Post #1933

Қай энергия көзіне басымдық берген жөн? Егемен Қазақстанға осы тақырыпта сарапшылық ой-пікірімді бөлістім. Мақаланың толық нұсқасы ➡️осы сілтемеде. Мақаладағы басты ойларды ұсынамын⬇️ Электр энергиясы АЭС-тен ғана емес, көмір, газ, жел, күн немесе гидро сияқты балама энер­гия көздерінен де өндіріледі. Алайда көмір жағып энергия өндіретін ЖЭС салудың қаупі көп. Еліміз 2060 жылға қарай көмір­тегі бейтараптығына өту бойынша міндеттеме алып, уәде берді. Осыған орай, 2040 жылдан бастап көмір жағатын ЖЭС салудан бас тартып, жаппай «жасыл» энергияға өту үдерісін бастауға тиіс. 🔥 Электр энергиясын өндіре­­тін екінші мүмкіндік – газ. Оны ГТЭС дейді ғой. Ол Түркістан, Жаңаөзен, басқа да қалаларда жоспарла­нып жатыр. Газ елімізді электр­ энергиясымен 20 пайызға қамта­масыз етеді. Бірақ қазір газ бойын­­ша тәуелді елміз. Газ қорымыз мол, әлемде 22-орындамыз. Алайда газды жеткілікті деңгейде өндіре алмай отырмыз. Себебі ин­весторларға газды дамытқан өте тиімсіз. Осыны ескермей ГТЭС-терді салып тастасақ, оған газды им­порт­тайтын болсақ (мысалы, Ресейден) ол тым қымбатқа түсе­ді. Тәуелді болғандықтан, газ шы­ғару­шы ел оның бағасын өз қалауын­ша көтере береді. Сөйтіп, бір қадам алға басуыңа бағамен-ақ тосқауыл қойып тастайды. 💧 Гидроэлектр стансалар қа­жет­ті энергияның 6-7 пайызын қамтамасыз етеді. Жалпы, ГЭС бізде ғана емес, бүкіл әлемде көп салынып жатқан жоқ. Себебі әлемдегі ең үлкен проблеманың бірі – су ресурсы. ГЭС-ке су керек. Басқаны былай қойғанда, Орталық Азиядағы су мәселесі қазірдің өзінде күйіп тұр...Қазір аймақтағы Қытай, Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан мен Тәжікстанның да басты мәселесі – су ресурсын дұрыс басқару. Мұндағы көрпені әркім өзіне қарай тартпауы керек. Егер олар келісімсіз ГЭС тұрғызса, бізге келетін аз ғана су одан әрі кеміп кетеді. Сондықтан ГЭС-тен де көп нәрсе күте алмаймыз. Су келешекте қазіргіден де азаяды. Әлемдегі барлық ел қазірден бастап суды үнемдеп, әр тамшысын тиімді пайдаланбаса, ол проблемадан үлкен дау-дамайлар туындап кету ықтималдығы басым. 🔵 Баламалы энергияны өндіру­ге осы кезге дейін қанша мл­рд қаржы жұмсалды. Осыны бір түгелдеп, есебін алатын кез жетті. Себебі 7 жылда жеткен жетістігі­міз тым аз, 6-ақ пайыз. Енді сол 6 пайызды 2035 жылға қарай 10-15 пайызға жеткізу жоспарланып отыр. Бірақ ол көрсеткішке жету оңай болмайтын сияқты. Оның өз себептері бар. Баламалы энергия көзіндегі басты проблема – елдегі инфрақұрылымның оған сай келмеуі. Бірінші кезекте баламалы энергия көзі дегеніміз – баламалы тоқ күші. Екінші­ден, оны сақтайтын үлкен қойма­лар керек. Бізде ол жоқ. Баламалы тоқты өткізетін желі де әлі құрыл­маған 💬 Көмірден алынатын энергия біртіндеп азая береді. Париж келісімі қатал. 2060 жылға дейін ауаға зиянды шығарынды тас­тайтын энергия көзіне біржола тыйым салынады. ЖЭС-тердің де тозығы жетті. Дегенмен оны қолданыстан бүгін-ертең алып тастай алмаймыз. Өйткені елдегі басты электр энергиясын өн­діруші – ЖЭС. Әйтсе де, оған көп қаражат құюдың қажеті жоқ. Керекті кезеңге дейін жөндеуден өткізіп, ұстап тұрған жөн. Ал газ турбиналарын дамытқан ләзім. Алайда әуелі газдың өзін көп өндіруді қолға алған дұрыс. Өз газың болмаса Өзбекстан, Италия сынды өзге елдерге қол жайып отырасың. Сондықтан оны осы 20-25 пайызында ұстап тұрған жөн шығар. Мұндағы ұсыныс – әртараптандыру ережесін бұзбау. Мүмкін болса, баламалы энергия өндіруді 20 пайызға жеткізу керек. Ал гидроэлектр стансаларын бәрібір көбейте алмаймыз. ⭐️ Біздің елге үлкен АЭС тиімді ме, әлде кіші модульді АЭС тиімді ме, оны ақылдаса отырып шешу керек. Біз қазір әлемдегі уранның 40 пайызын шығарамыз. «Қазатомпром» оның жартысынан көбін игеріп тұр. 23 пайызы – «Росатом» үлесінде. Уран бойынша тәуелділік жоқ. Сондықтан АЭС-ті барынша ашық, жария түрде салу керек. Менің ойымша, мұнда да әртараптандыру ережесін алға қойып, келешекте 3-4 АЭС салатын болсақ, әр­қай­сысын әр елдің ең мықты мердігер компанияларына сеніп тапсырған жөн. Сонда біржақты тәуелділік болмайды. 🔵https://t.me/EnergyAnalytics