Post #191

Фейсбук нашар орта кәсіби термин талқылайтын жер емес деген түсінікке келдім, және жыл сайын көзім жетіп келеді. "Кәсіби термин жалпыға түсінікті болуға да, жалпының батасын алуға да міндетті емес" деген тұғырға мініп алғам. Сол жерде көрім қалады. Ал поп-мәдениет, сән болған сөздер, "редфлаг", "токсик" дегендердің жөні бір басқа. Фейсбук аудиториясы белсендірек болған соң, ол рас— дереу жамағатпен бөлісіп, олардан дереу кері байланыс алу мүмкіндігі, әрине, елітіп әкетеді. Бірақ жөн жолы ол емес. Терминді кім күнделікті пайдалануға мәжбүр болса, соның үні басқалардан әрдайым басым болуы ең әділ де тиімді тәсіл. Кәсіби, аясы тар сөздің айналымға енуінде қаймана жалпақ жұрттың күлгені де, шаттана қолдағанының да салмағы аз болмақ. Сонымен бірге көне сөзді жаңғыртуды құптаймын. Бірақ оның да шектеулері көп. Одан бұрын күнделікті қолданыстағы мағыналас сөздерді енгізіп, дәп сол мағынасы контекспен шектелсе, бұл сөздер тиісті саладағы айналымға дереу енеді. Яғни онсыз да бар сөзге қосалқы ұғым беру. Әсіресе қарапайым адам санасында дереу образ тудыратын сөздер. Мысалы "верховой помошник бурильщика" дегенді ағылшындар "маймыл" дейді. Бұл жаргон емес, термин. Тек бұрғылау алаңында қолданылады. Хабарсыз адам көтін ашып күледі ғой деп қысылған ешкім жоқ. Бастысы жұмыс алаңындағы коммуникацияда ешкім шатаспайды. Ол кім еді деп ойланып тұрмайды. Осы жағы бірінші кезекте ескерілуі шарт. Көне сөздің көнеруінде де мән бар ғой. Тіл сигналдық жүйе ретінде тарихшылдыққа ұрынғанды емес, прагматика мен қолайлылықты сүйеді. Көп сөздер нашар, ұсқынсыз не айтуға қолайсыз болғаннан емес, көптілді ортада басқа тілдегісімен салыстырғанда икемсіз болғандықтан ұмыт қалады. Қорыта келе: Сөздің таралуына: 1. Оның бір айтқаннан есте қалуы. 2. Қолдану икемділігі (фонетикасы емес, түбірінің сөйлем ішінде зат есім күйі де, етістіктің түрлі райында да түрлене алуы) 3. Құбылыстың ең көрнекі(яғни басқа сондай құбылыстардан ерекшелейтін) қасиетіне сүйенуі тиіс. #термин#лексика#синтаксис