Post #2256

🔥 Елімізде газдың қоры неге аз? Қазақстан жылына небәрі 30 млрд текше метр тауарлы газ өндіреді. Қасымыздағы Өзбекстанның өндірісінен 1,5 есе аз. Тағы 30 млрд текше метр газ кен орындарына қайта айдалады немесе электр энергиясын өндіруге жұмсалады. Оның үстіне, өткен жылы Ресейден 3,8 млрд текше метр газ ішкі тарифтен қымбат бағамен импортталды. Ал мұндай қайшылықтың басты себебі – жер астындағы газ қорын бағалаудың ескірген стандарттарын қолданудан туып отыр. Қазақстан да, Өзбекстан да әлі күнге Кеңес Одағынан мұра болып қалған Пайдалы қазбалар қорлары жөніндегі мемлекеттік комиссия жүйесін қолданады (ГКЗ). Бұл жүйе бойынша газ қорлары құр техникалық өлшемдер негізінде ғана есептеліп, техникалық және геологиялық деректерге негізделеді. Бірақ экономикалық тұрғыдан тиімділігі, яғни нарық бағалары мен шығындары ескерілмейді. Соның салдарынан ресми мәлімделген қорлар мен нақты игерілетін газ көлемі арасында үлкен алшақтық пайда болады. PRMS (Petroleum Resources Management System) – табиғи ресурстардың қорларын бағалаудың халықаралық жүйесі, әлемдік стандарт. Оны әлем елдері мен компанияларының кемі 80%-ы қолданады. Әлемдегі банктер, биржалар, инвесторлар да осы жүйені құптайды. Инвесторлар да PRMS-ті таңдайды. Ал Пайдалы қазбалар қорлары жөніндегі мемлекеттік комиссия жүйесі бойынша есептелген қорларды мойындамайды. Себебі оның деректері 5 жылда, кейде 10 жылда бір жаңартылады, ал PRMS бойынша ақпарат жыл сайын жаңарып отырады. Онда мұнай бағасы, нарық конъюнктурасы, технологиялық өзгерістер сияқты факторлар ескеріліп, газ қорлары жыл сайын қайта бағаланады. Инвесторлардың одақ заманынан қалған бағалау жүйесін мойындамайтын тағы бір себебі, оның есептерін тәуелсіз сарапшылар дайындайды. Олар қорлар туралы деректерге өз түзетулерін енгізеді. Мысалы, мұнай бағасын 100 немесе 150 доллар деп көрсете алады. Ал PRMS жүйесінде мұнай бағасы соңғы 12 айдағы бағадан жоғары болмауы керек деген қатаң талап бар. Бұл ескі жүйені Кеңес Одағы сонау 1983 жылы қабылдаған, соны Қазақстан 2005 жылы енгізе салған. Дегенмен еліміз кейін 2015 жылы PRMS жүйесіне көшпекші болды. Жоспар бойынша 10 жылдан соң, яғни 2024 жылы халықаралық жүйеге толық көшіп болуымыз керек болған. Бұл міндет «Ұлт жоспары» және басқа бағдарламалық құжаттарда көрсетілді. Бірақ 2023 жылы бұл мәселемен айналысқан жұмыс тобы көшпейтінімізді мәлімдеді. Себебі жұмыс тобындағылардың көбі ескі жүйеде жұмыс істейтін еді. Негізі заманауи жүйеге көшу қиын емес. Мысалы, Қатар небәрі 3-4 ай ғана жұмсаған. Қазақстан, Өзбекстан, Түрікменстан, Ресей және Әзербайжан сияқты елдер әлі де кеңестік жүйеде отыр. Ресейде тіпті көптеген компания екі жүйе бойынша қатар есеп беретін болған. Бірі – мемлекет үшін ескі жүйені, екіншісі – инвесторлар үшін PRMS жүйесін қолданады. Сондықтан егер Қазақстан PRMS жүйесіне көшсе, мемлекет қорлар туралы нақты, жаңартылған деректерді алар еді. Нақты мәліметтер белгілі болған соң инвесторлар да келе бастар еді. Дереккөз: Жас Алаш 📱https://t.me/EnergyAnalytics