Post #42

🗣 Мова і Пісьменнасць: ў чым розніца? Часта мы блытаем гэтыя паняцці, але для гісторыі ісламу ў Беларусі гэта прынцыповае пытанне. Давайце разбяромся «на пальцах». 1️⃣ Што ёсць што? Мова — гэта жывая сістэма гукаў і сэнсаў у вашай галаве. Гэта тое, як вы думаеце і гаворыце. Мовы існавалі дзесяцігоддзі тысяч гадоў без ніякага запісу. Пісьменнасць — гэта проста «адзенне» для мовы. Гэта набор сімвалаў (літар) альбо знакаў (як ў кітайскай мове), якімі мы фіксуем гукі ці сенсы на паперы ці экране. Просты прыклад: Слова «Аллаг» гучыць аднолькава, але запісаць яго можна кірыліцай (Аллаг), лацінкай (Allah) ці арабскай вязю (اللّٰه). Мова адна — графічныя сістэмы розныя. 2️⃣ Якія бываюць пісьменнасці? Свет ведае шмат сістэм: ад іерогліфаў да алфавітаў. Самыя папулярныя сёння: Лацініца (англійская, польская, турэцкая мовы). Кірыліца (беларуская, руская, сербская мовы). Арабскае пісьмо (арабская, персідская, урду). 3️⃣ Арабская пісьменнасць: не толькі для арабаў Арабскі алфавіт — адзін з самых распаўсюджаных у гісторыі. Дзякуючы Карану, ён стаў свяшчэнным для мусульман усяго свету. Але дзе выкарыстоўвалася арабская графіка? У мінулым яё было больш: Турэцкая мова (да 1928 года), баснійская, малайская, многія мовы Афрыкі і нават іспанская (марыскі выкарыстоўвалі арабскія літары для іспанскіх тэкстаў — гэта называлася альхам'яда). Сёння яна выкарыстоўваецца ў такіх мовах, як: Арабская, фарсі (Іран), пушту (Афганістан), урду (Пакістан), джаві (Бруней) 4️⃣ Беларускі арабскі алфавіт 🇧🇾 Гэта тое, чым мы, беларускія мусульмане , можам ганарыцца. Беларускія татары стагоддзямі размаўлялі на беларускай мове, але паколькі яны ведалі арабскую графіку з Карана, яны пачалі запісваць беларускія словы арабскімі літарамі. Так узніклі Кітабы — рукапісныя кнігі, дзе тэкст беларускі, а літары — арабскія. Чаму гэта ўнікальна? Гэта доказ таго, што іслам глыбока ўкаранёны ў беларускую культуру. Беларускія мусульмане прыдумалі спецыяльныя знакі для гукаў, якіх няма ў арабскай мове (напрыклад, для беларускіх «ц», «ч», «дз»). Выснова: Мова яднае нас з суседзямі, а пісьменнасць можа быць мастом паміж нашай зямлёй і вялікай ісламскай цывілізацыяй.