Одатда аёлларнинг устки чопони мурсак ёки мунисак кийилган. Туркистонда эса аёллар модасига нўғой татарларининг таъсири кучли бўлган. 17-асрнинг Тошкент яқинида Нўғой-қурғон қишлоғига жойлашган татарлар, ўзбеклар билан дини бир бўлгани учун, Россиядан кўчиб келган бошқа халқларга нисбатан ишонч кўпроқ эди. Шунинг учун нўғой ёқа тик вертикал ёқали кўйлак ҳам мода бўлди. Оддий халқ тилида бу ит ёқа, қозоқи ёқа ҳам дейилган. Аёллар уйда бўз, читдан, кўчага эса кимхоб, товар, парчалардан кўйлак кийишган. Аслзода аёллар байрам кунлари ва кўчага чиққан пайтлари 8 тагача кўйлакни устма уст кийишган. Уларнинг енги узун-қисқалик қилиб, енглари кашта билан безатилиб, бирининг остидан бири чиқиб турган. Кийимларни кўз-кўз қилиш учун, меҳмонга борган аёл яна бир нечта кўйлагини ўзи билан олиб кетган ва вақти-вақти билан алмаштириб турган. Кийимнинг ортиқчаси тахмондаги сандиқда сақланган. Токчалар оралиғидаги қозиқларга эркакларнинг устки башанг кийимлари осиб қўйилган ва устига белбоғ илинган. Бу белги, эркакнинг кийимини кўрган кишига уйга киришдан олдин хушёр бўлишга чорлаган бўлса, иккинчи тарафдан кўчага юмушлар ила тез-тез чиқадиган эркаклар учун қулай бўлган. 8 қават кийим кийишга ҳозир эҳтиёж йўқ, чунки тадбирлар кўп. Қадимда йиғин кам, кийим кўп бўлса, ҳозир йиғин кўп, кийим камдек 😬 Момолардан қолган қават қават кийим кийиш меросимиз, бир пайтлар қўша-қўша тилла буюмлар тақиш тусига кирган эди. Ҳозир бу одат ҳам анча камайган. Қиссадан ҳисса аёлларнинг йиғинлари ҳозиргидек кўп бўлмаган, у пайтда озодликка чиққан шарқ аёллари учун “Райҳон” ресторанлари ишламаган 😉 . лекин туркийлар учун 9 сони муқаддас ҳисобланган ва икки қават кўрпачада ўтирса ҳам, 9 қават кўрпачада ўтириб меҳмон бўлиб келдим, дейилган.