Post #1062

😋🇮🇷🆙Қазақстан Ираннан сары майды белсенді түрде сатып алуда Жеті айдың қорытындысы бойынша Ираннан әкелінген сары май импорты жылдан жылға 64%-ға өсіп, 1,6 мың тоннаға жетті. Ақшалай мәнде өсім, инфляцияны есептемегенде, жылдан жылға 91%-ды құрады, қазіргі деңгейі — $8,4 млн. Мұндай деректерді ҚР СЖРА ҰСБ келтіреді. Екі көрсеткіш те, физикалық және құндық, Иранның Қазақстанға сары май экспорттай бастаған уақытынан бастап барлық кезеңдегі қаңтар-шілде айлары үшін ең жоғарғы мәнге жетті. Сонда бар болғаны төрт жылдың ішінде осындай көрсеткішке жеткен. 🏆Иран Қазақстан нарығына сары май жеткізетін ең ірі шетелдік жеткізушіге былтырдың өзінде айналған болатын. Қарқынды өсімнің арқасында ел өз позициясын күшейтті. Қазіргі таңда оның үлесі Қазақстандағы тоннамен алғандағы жалпы сары май импортының 41%-ын құрайды (жылдан жылға 9 п.т). Көрініп тұрғандай, ирандық май ірі бөлшек сауда желілеріне көп түсе қоймайды, алайда көтерме сатып алу үшін қолжетімді. Иранмен қатар Украина бойынша да айтарлықтай өсім байқалады. Бұл елден әкелінген сары майдың жалпы көлемі жылдан жылға 3,7 есе артқан (375 тоннаға дейін), ал жалпы құны жылдан жылға 5,3 есе көбейген ($2,8 млн дейін). Елдің физикалық жеткізілімдердегі үлесі 10%-ға жетті (жылдан жылға +7 п.т.). Дегенмен, өсім өткен кезеңнің төмен базасына қатысты тіркеліп отырғанын айта кету керек. Ал Украинамен салыстырғанда әлдеқайда тұрақты түрде жеткізіліп отыратын Беларусь пен Ресейден әкелінген сары май физикалық мәнде айтарлықтай өзгере қоймаған (жылдан жылға +4%, 438 т дейін және жылдан жылға -3%, 403 т дейін). Соның нәтижесінде бұл елдердің Қазақстанның физикалық импортына үлесі 3 п.т. және 4 п.т., тиісінше 11% және 10%-ға дейін азайған. Бұл орайда Беларусьтың импорты ақшалай мәнде бірден 53%-ға өссе ($3,7 млн дейін), Ресей импорты керісінше 10%-ға төмендеген ($2,1 млн дейін). Айта кету керек, соңғы кезде Ресейдің өзі сары май импортын ұлғайтып, импорттаушыларға жеңілдік жағдайларын енгізіп отыр. 💸Жалпы алғанда, қазақстандықтар үшін украиналық май беларусьтікіне қарағанда арзанға түседі: орта есеппен тоннасы $7,4 мың, ал беларусьтікі — тоннасына $8,3 мың. Бір жылда екі елдің де өнімі айтарлықтай қымбаттады: тиісінше 48% және 43%-ға. Ал енді салыстырып көріңіз: ирандық майдың орташа бағасы тоннасына $5,3 мың (жылдан жылға +16%), ресейлік майдың бағасы да $5,3 мың (жылдан жылға -6%). Толық түсінік қалыптасу үшін 2025 жылы сары майдың әлемдік бағасы рекордтық деңгейге жетіп отырғанын айта кеткен жөн. Мұндай жағдай негізгі экспорттаушы елдерде сүт тапшылығы байқалып отырғанынан және Азиядағы тұтыну құрылымының өзгеруі аясында қалыптасып отыр. 🛒Ал сары майдың Қазақстанда тұтынылуына тоқталар болсақ, көлемі өсіп келеді. Ішкі нарықта* сатылған жеті айдың қорытындысы бойынша жылдан жылға 27%-ға артып, 20 мың тоннаға жеткен. Өндіріс те өсуде, бірақ біршама баяу: жылдан жылға +10%, 17,2 мың тоннаға дейін. Сұранысқа ілесе алмай отырған өндірісті импорт толықтырып отырған сыңайлы. Бір жылдажалпы импорт көлемі 28%-ға, яғни 3,9 мың тоннаға өскен. Техникалық тұрғыдан алғанда, бұл кем дегенде 2015 жылдан бергі ең жоғарғы көрсеткіш, алайда 2022 жылдың қаңтар-шілде айлары аралығында да шамамен осындай болған еді - 3,7 мың тонна. *Ресурстар (өндіріс пен импорттың қосындысынан қалыптасады) мен экспорттың айырмасы ретінде айқындалатын статистикалық көрсеткіш @DataHub_KZ