Cedr.uz | Ilmiy tadqiqot markazi

АҚШ доллари тарихи Доллар сўзи ўрта асрларда дастлаб 1519 йилда Германияда пайдо бўлган танга номи “Таллер”дан келиб чиққан. 1873 йилда таллер Германияда бутунлай муомаладан чиқиб кетди. Унинг ўрнига марка кириб келди. Бироқ унинг номи халқ орасида қолиб кетди. Шу пайтларларда Англия ва Испания колонияларида песо номи билан машҳур бўлган испан тангалари муомалада бўлган. Бу тангаларни кўп жойларда адашган ҳолда “dalar” деб аташар эди. Бизга машҳур бўлган доллар номи ҳам унинг дунёга машҳур белгиси доллар ҳам ўша пайтда пайдо бўлган. Узун инглизча ибора “piese of Eight”, яъни 1/8 (нимчорак) коғозда ўчирилган 8 га айланиб, охир-оқибат бизга таниш бўлган доллар белгиси пайдо бўлган. 1879 йилда АҚШ ҳукумати давлатнинг расмий валютасини муомалага киритиш чоғида унга ҳеч иккиланмай ҳаммага маълум ва машҳур бўлган доллар номини танлашди. Ўша пайтда машҳур шахслардан бири “Янги Америка ўзининг янги пулига жуда эски ном танлади” - деган эди. 1792 йилда муомалада бўлган АҚШ пулининг таркибидаги соф олтин микдори 1,6033 гр ёки 24,057 гр соф кумушдан таркиб топган эди. 80 йиллардан сўнг, яъни 1876 йилда мазкур олтин тангалар давлатнинг расмий пул бирлиги сифатида тан олингандан сўнг унинг таркибидаги соф олтин микдори 1,50463 гр килиб белгиланди. Бу миқдор АҚШда яна 30 йил, 1929-33 йиллардаги жаҳон иқтисодий таназзулигача амалда бўлди. Шу алфозда қабул килинган “олтин захираси” ҳақидаги ҳужжатга биноан, тилло микдори 0,88867 гр.га, яъни 41 %га туширилди. Шу пайтда Троя унциясининг нархи 35 доллар эди. II-жаҳон урушидан кейин АҚШ дунёдаги ҳукмронлигини мустаҳкамланиши билан долларнинг дунёдаги ўрни хам аста-секин билиниб борди. Маршал шартномасига асосан, вайрона ҳолга келган Европага АҚШ инвестицияси билан биргаликда долларнинг йирик оқими ҳам кириб кела бошлади. Уруш туфайли ачинарли аҳволга тушиб қолган Европада долларнинг кенг истеъмолга кириши қийин кечмади. Шу пайтда Европанинг марказий банкларида долларни исталган Европа давлати пул бирлигига ёки келишилган миқдордаги олтинга алмаштириб олиш мумкин эди. Бироқ ХХ асрнинг 60-йиллари ўрталарига келиб, долларнинг қадри тушиб кета бошлади. Инфляциянинг ўсиши ва АҚШ савдо балансидаги танқислик навбатдаги доллар девальвациясини келтириб чиқарди. 1971 йилнинг охирида олтиннинг бир унцияси 38 долларга чиқди. Долларнинг таркибидаги олтин микдори эса умуман тўхтатилди. 1973 йиллар яна 10 %га девальвация қилинди. 1974 йилнинг февралига келиб, олтиннинг бир унцияси дунёнинг йирик биржаларида 150 долларга кўтарилди. Ҳозирги кунда бу кўрсаткич 260 долларни ташкил этади. 100 йил мобайнида доллар 10 баробар арзонлашди. Аммо олтин стандартидан воз кечилган пайтда доллар ер юзининг кўпчилик аҳолисини ишончини қозонган эди. Кўплаб давлатларнинг норасмий пулларига айланиб қолди. Охирги йилларда эса Жанубий Америка давлатларининг кўпчилигида доллар асосий пул ўрнида қўлланилмоқда. АҚШдан бошқа яна 26 давлат пул бирлиги доллар номи билан юритилади. Замонавий “долларчи” давлатларнинг катта қисмини Британия империясидан мустақил бўлгандан сўнг қабул қилишган. 1857 йилда Канада Британия колониясидан доминьонига айланган вақтдан бошлаб, бу давлатнинг расмий пул бирлигига айланди. Шунинг учун ҳам ҳозирги пайтда замонавий Канада банкнотларида ҳам Британия қироличаси Елизавета II ни портрети акс этган. Охирги муомалага киритилган долларлардан бири - бу Сингапур долларидир. 1967 йилда кенг муомалага киритилган ушбу банкнотлар қушлар, кемалар, гуллар ва бошқа нарсалар билан безатилган. Бу пул дунё пуллари ичида ҳам энг чиройли бўлишига даъвогарлик қилади. Лекин замонавий АҚШ долларлари эса ҳамон ХХ аср бошидаги тасвирини узгартирганича йўқ. Олд қисми кулранг, орқаси яшил. Барча банкнотлар бир хил ўлчамда (157х67 мм). ХХ аср охирига келиб, пул қалбакилаштириш авжига чиққан пайтда долларнинг содда кўриниши давр талабига жавоб беролмай қолди. Яқин-яқингача пулни қалбакилаштириш жуда осон эди. 1996 йилда чиққан долларнинг янги нусхаси фирибгарлар учун жиддий синов бўлди. @Cedruz

МАРКАЗДА АМАЛИЙ ВА ИННОВАЦИОН ЛОЙИҲАЛАР ТАНЛОВИГА ТАЙЁРГАРЛИКНИНГ ДАСТЛАБКИ ИЧКИ ЭКСПЕРТИЗАСИ ЎТКАЗИЛДИ 2021 йил 8 июль куни ТДИУ ҳузуридаги «Ўзбекистон иқтисодиётини ривожлантиришнинг илмий асослари ва муаммолари» илмий-тадқиқот маркази ташаббуси билан ТДИУ масъуллари ҳамкорлигида амалий ва инновацион лойиҳалар танловига тайёргарликнинг дастлабки ички экспертизаси ўтказилди. Ўзбекистон Республикаси Инновацион ривожланиш вазирлигига тақдим этиш режалаштирилаётган амалий ва инновацион лойиҳаларни танлов талаблари доирасида тақдим этилаётганлиги, лойиҳалар танлов талабларига қатъий риоя қилинганлиги, лойиҳа материалларининг ишончлилиги ва ҳаққонийлиги, талаблар асосида шакллантирилганлиги, шунингдек лойиҳа якунида қўлга киритиладиган муҳим илмий натижаларнинг тадқиқот дизайнига мувофиқ тўлиқ асосланганлиги ва сўралган маблағларнинг танлов шартларида келтирилган молиялаштириш ҳажмига мувофиқ тўғри ҳисоб-китоб қилинганлиги бўйича ички техник экспертизадан ўтказилди. @Cedruz

AМЕРИКАЛИКЛАР ОММАВИЙ РАВИШДА ИШДАН КЕТИШГА ҚАРОР ҚИЛИШДИ Monster.com. бандлик хизмати томонидан ўтказилган сўнгги сўров натижаларига кўра америкаликларнинг деярли 95 фоизи ишдан кетишни ният қилмоқда. The Business Insider тадқиқот маълумотларига асосланиб ёзишича, кўплаб респондентлар ишдан кетишни исташнинг асосий сабаби сифатида ҳиссий чарчоқни таъкидлашмоқда. Иккинчи энг машҳур сабаб - бу мартаба истиқболларининг етишмаслиги. Шу билан бирга, сўровнома иштирокчиларининг аксарияти - 66% - бошқа иш топа олишларига ишонадилар. Шу билан бирга, 92% ўз фаолият соҳасини ўзгартиришни орзу қилишларини айтди. @Cedruz_bot

Live stream started

Буюк Британия учун учта ҳалокатли хавф аниқланди МОСКВA, 7 Июл - Буюк Британия ҳозирда мамлакатда молия учун учта ҳалокатли хавфга дуч келмоқда, деб хабар берди маҳаллий бюджет жавобгарлиги идораси (Office for Budget Responsibility, OBR), деб ёзади Блоомберг. OBRда қироллик учун асосий таҳлика пандемия билан боғлиқ давлат харажатларини молиялаштириш зарурати ҳисобланади. Булар келгуси уч йил ичида мамлакатга керак бўладиган 30 миллиард фунтдан ортиқ (3 триллион рублдан ортиқ) харажатлардир. Ушбу маблағнинг аксарияти соғлиқни сақлаш харажатлари учун, шу жумладан эмлаш дастурларини молиялаштириш ва аҳолини КОВИДга текшириш учун талаб қилинади. Бундан ташқари, транспорт соҳаси ва таълим қўшимча пул талаб қилади. Иккинчи хавф ҳукуматнинг 2050 йилгача захарли газларни атмосферага чиқаришни бартараф этиш ҳақидаги ваъдаси билан боғлиқ. Уни амалга ошириш келгуси 30 йил ичида давлат қарзининг ялпи ички маҳсулотга (ЯИМ) нисбатан 21% миқдорида ўсишига олиб келиши мумкин. Ушбу харажатларнинг бир қисмини углерод чиқиндиларидан олинадиган солиқлар қоплаши мумкин, аммо бу етарли эмас. Таъкидланишича, давлат қарзининг ўзи аллақачон Буюк Британиянинг ЯИМнинг деярли 100 фоизига етган ва шунинг ўзи қироллик молияси учун учинчи таҳликани англатади. @Cedruz_bot

Европа Комиссияси тўртинчи чоракда Европа ЯИМнинг тикланишини кутмоқда БРЮССЕЛ, 7-июл - Еврокомиссанинг ёзги иқтисодий прогнозига кўра, Евро ҳудудида ЯИМ инқирозгача бўлган даражага 2021 йилнинг тўртинчи чорагида, яъни баҳорда кутилганидан бир чорак олдин қайтади. ЯИМнинг инқирозгача бўлган даражасига 2021 йилнинг сўнгги чорагида Европа Иттифоқи ва Евро ҳудудида қайтиши кутилмоқда. Евро ҳудуди учун бу баҳорги прогнозда кутилгандан чорак олдинроқ бўлади, дейилади ҳужжатда. Бироқ, 2022 йил охирига келиб, Европа Иттифоқи ЯИМ сўнгги ўн йилликлардаги пандемик инқироз бошланишидан олдин кутилганидан бир оз пастроқ бўлади, дея қайд этади ЕК. @Cedruz_bot

Узумчиликни ривожлантириш бўйича видеоселектор йиғилиши ўтказилди. Давлатимиз раҳбари юртимизда азалдан узумчилик анъанаси бўлгани, уни ривожлантириш учун катта имкониятлар борлигини таъкидлади. Қорақалпоғистон ва вилоятлардаги 44 та туманда янги экспортбоп узум плантациялари ташкил этиш вазифаси қўйилди. Юртимиз узум навларининг миллий брендини яратиб, хорижда тарғиб этиш ва экспортни кенгайтириш бўйича топшириқлар берилди. — Состоялось видеоселекторное совещание по вопросам развития виноградарства. Глава государства отметил, что в нашей стране традиции виноградарства имеют давнюю историю и сегодня существуют большие возможности для развития сферы. Поставлена задача организовать новые экспортоориентированные виноградники в 44 районах Каракалпакстана и областей. Даны поручения по созданию и продвижению за рубежом национального бренда сортов винограда, расширению экспорта. #Mirziyoyev#videoselektor#uzumchilik#turizm Prezident.uz|Facebook|Instagram|YouTube|Twitter

#Биласизми Давлат олий ўқув юртлари, илмий-тадқиқот муассасалари ходимларига ОТМ, илмий ташкилот Илмий кенгашининг тавсияномасига кўра дарсликлар ёки ўқув-услубий қўлланмалар ёзишлари учун асосий иш жойларидан ижодий таътилберилади. Иш муаллифлар жамоаси билан ёзиладиган бўлганда ижодий таътил муаллифлар жамоасининг барча аъзолари томонидан тасдиқланган ёзма ҳолдаги аризага кўра муаллифлар жамоаси аъзоларидан бирига берилади. Каналга уланиш👇👇👇 https://t.me/huquqiyaxborot

ТДИУ ҳузуридаги «Ўзбекистон иқтисодиётини ривожлантиришнинг илмий асослари ва муаммолари» илмий тадқиқот марказининг @Cedruz_bot мурожаатлар бўлими ишга туширилди. @Cedruz_bot - Саволларингиз ёки шикоят ва таклифларингиз бўлса, марҳамат, сизга тез орада жавоб берамиз. @Cedruz

НЕФТ НАРХИ 3 ЙИЛЛИК РЕКОРДНИ ЯНГИЛАДИ 5 июлда Лондоннинг ICE биржасида Brent нефти нархи 1,3 фоизга кўтарилиб, 2018 йил 30 октябрдан бери илк бор бир баррели учун 77 доллардан ошди. Савдолар вақтида Brent туридаги нефт нархи 77,13 долларгача етган. Ушбу нефт охирги марта 2018 йил октябр охирида 77 доллардан юқорироқ турган. WTI нефти нархи эса 1,6 фоизга ошиб, 76,32 долларга етган. Bloomberg ахборот агентлигининг хабар қилишича, нефт нархи ошиши ОПЕК+ иштирокчилари ўртасидаги келишмовчилик билан боғланган. 5 июлда Венада нефт қазиб олувчи давлатлар иштирокида бир неча кун давом этган музокаралар ўз якунига етди. Бироқ учрашув иштирокчилари Саудия Арабистони ва БАА ўртасида юзага келган келишмовчиликни енгиб ўта олишмаган. Бундан ташқари, ОПЕК+нинг кейинги учрашуви қачон ўтиши бўйича бир тўхтамга келинмаган. Музокаралардаги муваффақиятсизлик алянс август ойида нефт ҳажмини оширмаслигини англатади. Бу эса пандемиядан кейин жаҳон иқтисодиёти тикланаётган вазиятда бозорда нефт танқислигини юзага келтириши мумкин. Аввалроқ Bank of America таҳлилчилари нефт нархи 100 долларгача кўтарилишини прогноз қилишган. Уларнинг фикрича, бунинг учун 6та сабаб бор. Улардан 3таси талаб, яна 3таси эса таклиф билан боғланган. @Cedruz

APPLE ЯНГИ IPHONE НОМИНИ БЕЛГИЛАБ ОЛДИ Кейинги Apple смартфони iPhone 13 деб номланади, бу ҳақда 9to5mac нашри хабар бермоқда. Журналистлар ушбу қурилмани етказиб бериш занжири ҳақида маълумот берган манбани келтирмоқдалар. Инсайдернинг сўзларига кўра, Apple iPhone 13га эътибор қаратиб, янги смартфонлар сериясининг номини танлашга қарор қилди. Мутахассиснинг таъкидлашича, Aмерика компаниясининг топ-менежерлари янги модел гаджетларини рақамлашни одатдаги тартибда давом еттиришга қарор қилишган. Манбанинг таъкидлашича, Apple янги флагманларни ишлаб чиқарувчиларни тасдиқлаган. iPhone 13-нинг асосий қисмини Foxconn ишлаб чиқаради, Pegatron эса iPhone 13 минини йиғишга эътибор қаратади. Кутилганидек, шу йилнинг кузида Aмериканинг ИТ-гиганти тўртта гаджетни тақдим этади - iPhone 13, iPhone 13 мини, iPhone 13 Pro ва iPhone 13 Pro Мах. Хабарда айтилишича, Aппле шериклари йилнинг учинчи чорагида смартфонлар ишлаб чиқаришни бошлашади. iPhone 13га энг юқори талаб анъанавий равишда тўртинчи чоракда кутилмоқда. Aввалроқ, баъзи бир инсайдерлар Apple трискаидекафобия - 13 рақамидан қўрқиш билан боғлиқ бўлган iPhone 13 номидан воз кечишини таклиф қилишган, январ ойида Хитой манбалари iPhone 13 фақат 2022 йилда чиқарилишини, 2021 йилда эса компания iPhone 12 s сериясини тақдим етишини таъкидлашганди. @Cedruz

ПАНДЕМИЯГА МОСЛАШИШ БЎЙИЧА РОССИЯ БИЗНЕСИ ЕВРОПАНИ ЧЕТЛАБ ЎТДИ Россия компаниялари пандемия туфайли юзага келган инқирозга Европа давлатлари - Греция ва Италиядаги бизнесга қараганда мослашувчанроқ жавоб бера олишди, деб ёзади "Коммерсант" Янги шароитларга мослашишда Россия ушбу давлатларни четлаб ўтди. 2020 йил июн ойида мамлакатдаги ишчиларнинг бешдан бири масофадан туриб ишлаган, Италияда ва Грецияда бу кўрсаткич мос равишда етти ва икки фоизга етган. Бундан ташқари, Россия компаниялари давлат томонидан қўллаб-қувватлаш имкониятига нисбатан кўпроқ шубҳа билан қарашган. Мамлакатда ёрдам олган ёки ҳеч бўлмаганда унга ишонганларнинг улуши Италияда 57 фоизга, Грецияда 73 фоизга нисбатан 26 фоизга етди. Шунингдек, мутахассислар турли мамлакатларда бизнесни қўллаб-қувватлаш хусусиятларини таҳлил қилдилар. Россияда энг кенг тарқалган чоралар солиқ имтиёзлари ва кечиктирилган тўловлар эди: улар мос равишда 77 ва 66 фоиз респондентларга таъсир кўрсатди. Мамлакатда иш ҳақи (24 фоиз) ва пул ўтказмалари (17,5 фоиз) учун субсидиялар Италияда (48 ва 56 фоиз) ва Грецияда (72 ва 54 фоиз) нисбатан камроқ ишлатилган. Мутахассисларнинг фикрига кўра, инқирозни бартараф этишда қайси қарорлар охир-оқибат янада муваффақиятли бўлганлигини баҳолашга ҳали эрта. Бу чуқурроқ таҳлилни талаб қилади. Шу билан бирга, коронавирус 2020 йилда, ишчиларнинг ўлими ёки вақтинча ногиронлиги натижасида ишлаб чиқарилмаган ялпи миллий маҳсулотнинг йўқолишини ҳисобга олмасак ҳам Россияда зарар деярли триллион рублга етди. Бу бошқа юқумли касалликларнинг зарарларидан 1,4 баравар кўпдир. @Cedruz