Post #691

Қазақстанның экспорты құрылымында Еуропаның рөлі күрт өстіп, Азияның рөлі төмендеді 2024 жылдың қаңтар-желтоқсан айларының қорытындысы бойынша Еуропа елдерінің* Қазақстан өнімдерін шетелге жеткізудегі үлесі 48,8%-ға жетіп, 2023 жылмен салыстырғанда 7,5 п.т. артты. Қазіргі көрсеткіші – 2018 жылдан бергі ең жоғары көрсеткіш. Абсолюттік мәнде қарастырсақ, өткен жылы Еуропаға $39,8 млрд-қа тауар экспорттадық, бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 22%-ға көп. Әсіресе, Италияның көрсеткіші ежептәуір өскен: жалпы экспорттағы үлесі 18,7%-дан 22,9%-ға дейін көтерілген. Бұл ретте айта кету керек, мәселе Италияның өзінде емес, Қазақстан мұнайын Еуропаның басқа елдеріне жеткізетін маңызды тасымал маршрутының осы ел арқылы өтетінінде (бұл туралы толығырақ осы жерде айтылған). Сонымен қатар Нидерланды (мұнда да негізінен шикі мұнай) мен Франция (тағы да мұнай және оған қоса уран экспорты да артқан) көрсеткіштері де айтарлықтай жоғарылаған. Ал Азия елдеріне қарай экспорт үлесі күрт төмендеп кетті: 2023 жылғы 35,1%-дан өткен жылы 28,3%-ға дейін. Бұл – тағы да 2018 жылдан бергі ең төменгі көрсеткіш. Нақты сомаларға тоқталсақ, Азияға экспорт 17%-ға азайып, $23,1 млрд-қа дейін төмендеді. Әсіресе, Оңтүстік Кореяға жеткізілімдер күрт азайған: оның жалпы экспорттағы үлесі 4,8%-дан 1,5%-ға дейін қысқарып, жалпы сома 67%-ға төмендеп, $1,3 млрд болды. 2023 жылы да, өткен жылы да Кореяға жіберілген біздің экспорттың негізгі өнімі мұнай болды және дәл осы салада айтарлықтай құлдырау байқалады. Жыл басында елдің Қызыл теңіздегі хуситтердің шабуылы салдарынан Қазақстан өнімдерін сатып алуды тежегені хабарланған еді. Сонымен қатар сыртқы сауда статистикасына сүйенсек, екінші жартыжылдықта да жеткізілімдерде кедергілер болған. Айтпақшы, Азиядағы маңызды серіктестердің бірі болып саналатын Түркияға экспорт та төмендеді. Елдің үлесі 5%-дан 4,1%-ға қысқарып, жалпы сома $3,9 млрд-тан $3,3 млрд-қа дейін азайды. Бұл жағдайға да мұнай экспортының төмендеуі айтарлықтай әсерін тигізді. 🛢Егер шикі мұнай экспортының құрылымын өткен жылмен салыстырар болсақ, жалпы жеткізілім көлемі айтарлықтай өзгеріске ұшырамаған – $42,3 млрд-тан $42,9 млрд-қа дейін артты. Бірақ аймақтар бойынша үлестің өзгергені байқалады. Көріп отырғанымыздай, Батыс негізгі бағытқа айналды: 2024 жылы барлық соманың 83%-ы Еуропаға, 13%-ы Азияға тиесілі болды. Ал 2023 жылы бұл көрсеткіштер 68% және 30% болған еді. *ҚР СЖРА ҰСБ деректері, Еуропа мен Азияға бөлгенде ТМД елдері есепке алынбаған @DataHub_KZ