Post #1042

Ԥсҳәы ақыҭа ахьӡ ахьынтәаауа азы даара аинтерес зҵоу агәаанагара ҳԥылеит аҳҷыԥсаа рҳәамҭаҿы. Ажәлар ретимологиа анузышьақәмырӷәӷәо шыҟоу еиԥш, ахҭа ианҭанаршәуагьы ыҟоуп, версиак аҳасабала ахәаԥшра иаԥсазарҟалап. (Аҵарауаа ртәы ҳазааҭгылахьан хыхь). "Ҳнапы ахьынаӡуа – Анапоуп" Аҳҷыԥсы аҟара аибашьра иӷәӷәаны џьаргьы иҟамлаӡаст (1864 ш.). Рханы ашьхарыуаа тәан, иҵегьы ҩадахьы ашәуаа тәан, ашьха аӡы хеиҟәнашоз, рызқәа рҿы – аԥсуаа рызқәа рҿы – Ҟәбина нырцә азахәцәа тәан. Ашәуаа рыхьыӡ зыхҟьаз – ашәырҭа иқәтәоу, ихықәтәаз; ԥсҳәаа – Аԥсы-ҳәа*, аӡы иавакны итәан азы. Ашаԥсыӷқәа ажәытә ихьтәаз инхомызт – иааит. Шәачагьы аԥсыуа дгьылуп ауп ишаҳдыруаз, ҳаиҳабацәа ирҳәоз, уа Аублаа нхон, жәлан, Ачба иаҵкьыс еиҳан. "Аублаа иаԥхьа амӡырхаҿы узықәсом, ишьҭахьла уцароуп" акәын ишырҳәоз, даара ҳаҭыр иқәын. Аԥсуаа ажәытә Анапанӡа, Анапа анеҩс итәан, "ҳнапы хьынаӡуа – Анапоуп" рҳәон. Ҳара ҳабдуцәа изларҳәо ала, аибашьра аан, Кавказ аибашьра аан хҩык рҿы ҩыџьа ҭахеит. Аҭырқәа итәылаҿ инҩеи ачымазара, ахьҭа, амла, аибашьра ихҟьаны еиҭа хҩык рҿын ҩыџьа ҭахеит. Ҳара ҳахьыӡ "аԥсуаа" аҭырқәцәа "абаза" ҳа нҳарҳәоз изакәыз ҳаздырӡомызт, ирҳәон ҳаиҳабацәа, азахәцәа рзын "ачерқьез" анырҳәоз изакәу рыздырӡомызт, иаанагоз рыздырӡомызт, ҳабдуцәа Ҭырқәтәыла инҩеи "азахәцәа" акәын ишырдыруаз. Аԥсуаа аҭырқәа идгьыл 250 000-ҩык ыҟоуп. Акәыџба Исмеҭ иҳәамҭоуп, ианиҵеит Руслан ГәажәбаАҟәа, 01.11.1995 ш. Изҳәаз 40 шықәса дырҭагылан, аҳҷыԥсаа дреиуоуп, Анкара дынхон. 📖 Аԥсыҳәа = аԥшаҳәа – берег реки, долина Хҩык рҟынтә ҩыџьа ҭахеит – погибли две трети 🧡Ахьыуардын шәақәтәа