Post #134

Hayotda biror insonni unutishni juda istaganmiz. Uning ovozini, ko‘zini, u bilan bo‘lgan har bir lahzani o‘chirishni xohlaganmiz. Chunki ayriliq inson qalbini tirnaydi. Muhabbat doim ham baxt bilan tugamaydi. “Eternal Sunshine of the Spotless Mind” filmi ana shu unutish istagi va muhabbatning murakkab tuyg‘ularini o‘rtaga tashlaydi. Va savol beradi: agar yuragingdan uni o‘chira olsang, rostdan ham yengillashasanmi? Unutish: qutulishmi yoki yo‘qotishmi? Film qahramonlari — Joel va Clementine — bir-birini yaxshi ko‘rgan, ammo oxir-oqibat alamli tarzda ajralgan juftlik. Shu darajada og‘riqli ajralishki, Clementine xotirasidan Joelni o‘chirib tashlashga qaror qiladi. Joel esa bu haqda bilib, xuddi shunday yo‘l tutadi. Uxlayotgan paytda, sun’iy usulda xotiralar o‘chirila boshlanadi. Ammo xotiralarning o‘chish jarayonida u o‘zi ham sezmasdan, o‘sha lahzalarni qaytadan his qiladi. Muhabbatning achchiq-yuqimli xotiralari butun borlig‘ini chulg‘ab oladi. Bu yerda film tomoshabinga savol beradi: xotiralar bizning bir parchamizmi yoki ularsiz ham mavjud bo‘la olamizmi? Film metaforasi: inson miyasi va qalbining ziddiyati “Eternal Sunshine” — bu fantastika emas, balki ruhiy ichki kurash haqida film. Joel o‘z xotirasidan Clementine’ni o‘chirishni istaydi, lekin ich-ichidan, qalbi bunga qarshi chiqadi. Filmda ko‘plab sahnalar Joelning xotirasida Clementine’ni qutqarishga urinish tarzida tasvirlanadi. U uni bolalik xotiralariga yashirishga harakat qiladi. Chunki xotiralarni o‘chirish mumkin bo‘lsa ham, sevgi qoldirgan izlar chuqurroq — yurakda. Rejissyor Michel Gondry va ssenariy muallifi Charlie Kaufman bu yerda sun’iy ong (AI) va emotsional ong o‘rtasidagi kurashni ham ko‘rsatadi. Texnologiya xotirani o‘chirishi mumkin, lekin muhabbat — bu nafaqat miyaga, balki butun borliq, tanaga, qalbga singib ketgan tuyg‘u. “Pok ongdagi abadiy quyosh” — nimani anglatadi? She’riyatdan olingan film nomi (Alexander Pope’dan) – “abadiy quyosh”, ya’ni pok aql, hech bir yomon xotirasiz hayot haqida orzu. Bu go‘yo ajoyib tuyuladi: hech qanday afsus yo‘q, og‘riq yo‘q. Lekin bu hayot emas. Chunki hayot — bu sevgi, xato, kechirim va o‘sish. Agar og‘riqni unutib yuborsak, undan o‘rganish imkonidan ham mahrum bo‘lamiz. Joel va Clementine oxirida yana uchrashadilar. Bir-birlarini o‘tmishda sevganlarini eslay olishmasa ham, qalblari tortiladi. Va ular bir-birlariga haqiqatni aytadilar: biz yana ajralamiz, yana urishamiz. Lekin shunga qaramay, yana urinib ko‘rishga arziydi. Bu — muhabbatning asl mohiyati: ideal emas, lekin harakatga loyiq. “Eternal Sunshine of the Spotless Mind” — bu unutish haqida film emas. Bu — eslab qolishga arziydigan insonlar haqida film. Bu — sevgi har doim ham mukammal emasligini, lekin shu nomukammallikni qabul qilish insoniylik ekanini ko‘rsatadi. Agar biz yomon xotiralarni o‘chirib tashlay olsak, ehtimol yengillashamiz. Ammo shunda biz kimligimizni ham yo‘qotamiz. Chunki har bir og‘riq, har bir xato, har bir sevgi — bizni biz qilgan yo‘l bo‘laklari. “Ba’zan xotiralar bizni azoblaydi. Lekin ular bo‘lmasa, muhabbat degan narsa bo‘lmas edi.”