Post #192

💰🚬 Темекі өнімдерін өндірушілерге ақша табу қиынға соғуда Қаңтар-мамыр айларында темекі, сигара және папирос өндірісі 92,6 млрд тг құрады, бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда номиналды түрде 17%-ға (18,3 млрд тг) аз. Бес айдың қорытындысы бойынша көрсеткіш екінші жыл қатарынан төмендеп тұр, айтпақшы қазіргі төмендеу қарқыны - 2017 жылдан бергі ең жоғары қарқын. Бір қызығы, 2020 жылдан 2022 жылға дейінгі кезең өндірістің құндық көлемінің әсерлі өсуімен аяқталды – жылдан жылға орта есеппен 55%. Не болды? Неліктен көтеріліп тұрып, құлдырап кетті? Жалғыз болжам - өндірілетін темекі өнімдерінің саны азайды. Бағаның төмендеуін қарастырмаймыз: мұндай өнімдер жыл сайын қымбаттап отырады, соның ішінде акциздердің өсуіне байланысты. Сонымен, табиғи түрде темекі өнімдерінің өндірісі төмендеді, бірақ құнынан сәл ғана аз – 10%-ға, 5,9 млрд данаға дейін. Дежавю: үш жылдық өсу циклінен кейін екінші жыл қатарынан төмендеп келе жатыр (орташа қарқыны – 11%). 👉 Басқаша айтқанда, соңғы жылдары ақшалай шығару динамикасы даналап шығару динамикасымен тікелей байланысты болып тұр: біреуі өссе, екіншісі де өседі, біреуі төмендесе, екіншісі де төмендейді. Сонымен қатар өсім байқалған кезде ақша көлемі темекі өнімдерінің қымбаттауына байланысты данасына қарағанда әлдеқайда тез өседі. Айтпақшы, бағаның өсімі қалай жүріп жатыр? Соңғы 10 жылдың қаңтар-мамыр айларының орташа қарқыны жылдан жылға 14,8%-ды құрайды. Нақты айтқанда, 2024 жылы 17,4% туралы сөз болып тұр. Демек, қазақстандықтар темекі шегуді азайтты ма? Қаңтар-наурыз айларында* темекі мен папиростың ішкі өндірісі барлық қолда бар ресурстардың жартысын ғана қамтыған - 3,2 млрд дана, бір жылда 11%-ға төмендеді. Осы уақытта импорт 3,7 есеге, 3,4 млрд данаға дейін өсті. Сайып келгенде, темекі мен папиросты ішкі нарықта сату 53%-ға артып, 5,7 млрд данаға жетті. Яғни қазақстандықтар, керісінше, көбірек темекі шеге бастаған. Темекі өнеркәсібіндегі жағдайға вейптердің/электронды темекілердің, соның ішінде елге контрабандалық жолмен әкелінгендердің үстемдік орнатуы әсер етуі мүмкін екенін айта кету керек. Айтпақшы, мұндай құрылғыларды өндіруге, әкелуге және айналымына тыйым салу туралы заң бүгін, яғни 20 маусымда күшіне енеді. Мұндай шешім балалар мен жастарды никотинге тәуелділіктен қорғау үшін қабылданды. * қазіргі уақытта статистикасы қол жетімді ең өзекті кезең ҚР СЖРА ҰСБ деректері бойынша @DataHUB_KZ