Post #1224

💥🛍Жеке кәсіпкерлердің бөлшек саудасындағы серпін екінші жыл қатарынан жалғасуда - ресми статистика 2025 жылы ЖК бөлшек саудада жалпы құны 9,8 трлн теңгенің тауарын сатты. Инфляцияны ескергенде көлемі жылдан жылға 10,3%-ға өскен. Екі таңбалы өсім бір жыл бұрын да тіркелген еді: ҚР СЖРА ҰСБ-ның жедел деректері бойынша+22%. 🤔Жалпы алғанда, мұндай серпілістер бұл көрсеткішке тән емес. Соңғы рет ол екі таңбалы қарқынмен 2012 жылы өскен. Одан кейін 2013-2023 жылдары* динамика тұрақсыз болды: өсім бес рет(орта есеппен +3,2%), төмендеу төрт рет (орта есеппен -3,8%) байқалды. Сонымен 2023 жылдың қорытындысы бойынша, яғни қазіргі серпіннің дәл алдында, ЖК-нің бөлшек саудасы 0,4%-ға төмендеген. Екі жыл қатарынан ЖК өсім қарқыны бойынша саудамен айналысатын кәсіпорындарды басып озып келеді, бұл да - сирек құбылыс. 2025 жылы айырмашылық ЖК пайдасына 4,4 п.т. болды (+10,3%-ға қарсы +5,9%), ал бір жыл бұрын тіпті 18,1 п.т. (+22%-ға қарсы +3,9%). Жалпы көлемнің үштен бірінен астамын қалыптастыратын ЖК секторындағы серпін аясында бүкіл бөлшек сауда да жоғары өсім қарқынын көрсетуде - 2025 жылы +7,5%, 2024 жылы +9,8%. Бөлшек сауданың қазіргі өсімі бірқатар әдіснамалық жаңалықтардың енгізілуімен қатар жүріп жатыр. Бірақ оларды түсіндіруге көшпес бұрын, бір мәселеге тоқталайық. Бөлшек сауда айналымы бойынша жедел статистика қалай қалыптасады? 💬Қысқаша айтқанда, жедел статистиканың негізі болып ай сайын белсенді саудамен айналысатын кәсіпорындарды зерттеу нәтижелері саналады (ірі және орта кәсіпорындар тұтас әдіспен, шағындары іріктемелі әдіспен зерттеледі). Ал жеке кәсіпкерлер - ерекше жағдай: оларды ай сайын зерттемейді. Оның орнына, өткен жылғы іріктемелі зерттеу деректері ағымдағы ЖК санына түзетіле отырып бағаланады. Бұл тәжірибе БҰҰ-ның халықаралық стандарттарына сай келеді. Сонымен 2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша Қазақстанда бөлшек сауда саласында әрекет етуші** 572 мың ЖК тіркелген (жылдан жылға +2,2%). Олардың барлығын тұтас зерттеумен қамту іс жүзінде қиын. ‼️Ескерте кетейік, бөлшек сауда айналымы деп тұтынушыға тікелей сатылған және кассалық чектермен расталған барлық сатылымдардың құны түсіндіріледі. Сонымен, әдіснамалық жаңалықтар қандай? 2024 жылдың маусымынан бастап Ұлттық статистика бюросы респонденттердің жауаптарын салық органдарының деректерімен (фискалдық деректер) салыстыра алады. Ал ЖК бойынша, өткен жылғы зерттеу қорытындыларына сүйеніп жасалған бағалау өзекті салықтық ақпаратпен тексеріледі. Осылайша, жарияланатын жедел деректердің сапасы артты. 2027 жылдан бастап бөлшек сауда бойынша жедел деректер тек фискалдық деректер операторларының ақпараты негізінде қалыптастырылады деп болжануда. Мұның барлығы ҚР СЖРА ҰСБ-ның DataHub сұрауына берген жауабынан белгілі болып отыр. Тағы не маңызды? 🕵️‍♂️ЖК-нің бөлшек саудасындағы серпілістер мобильді аударымдарды тексерутуралы ақпараттың белсенді таралуымен тұспа-тұс кезеңдерде тіркеліп отыр. Алғашында тексерулер барлық халықты бірден қамтиды деген қауесеттер болды, алайда салық органдары мұны бірнеше рет жоққа шығарды. Шын мәнінде, халықтың барлық категориясвн тексеру кезең-кезеңіменжүргізілді. Атап айтқанда, ЖК 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап мониторингке алынды, ал толық қамтуға 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қол жеткізілді. Маңыздысы: барлық аударымдар емес, тек кәсіпкерлік қызмет белгілері бар аударымдар ғана тексеріледі. Есептік жылда алдыңғы толық жылдағы операциялар талданады (бұл қағида бұрын да сақталған). Қорытындылай келе, қазір біз бөлшек сауда бойынша жедел деректер туралы айтып отырғанымызды атап өтейік. 2025 жылға арналған нақтыланған деректер 2026 жылдың ортасында жарияланады деп күтілуде. Бөлшек саудадағы физикалық көлем индексінің динамикасы төмендегі графикте көрсетілген👇 *2014 және 2015 жылдардағы деректер жоқ **Әрекет етуші субъектілерге келесі санаттар жатады: белсенділер, қайта тіркелгендер, қызметін уақытша тоқтатқандар @DataHub_KZ