Хабардың мазмұны
Қазақстан туризмді дамытуға жұмсалатын шығындарды белсенді түрде арттыруда Қаңтар-тамыз айларында туризмді дамытуға мемлекеттік бюджеттен 8,4 млрд теңге жұмсалды. Бір жыл бұрынғы кезеңмен салыстырғанда номиналды өсім 43%-ды құрады. Көрсеткіш екі таңбалы қарқынмен кем дегенде екі жыл қатарынан өсуде — 2023 жылдың сегіз айының қорытындысы бойынша ж/ж +30 болды. Мұндай деректерді ҚР Қаржы министрлігі келтіреді. Жалпы өсімге ең үлкен үлесті туризмге жұмсалатын бюджеттік шығындардың негізгі түрі — туристік қызметті реттеуді қамтамасыз етеді. Дәстүрлі түрде бұл бағытта туризмді дамытуға бөлінетін барлық бюджет қаражатының үштен екісі кетеді. Қаңтар-тамыздың абсолютті көрсеткіші — 5,4 млрд теңге. Ол былтырғы жылғы көрсеткіштен инфляцияға түзетусіз бірден 40%-ға асып түседі. Туристік қызметті реттеуге бөлінген ақша нақты не үшін жұмсалатынын айту қиын. Қаржы министрлігінің мемлекеттік бюджеттің атқарылуы туралы есебінде шығыстардың егжей-тегжейлі деректері жоқ. Алайда, мемлекеттік органдардың ресми сайттарындағы ақпаратқа сүйене отырып, белгілі бір туристік орындардың (көрмелер, фестивальдар, баспасөз турлары) танымалдығын арттыруға, туризм инфрақұрылымын дамытуға, гидтерді оқытуға, БАҚ-та жарнама орналастыруға және т.б. бағытталған барлық іс-шаралар бар деп болжауға болады. Айта кету керек, туристік қызметті реттеуге қаражаттың едәуір бөлігі екі ірі мегаполисте жұмсалады. Осылайша, сегіз айдың қорытындысы бойынша Алматының тиісті шығындары 2,1 млрд теңгені (ж/ж +42%), Астана – 2 млрд теңгені (ж/ж +17%) құрады. Айта кетейік, айтарлықтай өсу мемлекеттің туризмге жұмсайтын шығындарының басқа да негізгі бағыттары бойынша тіркеліп отыр. Атап айтқанда, туризмді дамытуға жауапты жергілікті атқарушы органдардың (басқармалар, әкімдіктер бөлімдері) қызметін қаржыландыру бір жыл ішінде номиналды мәнде 72%-ға, 1 млрд теңгеге дейін секірді.Оған мемлекеттік қызметшілердің еңбегіне ақы төлеу, олардың жұмысын қамтамасыз ету — әкімшілік ғимараттарға қызмет көрсету, коммуналдық төлемдерді төлеу, шығыс материалдарын сатып алу кіреді. Қазақстанның туристік имиджін қалыптастыру шығындары да айтарлықтай өсті. Қазір олар 0,9 млрд теңгені, 2024 жылдың қаңтар-тамызымен салыстырғанда +49% құрайды. Осы бағыттағы шығындардың егжей-тегжейлі деректері тағы да жоқ. Бірақ БАҚ материалдары, мысалы, елде халықаралық іс-шараларды (форумдар, көрмелер, конференциялар) өткізу, шетелде роад-шоу ұйымдастыру, маркетингтік науқандар болуы мүмкін екенін бағалауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар туристік саладағы кәсіпкерлерге шығындардың бір бөлігін өтеуге арналған шығыстар ж/ж 28%-ға, 0,7 млрд теңгеге дейін өсті. Ал Щучинск-Бурабай курорттық аймағында туристік имиджді қалыптастыруға арналған шығыстар — 44%-ға, номиналды мәнде 0,4 млрд теңгеге дейін (шығыстардың жекелеген бағыты "Қазақстанның туристік имиджін қалыптастыруға" кірмейді). Қорытындылай келе, қарқынды өсуге қарамастан, туризм шығындары әлі де мемлекеттік бюджеттің жалпы шығындарының шамалы үлесін құрайтынын айта кету керек. Біз пайыздың жүзден бір бөлігі туралы айтып отырмыз, 2025 жылдың қаңтар-тамызында 0,04%, 2024 жылдың қаңтар-тамызында 0,03%. @DataHub_KZ