Post #1503

​​Адиб Холиднинг "Ўзбекистон тавалллуди" асарини ўқиб 20-аср бошларида Ўрта Осиёдаги вазият жуда ўзгарувчан бўлганлигини кўриш мумкин. Жадидлар ҳам бошида бир у томонга,бир бу томонга эргашишган. Қадимчилар, уламолар ўртасидаги тақовутлар ҳам қоришиб кетади. Умуман бу борада бошқа қўшимча адабиётлар ҳам ўқиш керак бўлмаса асар тушунишга қийин бўлиб қолади. Фитрат дастлаб Европа ривожланишини қўллаб улардан ўрнак олишни ёқлайди, аммо кейин уларга айниқса Англияга фикри салбий бўлиб қолади: «Оврўпо билимларини ўрганмак, албатта, керакдир. Овропада ўқумоқ, овропалиларни инсофли, адолатли деб мақтамоқ учун эмас, улардан ўзимизни сақлагани, тишли, тирноқли бўлмоқ учун керакдир. Бирда шуни билмак керакки, инсофсизлик билимда эмас, Оврўпададир. Оврўпада ўрганиб келган билимларни кишилик дунёсининг юксалиш ва тинчлиги йўлига ишлатмак қулайдир» Чунки инглиз колонизаторлик сиёсатини ёқламайди. Болшевиклар билан ҳам вазият шундай. Дастлаб жадидлар уларни қўлламаган, аммо кейин вазият ўзгариб улар Туркистон озодлиги учун замин ярташи мумкин деб ҳисоблашган. Фитрат ўша пайтлар Ленини ҳам кўкка кўтарган. Аммо булар бари умумий хулосага олиб келмайди. Манфаатлар тўқнашуви кўп бўлган. Бу дўстни душман, душманни дўст санашга олиб келарди.. 👉@kitoblog👈