Post #2499

🛑«ҚКК-ның балама жолдарын дамытпағанымыз тарихи қателік болды» — Абзал Нарымбетов «Қазақстан құны $1 млрд-қа жуық мұнайды экспорттай алмады» Кеше Украина тарапынан Каспий құбыр кәсіпорнына (КҚК) дрон шабуылы жасалды. Бұл шабуыл Қазақстан инфрақұрылымына тікелей әсер етіп, мұнай өндірісі мен экспортқа үлкен қауіп төндірді. Осы оқиғаның салдары, КҚК-ның қауіпсіздігі мәселесі және баламалы тасымал бағыттарын дамыту қажеттілігі туралы Energy Analytics директоры Абзал Нарымбетовпен сөйлестік. — Украина тарапынан КҚК инфрақұрылымына шабуылдардың алдын алу үшін бұл мәселені қалай шешуге болады? — Мемлекет тарапынан ресми түрде нота жолданды. Шабуыл Қазақстан инфрақұрылымына тікелей әсер етеді. Бұл Украина мен Ресей арасындағы мәселе емес. Себебі КҚК арқылы өтетін мұнайдың 90% Қазақстандікі, 10% ғана Ресейдікі. Сондықтан ондай шабуылдарды тек дипломатиялық жолмен тоқтатпай, жағдай жақсармайды. Бірақ дипломатиялық жолмен болмайтын болса, басқа қандай жолмен тоқтатуға болады деген сұрақ туындайды. КҚК арқылы өтетін мұнайдың көп бөлігі Еуропа елдерінің үлесіне тиеді. Еуропа Украинаға қолдау білдіруде. Алайда, Украина КҚК-ға шабуыл жасап, Еуропаның мұнай үлесіне зақым келтіріп отыр. Бәлкім, Батыс елдеріне шабуылдың салдарын тоқтату қажеттігін жеткізу қажет шығар. Себебі, КҚК-дағы шабуылдың салдарын Ресейден гөрі біз және батыс елдеріндегі, яғни АҚШ пен Еуропа мұнай-газ компаниялары көбірек тартуда. Оны күштеп немесе жұмсақ айтып жеткізу керек, Қазақстан оны батыс елдеріне жеткізуі қажет деген ойдамын. Ресей бұны қатты тоқтатуға тырыспауы мүмкін. Себебі инфрақұрылым көбіне Қазақстан мен батыс елдеріне тиесілі. Мұнда Ресейдің үлесі төмен. Сол себепті қорғауға қатты қызығушылық болмауы мүмкін. — Сіздің болжамыңыз бойынша, кеше болған дрон шабуылы Қазақстанның мұнай нарығына қандай әсер етуі мүмкін? Оның әсері орасан. КҚК толық жұмыс істемегендіктен 2026 жылдың алғашқы он күндігінде мұнай өндірісі қатты төмен түсті. Бұл Қазақстан мен батыс компаниялары үшін зиян. Қазір түрлі есептер жүргізілуде. Күніне 800 мың баррель мұнайды тасымалдай алмай отыр. Экспортталмаған мұнай бәлкім $1 млрд жетеді. Орташа есеппен – $1 млрд қаржыдан қағылып отырмыз. Бұл – жалпы кіріс. Оның салығы, өз құны т.б. бар. Қазақстан құны $1 млрд-қа жуық мұнайды экспорттай алмады. Мұнайды экспорттаудың басқа баламалы жолдарын әлі қолдана алмайды. Оның басқа баламалы жолы болса да ҚКК мен салыстыруға келмейді. Себебі, КҚК-ның өткізу қабілеті орасан. КҚК арқылы 2024 жылы 55 млн тонна мұнай экспортталса, 2025 жылы бәлкім 60 млн тонна шығар. Қазақстанда 60 млн тонна мұнайды шетелге жібере алатындай басқа бағыт жоқ. Мысалы, Баку – Джейханға 1,5 млн тонна жібереміз. 60 млн пен 1,5 млн тоннаны салыстыруға келмейді. Қытайға 1 млн тонна ғана жібере аламыз. 1 млн тонна қайда, 60 млн тонна қайда? Көріп отырғаныңыздай, 60 млн тоннаның оннан бір бөлігін де жіберетіндей баламалы жол жоқ. Мен 2022 жылдан бері айтып келемін «мұнай тасымалы бір бағытқа тәуелді болмауы керек. Ол экономикалық тұрғыдан бізге минус». Біз тәуелсіз ел болсақ та, бір бағытқа экономикалық тұрғыдан тәуелді болып отырмыз. Мысалы, Қазақстан бюджетінің 40–50% мұнай-газдан келеді, соның 40%-ы КҚК арқылы тасымалданатын мұнайдан түскен кіріс. Біздің 80% мұнай КҚК арқылы экспортталатыны үшін бұл бағыт өте маңызды. Бірінші бөлім 🔹KazService