Post #178

💦Су қауіпсіздігі туралы сөйлесейік Жақында Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстан Камбаратинск ГЭС-1-дібірігіп салуға келісті. Жоспар көп - 10 жыл ішінде биіктігі бесқабатты 17 үйдікіндей (256 м) бөгет, сондай-ақ Қапшағайдың пайдалы көлемінің жартысы (5,4 текше км) сыятын су қоймасын салмақшы. ГЭС Қырғызстандағы ең ірі су электр станцияларының бірі Нарын өзенінде салынбақшы. Сонымен қатар Нарын Сырдария бастау алатын және оның жалпы ағынының үштен бірінен астамын құрайтынының арқасында белгілі. Бұл орайда Сырдария Орталық Азиядағы ең ірі өзендердің бірі екенін де айта кету керек шығар. Тәжікстан мен Өзбекстан арқылы ол суды Қазақстанға жеткізеді. Қазақстан үшін қауіп бар ма? 📍Айтылғандарды ескере отырып, Камбаратинск ГЭС-1 құрылысы Арал-Сырдария су шаруашылығы бассейніне (СШБ) келетін трансшекаралық ағынның қысқаруын тудыруы мүмкін. Бұл бассейн аумағында Қазақстан халқының бестен бір бөлігі тұрады - 4,2 млн адам*. Бұл - Қызылорда мен Түркістан облыстарының және Шымкент қаласының халқы. Бұл жердегі мәселе - Арал-Сырдария СШБ көршілес елдерге тәуелдірек болып табылатыны. География және су қауіпсіздігі институтының деректеріне сүйенсек, оның өзен ағынының 90%-ы шет елде қалыптасады. Сонымен қатар ол Қазақстанның ең ірі СШБ-ның бірі болып табылады, барлық өзен ағынының шамамен 20%-ын құрайды (19 текше км). 👉Біз Камбаратинск ГЭС-1 құрылысының ықпалынан Арал-Сырдария бассейніне келетін трансшекаралық ағынның қалай өзгеретінін бағалай алмаймыз. Мұны қажетті мәліметтерден толығымен хабардар ғалымдар жасай алады. Оның орнына өзектілігі бұдан кем емес басқа көкейкесті мәселені талдауды ұсынамыз. Қазақстанда сумен қамтамасыз ету жағдайы қалай? Жалпы, елде су тапшылығы әлі байқалмаған екен. География және су қауіпсіздігі институтының мәліметтері бойынша су ресурстарының жүктемесі 24%-ды құрайды - 102 текше км-ден 25 текше км қолданылады. Бұл ретте көрсеткіш 40% белгісінен асқан кезде су қорын табиғи түрде толтырып үлгермейтінін түсінген дұрыс. Десе де, әр бассейнде жағдай әр түрлі. Су ресурстарының жүктемесі Арал-Сырдария (57%), Шу-Талас (57%) және Нұра-Сарысу (88%) бассейндерінде қауіпті деңгейден асады. Бұл орайда соңғы екі бассейн жалпы ағынның тек 5%-н құрайтынын (5 текше км) атап өткен жөн. Сондай-ақ олардың маңайында 2,6 млн адам тұрады. Бұл - Жамбыл, Қарағанды және Ұлытау облыстарының халқы. ❗️Жағдайдың бәрі Қазақстанда су тапшылығын тудыруға әкеліп соқтыратын сыңайлы. БҰҰ болжамдарына сенсек, климаттың өзгеруін ескере отырып, ол 2040 жылға қарай қажеттіліктің 50%-на жетуі мүмкін. * осы жердегі және одан кейінгі деректер 2024 жылғы 1 мамырдағы жағдай бойынша ** орташа көпжылдық өзен ағынының қазіргі бағалауы бойынша @DataHub_KZ