Post #1311

👶⬇️Бір қазақстандық әйелге шаққандағы бала саны азайып барады — туудың жиынтық коэффициенті соңғы 16 жылдағы ең төмен деңгейде 2025 жылы Қазақстанда туудың жиынтық туу коэффициенті (ТЖК) 2,57 болды. Бұл көрсеткіш қазіргі туу деңгейі барлық бала тууға қабілетті әйелдердің жас санаттары бойынша сақталған жағдайда орта есеппен әйелдің бүкіл репродуктивтік кезеңінде қанша бала дүниеге әкеле алатынын көрсетеді. 2024 жылмен салыстырғанда ТЖК 0,23 тармаққа төмендеп, 2009 жылдан бергі антирекордты жаңартты. Бұл туралы ҚР СЖРА ҰСБ деректері көрсетеді. 📉ТЖК 2021 жылғы пандемия кезеңіндегі өсімнен кейін үздіксіз төмендеп келеді. Теріс үрдіс қатарынан төрт жыл бойы байқалады және туу санының азаюымен қатар жүріп отыр. Атап айтқанда, 2025 жылы туған балалар саны жылдан жылға 8%-ға азайып, 335 мыңға дейін төмендеген. Нәтижесінде бұл көрсеткіш 2007 жылғы деңгейге жуықтады. Ол кезде Қазақстан 90-жылдардағы демографиялық құлдыраудан енді ғана шыға бастаған еді. Бір қызығы, туған балалар санының азаюы репродуктивтік жастағы әйелдер санының қысқаруымен байланысты емес — керісінше, 2019 жылдан бастап бұл көрсеткіш біртіндеп өсіп келеді. 2025-те жылдан жылға 1,2%-ға артып, 2026 жылдың 1 қаңтарынла 4,79 млн адамға жеткен. Бұл — кем дегенде 2009 жылдан бергі ең жоғары деңгей. Әйелдердің репродуктивтік жасы 15-тен 49 жасқа дейінгі аралықты қамтиды. Сонымен қатар ТЖК-мен бірге жалпы туу коэффициенті де төмендеуде. Бұл көрсеткіш 1000 адамға шаққандағы туғандар санын көрсетеді. 2025 жылдың көрсеткіші — 16,43, бұл соңғы 23 жылдағы ең төмен деңгей. Осы ретте жалпы өлім-жітім коэффициенті соңғы төрт жыл бойы тарихи ең төмен деңгейде қалып отыр — орта есеппен 6,64. 💡Туу мен өлім-жітім көрсеткіштерінің төмен болуы демографиялық өтпелі кезеңді білдіреді. Бұл ұғым индустрияландыру мен урбанизация үдерістерінің күшеюі аясында жоғары туу мен өлім-жітімнен төмен деңгейге өтуді сипаттайды. Зерттеушілердің пікірінше, қазіргі таңда Қазақстан демографиялық өтпелі кезеңнің үшінші сатысында және төртінші сатыға қарай өтіп бара жатыр. Төртінші сатыда туу деңгейі өлім-жітім деңгейіне жақындап, халық саны тұрақтанады. Алайда әзірге халық санының тұрақтануы туралы айту ерте: ол әлі де өсіп жатыр, бірақ бұрынғыға қарағанда қарқыны баяулау. Мәселен, 2025 жылдың қорытындысы бойынша халық санының өсімі соңғы 20 жылдағы ең төмен деңгейде тіркелді — жылдан жылға +1,1%, жалпы саны 20,5 млн адамға жетті. ☝️Халық санының өсуі жалғасуы үшін ТЖК деңгейі 2,1-ден жоғары болуы қажет. БҰҰ болжамына сәйкес, Қазақстанда туудың жиынтық коэффициенті алдағы уақытта да төмендей береді, бірақ 2050 жылға қарай да шекті деңгейден жоғары деңгейде сақталады. @DataHub_KZ