Post #1015

Qo’qon tarixidagi “Qizil to’y” Mashhur “Taxtlar jangi” dagi qizil to’y epizodini ko’rgandirsiz. Farg’ona vodiysi o’z tarixida ham xuddi shunday qonli to’yni o’tkazgan va bu voqea Qo’qon xonligi yaratilishiga zamin yaratgan. XVII asr oxiridan boshlab Farg‘ona vodiysida siyosiy hokimiyat mahalliy Chodak qishlog‘idagi o‘zbek urug‘lari va hojilar jamoati qo‘liga o‘tadi. O‘sha paytda minglar o‘zbek urug‘larining eng yirik ta’sir kuchiga ega urug‘laridan bo‘lib, uning boshida hukmron Qo‘qon sulolasining bo‘lg‘usi asoschisi Shohruh turgan edi. XIX asrning birinchi yarmiga taaalluqli manbalaridan biri bo‘lmish “Tarixi Shohruhiya” da bu to’y sahnasi va Shohruhning hokimiyatga kelishi tavsiflangan. Ushbu solnomaga ko‘ra, Farg‘onaning o‘zbek urug‘lari birlashishga va xo‘jalarning hukmron jamoatiga qarshi isyon uyushtirishga qaror qiladi. Ular xo‘jalarga buning uchun sulola nikohini taklif etadi. O‘zbeklar ruxsat olgandan so‘ng nikoh tantanalarini o‘tkazish uchun poytaxtning siyosiy markazi va farg‘onalik hojilarinng tayanchi bo‘lgan Chodakka keladi. Tantanalardan so‘ng o‘zbek mehmonlar obro‘li hojilarning uylariga taqsimlanadi. Biroq kuyov – Chodakning hoji hokimi kelishi bilanoq o‘zbeklar qurollarini qo‘lga olib, hokimni va hojilar jamoatining boshqa vakillarini o‘ldiradi. Bu “qizil to‘y”dan keyin vodiydagi siyosiy markaz butunlay minglar va ularning yo‘lboshchisi Shohruh tomon ko‘chib o‘tadi. Qo‘qon xonligining taraqqiyoti va inqirozi Nurlan Kabdulhaq @jadidlar