Post #1127

🤔Мұнай экспортынан түскен табыс 10%-ға жуық төмендейтіні рас па? Сыртқы сауда статистикасына сәйкес, қаңтар-қыркүйек айларында мұнай экспорты ақшалай көріністе ж/ж 9,5%-ға ($29,7 млрд-қа дейін) төмендеді, ал заттай көріністе — ж/ж 4,1%-ға (56,1 млн тоннаға дейін) өсті.* Тоғыз айдың қорытындысы бойынша мұнайды сыртқы нарықтарға жөнелтуге қатысты мәліметтермен Үкімет те бөліскен. Әңгіме 60,5 миллион тонна туралы болды, бұл 2024 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 14,9%-ға көп. ❓Алайда неліктен деректер көзіне байланысты мұнайдың физикалық экспортының жылдық өсу қарқыны айтарлықтай өзгереді — +4,1% және +14,9%? Мұның себебі мұнай экспортының статистикасындағы уақыттың кешеуілдеуіне байланысты болуы мүмкін.Жария мәлімдемелерге сүйенсек, оны алғаш рет төлем балансының деректерін қалыптастыру кезінде Ұлттық банк анықтаған. Төлем балансы ақша экспортының жалпы көлемін ескереді, оның құрылымында шамамен 60%-ды мұнай алады. 2020 жылы мұнай бағасының жоғары құбылмалылығы Ұлттық Банкке уақытша кешеуілдеуді анықтауға «көмектесті». Жаппай локдаунның шыңы сәуір айына сәйкес келді. Оның қорытындысы бойынша мұнайдың әлемдік бағасы барреліне 10-18 долларға дейін төмендеді. Алайда қазақстандық статистикаға сәйкес, әрбір сатылған баррель үшін экспорттаушылар орта есеппен $57 алды. 🧮Реттеуші әртүрлі көздерден алынған деректерді салыстырды және экспортталған мұнайдың нақты көлемі шартты түрде үш айлық кідіріспен көрсетіледі деген қорытындыға келді. Яғни, есепті тоқсанның экспорты іс жүзінде алдыңғы тоқсанның экспорты болып табылады. Кешігу ресми статистика қалыптастырылатын соңғы декларацияны экспорттаушылар жеткізу аяқталған күннен бастап 90 күн ішінде тапсыратындығына байланысты. Бұл дегеніміз, қыркүйек айының қорытындысы бойынша деректердің пайда болуымен бізде іс жүзінде маусым айының қорытындысы бойынша деректер болады. Тиісінше, дәл қазір ғана 2025 жылдың алты айында экспортталған мұнайдың нақты көлемін алуға болады. Есептеулердегі кешігуді есепке алу 40,7 миллион тоннаны көрсетеді. Айта кетейік, сол кезеңнің қорытындысы бойынша Үкімет физикалық мұнай экспортының ұқсас мәні туралы мәлімдеді — 39,3 млн. Жылдық өсу қарқыны да сәйкес келеді дерлік. Бірінші жағдайда олар +13,1%, екіншісінде +11,9% құрайды. 🤑Ал ақша жағынан жағдай қалай? Төлем балансының жаңа әдіснамасы бойынша, бірінші жартыжылдықта Қазақстан ж/ж 3,8% төмендеуімен $21,2 млрд алды. Ал егер мұндай әдіснама қолданылмаса, қаңтар-маусым қорытындылары бойынша 11,4%-ға, $19,5 млрд дейін едәуір төмендеуді белгілеуге тура келеді. Тағы да атап өтейік: қазіргі уақытта қаңтар-қыркүйек айларында мұнай экспортынан түсетін кірістер туралы нақты деректер жоқ. Демек, тоғыз айға есептелген динамика шынайы көріністі көрсетпейді. Уақыттың кешеуілдеуін ескеретін есептеулер жарты жылдың қорытындысы бойынша көрсеткіштің айтарлықтай төмендеуін көрсететініне сүйене отырып, қаңтар-қыркүйек айларындағы нақты динамика кешіктірілмеген кезеңдердің мәндерін салыстыру арқылы алынған -9,5%-дан айтарлықтай ерекшеленуі мүмкін. *Сыртқы және өзара сауда статистикасы ҚР ҚМ МКК және ҚР СЖРА ҰСБ ақпараты негізінде қалыптастырылады @DataHub_KZ