Post #752

Жалғасы, басы осында Дегенмен, бір ескерер жайт – қазіргі уақытта факторинг нарығын талдау қолда бар деректердің жеткіліксіздігіне байланысты күрделене түсуде. Бұл жағдайды нарық қатысушыларының қолдауымен жақсартуға болады: Қазақстанда факторинг нарығының кәсіби қатысушыларын біріктіретін Ұлттық факторинг қауымдастығы (ҰФҚ) бар. ҰФҚ-ның негізгі ұсыныстарының бірі – факторингтік операцияларға қосылған құн салығын барлық ойыншылар үшін алып тастау, себебі қазіргі таңда бұл жеңілдік тек банк операцияларына қатысты қолданылады. Сондай-ақ, ҰФҚ-ның Telegram-да арнасы бар, ол сектор өкілдері үшін өзекті ақпарат көзі бола алады. Егер сіздің факторингтік ұйымдарға қатысыңыз болса, арнаға жазылып алыңыз. 🔸Классикалық несиелеуден бөлек тоқталып кетуге болатын тағы бір тақырып — облигациялар шығару арқылы қайтарымды қаражат тарту. Қазіргі таңда бұл механизм экономиканың нақты секторында, әсіресе, мемлекеттік емес, аса бір қатты дами қоймаған. Мысалы, KASE деректеріне сүйенсек, 2025 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша биржаның ресми тізімінде нақты жеке меншік сектордан барлығы 45 эмитент болған (нақты квазимемлекеттік компаниялардан 12). Сонымен қатар нарықта қаржы ұйымдары басымдыққа ие — квазимемлекеттік құрылымдарды қоса алғанда барлығы 65 бірлік. Қаржы секторы жалпы айналымдағы корпоративтік қарыздың 2/3 бөлігін немесе 9,2 трлн тг құрайды. 2024 жылы KASE негізгі алаңында нақты сектордың бастапқы орналастыру көлемі – 39,9 млрд тг құрап, басқа секторлармен салыстыруға келмейтін деңгейде қалды. Мысалға, квазимемлекеттік компаниялардың облигацияларды орналастыру көлемі – 2 трлн тг, қаржы ұйымдарынікі – 343 млрд тг, МҚҰ – 52,7 млрд тг. Нақты сектор кәсіпорындарының KASE-тегі шектеулі өкілдігі және олардың бағалы қағаздарына сұраныстың аз болуы белгілі бір дәрежеде қазақстандық компаниялар үшін рейтингтік қызметтердің қолжетімділігінің төмендігімен байланысты. Атап айтқанда, елімізде мойындалған халықаралық агенттіктерден несие рейтингін алу құнының жоғары болуы. Нақты сектор кәсіпорындарының облигациялар шығару арқылы қаржыландыруға қолжетімділігі жергілікті рейтингтік агенттіктердің пайда болуымен кеңейе түсуі мүмкін. Әзірге мұндай агенттіктерді дамытуға арналған несиелік тәуекелдерді тәуелсіз рейтингтік бағалау институты сияқты заңнамалық база жоқ. Алайда бұл жағдай өзгеруі әбден мүмкін. БКБ осы бағытта жұмыс бастап, ұлттық рейтингтік агенттік құрудың бастамашысы болды. Наурыз айының басында ҚР «Кредиттік рейтингтік агенттіктері туралы» Заң жобасының қоғамдық талқылауы аяқталды, оны ҚНРДА әзірледі. Жобаның мақсаты – жергілікті рейтингтік қызметтер нарығын дамыту үшін жағдай жасау, нәтижесінде олар кең ауқымды кәсіпорындарға қолжетімді болуы тиіс. 🔸Нақты секторды қаржыландыру туралы айтқанда назар аударуға тұрарлық тағы бір мәселе – қолданыстағы кепілдік беру жүйесін реформалау. Бұл орайда халықаралық деректерді ескере отырып, мынадай тұжырым жасауға болады: жалпы алғанда, несие мөлшерлемесі белгілі бір деңгейден жоғары көтерілген сайын несиеге сұраныс төмендейтініне қарамастан (қазіргі таңда ҚР үшін өзекті), мәселені тиімді кепілдік беру жүйесін құра отырып шешуге болады. Өйткені бұл кәсіпорындардың қаржыландыруға қолжетімділігін арттырады. Қазіргі жүйенің біршама шектеуі бар: мысалға, ол негізінен мемлекеттік бағдарламалар мен бюджетке тәуелді, ал қарыз алушылар үшін салалар мен қызмет түрлерінің саны шектеулі. Бұл ретте ҚНРДА қадағалауымен жеке кепілдік қорларын құру және қарыз алушылар үшін кепілдік алуға рұқсат етілген қызмет түрлерінің тізімін кеңейту бұл мәселенің шешімі болуы әбден мүмкін. Осы және жоғарыда айтылған басқа да мәселелер бойынша қосымша ақпаратты келесі посттағы иллюстрациялардан таба аласыздар. @DataHub_KZ