Post #781

Қолма-қол ақша беру операцияларының саны сегіз жылдық ең төменгі деңгейге дейін төмендеді 2025 жылдың алғашқы екі айында қазақстандық және шетелдік төлем карточкаларын пайдаланушылар ҚР аумағында қолма-қол ақша беру бойынша 35 млн-ға жуық транзакция жүргізді, бұл бір жыл бұрынғы кезеңмен салыстырғанда 9%-ға аз. Қазіргіден төмен мән соңғы рет 2017 жылы, алғашқы екі айда 33,6 миллион тиісті операция тіркелген кезде байқалды. Айтпақшы, транзакциялардың салыстырмалы саны кезінде, сол кезде де және қазір де айналымдағы карталардың өздерінің саны айтарлықтай ерекшеленеді. Мәселен, 2017 жылдың 1 наурызындағы жағдай бойынша қазақстандық эмитенттер бойынша олардың саны 16 млн бірліктен аз болса, биылғы жылдың 1 наурызында – 81 млн. астам болды. Нақты пайдаланылған (қандай да бір жолмен) карталардың саны, әрине, қарапайымдау, бірақ алшақтықтың өзін салыстыруға келерлік: сәйкесінше 2017 жылы 8,3 млн және қазір 41,8 млн. Шешіп алынған қолма-қол ақша сомасына келетін болсақ, 2025 жылдың қаңтар-ақпан айларында шамамен 3,9 трлн теңгеге жетті. Номиналды түрде бұл 2024 жылдың сол айларына қарағанда 6%-ға көп, бірақ егер тұтыну бағасының өсуін қоссақ, онда іс жүзінде аздап құлдырау пайда болады. Бұл ретте Қазақстан аумағында карталар бойынша қолма-қол ақшасыз операциялар саны өсуде: 2025 жылдың алғашқы екі айында 2 млрд-қа жуық тиісті транзакциялар тіркелген, бұл өткен жылмен салыстырғанда 14%-ға артық. Олардың сомасы 25,9 трлн теңгеге жетті, бұл номиналды түрде 23%-ға, ал инфляцияға түзетілгенде – өткен жылмен салыстырғанда 12%-ға артық. Жалпы, қолма-қол ақшасыз есеп айырысуларға қызығушылықтың артуын Ұлттық банк жүргізген соңғы жылдардағы сауалнамалар да растайды. Мәселен, егер 2022 жылы респонденттердің 59%-ы төлем үшін қолма-қол ақшаны пайдалану туралы айтқан болса, 2024 жылы – жартысынан азы, 49%-ы. Ұлттық Банктің жаңа бақылауларына сәйкес, қолма-қол ақшамен есеп айырысу әдеті жасына да байланысты: егер 18-19 жас аралығындағы жастардың үштен бірінен азы осындай есеп айырысуларды пайдаланса, қазақстандықтардың 50-60 жас аралығындағы үлесі 74%-ға жетеді. Бұл ретте қолма-қол ақшасыз есеп айырысуға толық көшу идеясына қазақстандықтар дайын емес: 2024 жылғы респонденттердің төрттен үш бөлігі әлемде қолма-қол ақшамен де, қолма-қол ақшасыз да төлем құралдары болуы тиіс деп мәлімдеді. ҚР Ұлттық банкі деректері @DataHub_KZ