Post #1151

Теңге екінші ай қатарынан долларға қатысты айтарлықтай қымбаттауда Қараша айы ұлттық валютаның АҚШ валютасына қатысты нығаюымен аяқталды. ҚР ҰБ есептеген доллар бағамы 1 желтоқсанға 512,53 теңгені құрайды — бұл 1 қарашамен салыстырғанда 3,4%-ға немесе 17,94 теңгеге аз. Қазіргі нығаю екінші рет болуда. Бұған дейін қазан айының қорытындысы бойынша доллар бағамы сол 3,4%-ға (-18,59 тг) төмендеді. Бұрынғы бақылаулардың аясында екі эквивалентті серпіліс айтарлықтай масштабымен ерекшеленеді. Алайда сонымен қатар күрт құлдырау екі серпілістен кейін — шілде айында (+4,1%) және қыркүйек айында (+2%)болғанын ескеру маңызды. Қысқаша еске салайық: қыркүйек айының соңына қарай доллар тарихи максимумдарды жаңарта бастады. Бұл жағдай 2 қазанға дейін жалғасты (бұл күннің мәні барлық бақылау кезеңінде доллардың ең жоғары бағамына сәйкес келеді — 549,15 тг), кейіннен жағдай кенеттен өзгере түсті — 3 қазаннан бастап теңгенің нығаю үрдісі басталды. Қыркүйек айында ұлттық валютаның әлсіреуінің себебін монетарлық билік ресми түрде түсіндірмеді. Бұл ретте ресми хабарламаларға сәйкес айдың қорытындысы бойынша интервенциялар жүргізілмеген. Ал шілденің әлсіреуінің себебі аталды — «инфрақұрылымдық және әлеуметтік жобаларды қоса алғанда, айтарлықтай шығындарға» байланысты ақша массасының өсуі. Ол кезде интервенциялар болды. Тағы не қызық бар? Қараша айында, қазан айындағыдай, теңге өз позициясын жоспарлы түрде нығайтты. Мұндай динамика Ұлттық Банктің биржалық нарықта валютаның нетто-сатылымы көлемдерінің ұлғаюы аясында байқалды — қазан айында $1,54 млрд және қараша айында $1,51 млрд (БЖЗҚ үшін валютаны сатып алу екі рет те жүргізілмеген). Валютаның нетто-сатылымы көлемінің жоғарылауындағы негізгі рөлді айналандыру операциялары ойнайды. Қазан және қараша айларының қорытындысы бойынша осындай операциялар шеңберінде 450 млрд теңгеден стерильденген (қаңтар-қыркүйектің орташа деңгейі — 250,2 млрд теңге). Орташа айлық бағам бойынша есептегенде бұл сәйкесінше $879,8 млн және $908,7 млн. Еске сала кетейік,қыркүйек айында Ұлттық Банк айналандыру операциялары шеңберінде стерилденетін өтімділік көлемінің жоспарланған өсуі туралы хабардар еткен болатын. Теорияда бұл операциялар Ұлттық Банктің отандық өндірушілерден алтын сатып алу үшін алдын ала жүзеге асырылатын теңге эмиссиясының баламасында валютаны сататынын және осылайша осы теңгелік өтімділікті алып тастайтынын білдіреді. Алайда осы жылдың басында, реттеуші атап өткендей, өтімділікті алу эмиссия көлемінен артта қалды, сондықтан енді қалып қойған көлемді "қуып жету" қажет болды. Ұлттық Банктен басқа, теңге бағамына қолайлы әсер ететін валютаны сатуды квазимемлекеттік сектор жүзеге асырады. Айта кетейік, қараша айында квазимемлекеттік сектордың сатылымы орташа жылдық деңгейден жоғары деңгейде қалыптасты — $349,9 млн-мен салыстырғанда $390 млн. Сонымен қатар, соңғы уақытта ұлттық валютаға жоғары базалық мөлшерлеме (ҚР ҰБ-ның 10 қазандағы шешімімен 1,5 п.п., 18%-ға дейін көтерілді), сондай-ақ сыртқы нарықтардағы қарыздардың өсуіне байланысты мемлекеттік сектор тарапынан валюта ұсынысының ұлғаюы қолдау көрсетуде. ҚР Ұлттық Банкінің деректері @DataHub_KZ