Хабардың мазмұны
🇰🇿🇺🇿Қазақстан өзінің негізгі жеткізушісіне стик сатуды жолға қоя бастады Қаңтар-қыркүйек айларында Өзбекстанға жалпы құны $9,7 млн болатын 321,8 тонна темекі стигі* жөнелтілді. Бір жыл бұрын бұл бағыттағы экспорт іс жүзінде болмаған еді. Мұны Қазақстанның сыртқы сауда деректері көрсетіп отыр. ** 🛒Өзбекстан биыл стик экспортының 82% физикалық көлемін және 78% ақшалай көлемін қамтамасыз етіп, аталған өнімнің басты шетелдік сатып алушысына айналып отыр. Айта кетерлігі, 2022 жылдың басынан бергі қолжетімді статистикаға сәйкес, Қазақстан үш жыл қатарынан тоғыз ай қорытындысы бойынша Өзбекстанға стик сатпаған. Жалғыз ерекшеленген жыл ретінде 2024 жылды атап өтуге болады: сол кезде қаңтардан қыркүйекке дейінгі аралықта көршілес елге бар болғаны 0,3 кг стик жіберілген. Ескерте кетсек, ЕАЭО-ның сыртқы экономикалық қызмет номенклатурасында стиктер жеке тауар позициясы ретінде дәл 2022 жылдың басында бөлек көрсетіле бастаған еді. Алайда бұған дейін стик экспорты мүлде болмаған деуге келмейді. Тасымал жасалған, бірақ көлемдері өте аз болған. 2022 және 2023 жылдары қаңтар-қыркүйек айларының қорытындысы бойынша орта есеппен 9,5 тонна болған, ал 2024 жылдың дәл осы кезеңінде — 43 кг. 💡Стик экспортындағы күрт өсім темекі қыздыратын IQOS жүйесіне арналған Қазақстандағы алғашқы стик өндірісі желісі Philip Morris-тің іске қосылуымен байланысты сияқты. Бұл жайлы БАҚ 2025 жылдың сәуірінде хабарлаған болатын. Сәйкесінше, бұған дейін статискада көрсетілген экспорт көлемі бұрынғы статистикада көрінген реэкспорт деген тұжырым жасауға болады. Бір қызығы, Өзбекстан Қазақстан үшін стиктің негізгі сатушысы да болып отыр. Алайда импорты бізден экспортталатын көлемнен екі есе көп: тоғыз ай қорытындысы бойынша Өзбекстан Қазақстан нарығына 606,5 тонна стикті (жылдан жылға +61%) $17,4 млн (жылдан жылға +56%) жеткізген. БАҚ мәліметінше, 2023 жылы Glo темекі қыздыру жүйесіне арналған стиктерді Өзбекстан нарығына British American Tobacco шығарған. Сонымен қатар бұл өнім түрі BAT Uzbekistan сайтындағы «Біздің өнімдер» бөлімінде көрсетілген. 📌Оңтүстік көрші соңғы екі жыл бойы басты жеткізуші атағын ұстап келеді. Бұған дейін көшбасшы Ресей болатын. Алайда 2023 жылы оның позициясы күрт әлсіреп (жылдан жылға тоннамен -74%, қаңтар-қыркүйек қорытындысы бойынша), одан кейін жеткізілімдер мүлде тоқтады. Жалпы көрініс үшін айта кетейік: 2022 жылы импорттың барлығы дерлік РФ-дан келген — 1,9 мың тонна (9 ай). БАҚ мәліметінше, сол жылы British American Tobacco Ресейден кету туралы шешім қабылдаған. 2022 жылдың қыркүйегінде BAT Ресей мен Беларусьтегі бизнесін ресейлік менеджерлер басқаратын консорциумға тапсырды. 2023 жылдың қарашасында компанияның ресейлік активтері Абу-Дабидегі BFI Holding компаниясына өткеннен кейін BAT толықтай құрылтайшылар қатарынан шықты. Қазір стиктердің жалпы импорты 985 тоннаны құрап отыр, оның 62%-ын Өзбекстан құрайды. Тағы екі ірі жеткізуші - Индонезия (30%) және Польша (6%). *ЕАЭО СЭҚ ТН коды 2404 11 000 1 “Гомогенделген” немесе “қалпына келтірілген” темекі немесе темекінің “кеңейтілген” өзегі” бар жанғызбай деммен жұтуға арналған өнім” **Сыртқы сауда статистикасы ҚР ҚМ МКК мен ҚР СЖРА ҰСБ ақпараттарының негізінде қалыптасады @DataHub_KZ