مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی

🔹فقه بیماری های واگیر 🖊سید مصطفی محقق داماد رییس دپارتمان الهیات پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و رییس کمیته اخلاق زیستی کمیسیون ملی یونسکو 📝فقه اسلامی حاوی قواعدی است که بر اساس آن قواعد کلی، فقیهان حکم مصادیق و فروعات را استخراج می کنند. در میان این قواعد کلیه قواعدی که بیانگر احکام ضمانات است، نه تنها برگرفته از منابع نقلی است، بسیاری از آنها مستندبه احکام مسلّمه عقلیه می باشد. مبحث ضمانات قهریه فقه اسلامی انصافا عقلائی و بسیار پیشرفته و عمیق است. این احکام در مجموع حاوی یک پیام کلی انسانی است و آن عبارت است از حرمت نهادن به حیات آدمی اعم از خود و دیگران و نیز احترام به کرامت و آسایش دیگران. «دیگری شناسی» در این قواعد بسیار جالب است، جان دیگری، آسایش دیگری، آبروی دیگری، حیثیت و شرف دیگری و بالاخره مال دیگری همه محترم و هر کس باید نهایت احتیاط در رعایت آنها را بنماید و در فرض اضرار و ورود خسارت مادی و معنوی موجب ضمان و مسئولیت مدنی می گردد و شخصی که عامل زیان شده مکلف به جبران و جلب رضایت خسارت دیده می باشد. اینجانب نه در مقام صدور فتوا بلکه در مقام کسی که عمر خود را در فراگیری این مباحث صرف کرده با استناد به همان قواعد در زیر احکامی را می آورم که شاید خوانندگان ارجمند را در این ایام قبول افتد و در نظر آید: -1 دفع ضرر از خود عقلا و شرعا واجب است، خواه ضرر یقینی و خواه به نحو عقلائی احتمالی باشد. 2- اضرار به غیر مطلقا حرام است و موجب ضمان و مسئولیت مدنی است. 3- چنانچه شخصی بداند و یا شخصا و یا از طریق اخطار کارشناسان مربوط احتمال عقلائی بدهد که حضور و یا شرکت در جلسه ای و یا ملاقات با فرد و یا افرادی موجب اضرار به آنها می گردد، شرعا واجب است که مطلقا اجتناب کند و در صورت تخلف چنانچه ثابت شود که تماس او موجب اضرار شده و بیماری وی سرایت به دیگران کرده، در فرض اقدام عمدی موجب مسئولیت کیفری و ضامن کلیه خسارات وارده به زیان دیده خواهد بود و در صورت غیر عمد ضامن کلیه خسارات وارده و اگر موجب فوت شده ضمان دیه برعهده اوست و اگر خودش نیز فوت کند، ضمانت شرعی به عهده او باقی است و متعلق به ترکه او می گردد و وارثان متوفی بایستی از محل ترکه وی خسارات را ادا نمایند تا ذمه متوفی بری گردد. -4 با توجه به اینکه حسب نظر متخصصین ویروس کرونا مدتها در بدن بطور مخفی قرار دارد، چنانچه ثابت شود که فردی در زمان خفاء بیماری موجب انتقال به دیگری شده ، هر چند به علت جهل بی گناه است ولی ضمان و مسئولیت خسارات وارده را بر ذمه دارد و بایستی از عهده خسارات وارده برآید. 5- دراین ایام مراقبت از والدین سالخورده، وظیفه ای سنگین تر از سایر اوقات است. سالخوردگان حسب نظر کارشناسان پزشکی با خطر جدی تر مواجهند. پیشگیری و مراقبت آنان در درجه نخستین به عهده فرزندان است. آنان با رعایت تمام ملاحظات بهداشتی و گرفتن دستورات لازم از متخصصین واجب است که نهایت مراقبت را از آنان به عمل آورند. آنان ممکن است به علت کهولت سن احتیاطات را جدی نگیرند، بر فرزندان واجب شرعی است که با گفتگوهای مهربانانه و رعایت کمال ادب و احترام آنان را به رعایت دستورات بهداشتی وادار سازند و در شرائط خاص ناتوانی آنان، دستورالعملهای لازم را از مشاورین پزشکی برای برخورد با آنان اتخاذ نمایند. این متن قرآن مجید است که فرموده است: وَ قَضىَ‏ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُواْ إِلَّا إِيَّاهُ وَ بِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَنًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِندَكَ الْكِبرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُل لهَّمَا أُفٍ‏ وَ لَا تَنهْرْهُمَا وَ قُل لَّهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا (23اسراء) وَ اخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلّ‏ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ قُل رَّبّ‏ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانىِ صَغِيرًا (24) و پروردگارت فرمان داده است كه جز او را نپرستيد و به پدر و مادر رفتار نیکو كنيد؛ اگر هر يك از آن دو يا هر دو، نزد تو به پيرى رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ايشان سخن به نكويى بگوى ! و از سر مهر براى آنان به خاكسارى افتادگى كن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشايش آور چنان كه آنها مرا در كودكى پروردند. -6 درخصوص کودکان نیز چنین وظیفه ای برای مراقبین وجود دارد. مراقبین و سرپرستان باید کودکان را از کارهائی که ممکن است موجب انتقال بیماری به دیگران بشود، محافظت کنند که در صورت کوتاهی و ورود خسارت به دیگران ضمان و مسئولیت به عهده اولیاء آنان است. -7 انجام مسافرت چنانچه با احتمال عقلائی تحمل بیماری و یا نقل و شیوع بیماری مواجه باشد، حرام است و احکام سفر حرام بر آن مترتب می گردد. البته در فرض اضطرار قطعی اگر هم جایز است، ولی ضمان و مسئولیت خسارات اضرار به دیگران در جای خود باقی است. 8- انجام اعمال مستحبی نظیر حضور در مجامع چنانچه به نظر کارشناسان بهداشتی با احتمال عقلائی سرایت بیماری مواجه

⭕️ در ستایش سفیران سلامت 🔵 دبیر شورای اخلاق دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، پزشکان و پرستاران و پرسنل درمانی را در این بحران، حافظان و پاسداران سلامت و جان مردم دانست. 🔵 دکتر محمود عباسی رییس مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه با اشاره به اینکه چشم امید همگان به سپاهیان سپید پوش نظام سلامت دوخته شده است، یاداشتی منتشر کرد : https://www.sbmu.ac.ir/index.jsp?siteid=518&fkeyid=&siteid=518&pageid=45167&newsview=89619 ✅@shahidbeheshtimu

🔹بیانیه معاونت حقوق بشر وزارت دادگستری در محکومیت کشتار مسلمانان هند 🖌در پی کشتار بی رحمانه مسلمانان هند ار سوی هندوهای افراطی، معاونت حقوق بشر و امور بین الملل وزارت دادگستری بیانیه ای به شرح زیر صادر کرد: در روزگار دهشتناکی که اسلام هراسی و تهدید علیه مسلمانان در اقصی نقاط دنیا سکه رایج روز شده و فشار بر پیروان دین اسلام هر روز فزونی می گیرد؛ کشتار مسلمانان مظلوم روهینگیا توسط نظامیان میانمار تا جنایت تروریستی علیه نمازگزاران نیوزیلند در مسجد، و اینک کشتار مسلمانان مظلوم و بی پناه هند توسط هندوهای متعصب و افراطی، جهان نظاره گر فشار روزافزون بر مسلمانان در غیاب واکنش کشورهای مدعی دموکراسی و سکوت سازمان های حقوق بشری و رسانه های بین المللی و ارکان سازمان ملل می باشد. کشور هند که خود را بزرگترین دموکراسی جهان می داند در سال ۲۰۱۹ قانون موسوم به اعطای شهروندی را به تصویب رساند که به موجب این قانون اقلیت های دینی کشورهای منطقه و مهاجران غیرمسلمان از جمله هندوها، سیک ها، بودایی ها و مسیحیان و پارسیان می توانند تابعیت هندی دریافت کنند اما مسلمانان از دریافت آن محروم هستند. این قانون که از هر نظر تبعیض آمیز و مغایر با اصول دموکراسی و حقوق بشر به ویژه مغایر با قانون اساسی هند می باشد در ادامه دومینوی تحت فشار گذاشتن مسلمانان هند از سوی دولت این کشور و لغو خودمختاری ویژه بخش هندی منطقه کشمیر که اکثریت آن مسلمان هستند می باشد. این قانون که حقوق ۲۰۰ میلیون نفر مسلمان ساکن هند را نادیده می گیرد اینک به محملی در دستان خونین هندوهای متعصب تبدیل شده تا با تمسّک به آن مسلمانان معترضِ به این قانون تبعیض آمیز را در سایه سکوت دولت و پلیس هند به خاک و خون بکشند. تصاویر تکان دهنده جنایات هندوهای افراطی و هتک حرمت مسلمانان بی دفاع هندی به ویژه زنده به گورکردن کودک و مادر مسلمان از هر نظر مغایر با بدیهی ترین اصول انسانی و معیارهای حقوق بشری می باشد. معاونت حقوق بشر و امور بین الملل وزارت دادگستری ضمن محکومیت این جنایات سبعانه و وحشتناک، از دولت هند می خواهد نسبت به اصلاح این قانون تبعیض آمیز اقدام و جلوگیری از کشتار مسلمانان هند توسط هندوهای افراطی را در دستور کار قرار دهد؛ و همچنین از مجامع بین المللی می خواهد با موضع گیری صریح و شفاف، جنایاتی از این دست را که تماماً در راستای اسلام هراسی و نابودی مسلمانان صورت می پذیرد را محکوم نماید.

🔹در ستایش سفیران سلامت 🖊دکتر محمود عباسی دبیر شورای اخلاق دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و معاون حقوق بشر و امور بین الملل وزیر دادگستری 📝این روزها که ایران عزیزمان در تلاطم دریای مواج زمان، گرفتار در محاصره طوفانِ سهمگین کرونا است و دست تقدیر آتشی دیگر بر خرمن مردم افکنده ما را مرهمی جز صبر و شکیبایی نیست. در عین حال که ستیغ نگاهمان به آسمان دوخته ایم و دستانمان در انتظار باران رحمت الهی است، در قبال این پدیده تنها دستان سفیران سلامت را می بینیم که واسطه فیض خدایند و تبلور شفای الهی که گفته اند و هو یشفین. در شرایطی که تحریم های ناجوانمردانه و کمبود دارو و اقلام بهداشتی، جامعه پزشکی و بیماران را بیش از پیش در تنگنا قرار داده است، شیوع لجام گسیخته کرونا، تهدیدی افزون و دردی جانکاه بر دلها نشاند و در این شرایط حساس، چشم امید همگان به سپاهیان سپید پوش نظام سلامت دوخته شد که در خط مقدم این کارزارند. تاریخ گواه صادقی بر این مدعاست که خط مقدم بحران ها در این مرز و بوم از جنگ تحمیلی و تحریم دارویی گرفته تا تهاجم ویروسی کرونا، مدیون دفاع جانانه سپید جامگان خود باخته ای است که با التیام زخم ها، غبار غم از چهره رنجور مردم بر می پیچند و تهدیدها را از رخ جامعه و در کوران کرونا، بذر امید بر باغچه دلهای هراسان و چشم انتظار بیماران می کارند و با تلاش بی وقفه خود، ارمغان باران بر شاخساران خشک و تکیده این خاک، پدید می آورند. در وضعیتی که رسانه های معاند، بی پروا و بی ملاحظه، با نشر جعلیات و هراس افکنی، امان ذهن این مردم را بریده اند و جان آنان را در وقفه این پریشانی، زیر سایه سنگین تیک تاک لاشخورها، به لرزه در می آورند، و حال که پچ پچ ابلیس ها و زنجیر دیوها، وطن را در بند خطر گرفتار کرده است، پزشکان و پرستاران، این فرشتگان سلامت با رشادت و ایثار و عشقی وصف ناپذیر و سعه صدری بی بدیل، بالهای رحمت و شفقت خود را بر پیشگاه جامعه گشوده اند و سرانگشت شفابخش آنان، مرهم زخم های این سرزمین و نوید بخش گشودن گره های کور، گردیده است. اگر دیروز در شرایط جنگ تحمیلی هر کس می توانست جان بر کف و تفنگ بر دوش نهاده در خط مقدم با دشمن بعثی کارزار نماید، امروز دیگر این تنها پزشکان و پرستاران و پرسنل درمانی اند که می توانند در این خط، از سلامت و جان مردم حراست و پاسداری کنند و در این راه، با کمبود تجهیزات و وسایل حفاظتی و در تیررس مستقیم ویروس ها، چونان رزمندگانی بی سلاح جان بر طبق اخلاص نهاده اند و من در حیرت مانده ام که چگونه می توان شکوه این از خودگذشتی را در قاب ناچیز واژگان به تصویر کشید؟ تمامی آنچه امروز می توان بر زبان راند اینکه ای سفیران رحمت و ای پیامبران سلامت شما را سپاس که برای عبور از این بحران مقاوم ایستاده اید و برای رهایی مردم از این پدیده منحوس جان بر طبق اخلاص نهاده اید. بشارت بر شما باد که مردمی مهربان و صمیمی در ستایش از ایثار و فداکاری شما تمام قد ایستاده اند و قدردان تلاش های صادقانه و شبانه روزی شمایند. به پاس این همه لطف شما را می ستاییم و بر دستان شما بوسه می زنیم که واسطه فیض خدایید.

🔴ننگ اجتماعي یا استیگما مرتبط با کرونا: 🔻جلوگیری از ایجاد معضلي در خصوص این بیماری براي پيشگيري از گسترش کرونا 🔹ابتلا به کرونا به معضلی با ابعاد جهاني تبدیل شده است. در حالي که کرونا از منظر پزشکی در مقایسه با سایر بیماری های تنفسی مانند آنفلوآنزا یا سارس يک بيماري با میزان سرایت بالاتر تلقی می شود، اما میزان کشندگی کمتری دارد، اما به نظر می رسد از لحاظ اجتماعي در حال تبدیل شدن به عنوان يک انگ اجتماعي می باشد که شأن افراد مبتلا را مورد حمله خود قرار مي دهد. به اين معني که فرد مبتلا به کرونا در کنار تحمل بار درد و استرس ناشي از بيماري و ترس از مرگ، ناچار است نگاه و احساسات منفي ديگران مانند طرد، تحقير و انواع تبعيض ها را از سوي جامعه تحمل نمايد. به طوري که به نظر مي رسد پيامدها و مشکلات ناشي از انگ اجتماعي مرتبط با کرونا از خود بيماري دردناک تر باشد. 🔹این موضوع موجب خواهد شد که این افراد بیماری خود را پنهان سازند و معضلی جهت پیشگیری ایجاد نمایند، بدین ترتیب که باعث کاهش رغبت این گروه از بیماران برای انجام آزمایش، مانعی در دسترسی به درمان و سایر خدمات مراقبت بهداشتی، عدم تعهد به درمان و فاش نساختن بیماری می شود. از پرسنل بهداشتی درمانی درخواست می کنم نگاه درستی در خصوص این بیماری را به جامعه انتقال دهند و صدالبته نقش رسانه ها بسیار مهم است. 🔺دکتر مجید طاهری اولین دانش آموخته دکترای جامعه‌شناسی پزشکی،مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی 📲@Sbmu_ac Instagram.com/Sbmu.ac

Photo from MH.Erfanmanesh

احتکار و افزایش قیمت اقلام مورد نیاز مردم، از جمله ی این موارد است. همچنین به واسطه به هم خوردن تعادل در واکنش متناسب، ایجاد نقصان در ارائه خدمات پزشکی به افراد مشکوک و مبتلا به کرونا و نیز ارائه تجهیزات رایگان، می تواند حق بر بهداشت و سلامت افراد جامعه را نقض نماید. در سطح کلان، تشدید فشارها بر ایران که به واسطه ایجاد بحران در جریان تحریم ها، در حوزه های اقتصادی و رفاهی و بهداشتی و دارویی، نمایان شده است، مسئولیت سنگین حقوقی ناقضان و مدعیان پوشالین حقوق بشر را دیگر بار به نحوی عریان به رخ می کشد. این در حالی است که ارائه اطلاعات و رهنمودهای صحیح در خصوص این بیماری حق بنیادین و انسانی کلیه شهروندان است که با تمشیت مدیران کشور و رسانه ملی و پزشکان متخصص با محوریت وزارت بهداشت، صورت می پذیرد و لیکن پاره ای ضعف ها در این خصوص و به ویژه مداخلات دیگر عوامل تأثیر گذار، می تواند فروکاستی تأثیرات برنامه های ملی و تشتت و سردرگمی و تبعات ناشی از آن را در این زمینه در پی داشته باشد. فارغ از هجمه هایی که در این شرایط از روی عداوت و سیاست زدگی انجام می شود، ضعف هایی نیز در خ سیستم ایمنیِ اجتماع ایران در مقابله با آفات و ویروس ها، قابل رصد است که کنترل و رفع و تدبیر آن میتواند جامعه را در شرایط مشابه برای واکنش های متناسب و اثربخش تجهیز نماید. در حقیقت، ژرف اندیشی در بحران های اخیر، واگویه نوعی بیماری فرهنگی در اجتماع ما است که شاید در طول هزاران سال مانعی جهت تحقق جامعه مدنی و توسعه یافتگی در سطح مطلوب آن بوده است. بی دلیل نیست که طرح های بلندنظرانه در اسناد بالادستی کشور آنطور که باید رنگ و بوی حقیقت به خود نمی گیرد. نوعی پارادایم ذهنی- فکری که در سایه نگاه ها و تفسیرهای عجولانه و تغلیط تک بعدی نگری در جامعه نمایان می شود، نیاز به گونه ای پوست اندازی، دگردیسی و دگرگونه گی فرهنگی را در جامعه ایرانی بیش از پیش آشکار می سازد. کشور ما در سطوح عام و خاص، نیازمند گذار فرهنگی و بلوغ معرفت شناختی و عقلانی در بستر تعاملات اجتماعی است. حرکت نوین اجتماعی –فرهنگی جامعه ایران باید به سمت آگاهی بخشی، صداقت پیشگی، اعتماد سازی، قانون گرایی، مشارکت دهی و فرهنگ سازی مستمر متمایل شود تا نویدبخش برساخت جامعه ای هم اندیش، هم گرا و هم افزا باشد. بی شک، بازسازی و نوسازی مولفه های فرهنگی بر پیکر اجتماع رنجیده کنونی، مسیری دشوار و پرپیچ و خم، اما مقدور و ممکن است و در عین حال، رهیافتی در افق پیشرفت فرهنگی اجتماع ایران خواهد گشود که به نظر حلقه گمشده توسعه در این کشور است. با برسازی قالب های رفتاری و بهبود زیرساخت های فرهنگی، در مواجهه با یک بحران، تمامی گرایش ها و صاحب نظران و آحاد مردم، می توانند نقش بایسته خود را با ملاحظه دیگر نقش ها در یک فرایند هم افزا ایفا نمایند. همچنین، در بحران های بهداشتی از این قبیل، پزشکی و طب، روانشناسی، جامعه شناسی، سیاست، رسانه و دیگر مولفه ها به ویژه در سطح مدیریت جامعه می توانند با همگرایی و همکاری، یکپارچگی را در عموم مردم افزایش داده و طرح ها و اقدامات ملی را در بحران های اینچنینی مدیریت و راهبری کنند. طبیعتاً خروجی این فرایند، افزایش حراست و محافظت از حقوق شهروندی افراد جامعه خواهد بود؛ اکنون که در این شرایط حساس که به مثابه صحنه های جنگ می ماند و تحقق و تامین حقوق فردی در پرتو حقوق اجتماعی میسر است بدون تردید همه باید گوش به فرمان وزیر بهداشت به عنوان فرمانده ستاد مبارزه با کرونا بوده و وی را در این راه پر مخاطره همراهی کنیم و قدردان پزشکان و پرستاران و کادر درمانی کشور باشیم که با ایثار و گذشت و کار و تلاش شبانه روزی در خط مقدم این صحنه حضور دارند و به خدمت صادقانه به همنوعان خود می پردازند. بدون تردید تاریخ این صحنه های زیبای تبلور اخلاق و معنویت را هرگز از یاد نخواهد برد هم چنانکه صحنه های ایثار و گذشت این عزیزان در دوران دفاع مقدس را هرگز از یاد نبرد.

🔹کرونا در کشاکش حقوق فردی و اجتماعی 🖌دکتر محمود عباسی رییس انجمن علمی حقوق پزشکی ایران و معاون حقوق بشر و امور بین الملل وزیر دادگستری 📝در سالی مشحون از بحران ها، مملو از فرازها و عاری از نشیب ها، جامعه ایرانی در معرض ابتلاهای طبیعی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی عدیده ای قرار گرفت. هجمه هایی که در اکثر موارد به ویژه با خباثت و خوشوقتی کاذبِ جریان اقتدارگرا و ایادی تفرقه افکن آنها در نظام بین الملل، توأم می شد؛ لیکن به رغم تنگناهای پیش آمده و ضعف های موجود، جامعه ایران، هر بار قامت خم نکرد و پیوسته به راه خود ادامه داد. اینک، چند روزی است که بحران کرونا در کشور ما، صدر اخبار و توجهات را به خود معطوف داشته است. چالشی بهداشتی که سایر عرصه ها را نیز به چالش کشیده و در حوزه های عدیده ای تأثیر گذار گردیده است. طیف های مختلف جامعه از توده های مردم تا خواص، رویکردها و واکنش های متفاوت و گاه ناهمگونی در قبال این پدیده نشان داده اند. پزشکان، روانشناسان، روانپزشکان، جامعه شناسان، فعالان رسانه، اقتصاد دانان، سیاستمداران و مدیران و نمایندگان و کنشگران جامعه، هر یک از موضع و نظر خود به این امر پرداخته اند. آراء و گمانه هایی بعضاً متناقض و متعارض و گاهی رفتارهایی واگرا که مدیریت یک بحران قابل کنترل را با صعوبت و دشواری و پیچیدگیِ مضاعفی مواجه می کند. در این میان نقش و تأثیر شگرف رسانه و فضای مجازی در هدایت و کنترل افکار عمومی را نمی توان نادیده انگاشت. گروهی با القای ترس و هراس افکنی، معضلی قابل کنترل را به سونامی وحشت مبدل ساخته و لباس ترس بر قامت جامعه پوشانده اند. برخی با بی توجهی و امیددهی کذایی، سیاست سرپوش نهی بر این بحران را پیشه گرفته اند؛ عده ای با تجویزات و افاضات غیرعلمی در قالب کارشناسان طب سنتی، روانشناسی و حتی پزشکی، درمانگری را ادعا می کنند؛ برخی عناصر سیاست زده نیز همچون همیشه، زبان طعن و توطئه گشوده، مشکلات و آفات را بهانه مطامع و خرده گیری ها و تصفیه حساب های سیاسی قرار داده اند. در مقابل، مردم هم گاه با وسواس و ترس بسیار با این پدیده برخورد می کنند به طوری که سلامت روان خود را به مخاطره انداخته و زندگی روزمره خود را با اختلال مواجه می نمایند و گاه بی مبالات به همه هشدارها و محدودیت ها، راه شمال و گشت و گذار را در پیش می گیرند و برنامه جامع کشور برای پیشگیری را با مشکل روبرو می سازند. در شرایط اورژانسیِ اقتصاد کنونی، بسیاری از مشاغل و کسب و کارها تحت تأثیر سوء قرار گرفته اند، برخی مرزهای زمینی و هوایی با دیگر کشورها بسته شده و صادرات کشور با معضلی مضاعف بر تحریم دست به گریبان است؛ اخلال در روند عادی زندگی و برگزاری برنامه های اجتماعی، پیامدهای شخصی، خانوادگی و سازمانی عدیده ای را به دنبال داشته است. در این میان گروهی منفعت طلبِ همیشه در کمین هم از فرصت، سوء استفاده کرده و با انبار نیازهای ضروری و افزایش قیمت آنها، به سودجویی پرداخته اند. در فضای مجازی، افرادی با دخالت در بحث های تخصصی به دنبال کنندگان خود مشاوره می دهند و برخی نیز رسالتِ ناپاکِ دامن زدن به شایعات را بر دوش می کشند. مقامات بلندپایه کشورهایی که پیشتر با اعمال تحریم های ناجوانمردانه علیه ایران کمبود اقلام دارویی را در کشور رقم زده اند، اینک در این شرایط حساس نمک بر زخم ملت می پاشند و شایعه پراکنی را در دستور کار خود قرار داده اند. متأسفانه کرونا، زوائد و عوارض و جوانب سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگیِ فراتر از انتظاری را در جامعه ما رونما کرده است که تلخی و ناخوشایندی آن را دوچندان می نماید. حال آنکه، این پدیده، به تنهایی یک چالش بهداشتی و پزشکی در مجموعه نظام سلامت کشور است که می تواند با درایت، هوشمندی و دقت نظر و همکاری کلیه دستگاه ها و عموم جامعه با کمترین هزینه به نحو احسن، مدیریت شود. تهدید اصلی در چنین فضایی ملتهب، در فاز حقوق فردی و اجتماعی رونما می شود. جایی که بافت های مختلف مردم با تأثیرپذیری از نظرات، القائات و امواج پرنوسان رسانه ها و موج سواری سودجویان و فرصت طلبان، و تا حدی متأثر از خلاءهای مدیریتی و کندی اقدامات فوری و هماهنگ دستگاه های مسئول، دچار مشکلات و پیامدهای مختلفی می شوند؛ ترس و وحشت، تردید و تزلزل، افزایش فشارها و انتظارات از دولت برای تداوم تعطیلی یا ایجاد فرنطینه، مشکلات بهداشتی و درمانی ناشی از هجوم به مراکز درمانی، تشدید مشکلات اقتصادی و معیشتی، برانگیخته شدن اختلافات حقوقی به واسطه نقض قراردادها در شرایط بحرانی، افزایش نرخ ارز و تورم، کمبود منابع و تجهیزات لازم بهداشتی و... عواقبی است که متناظراً حقوق افراد جامعه را در ساحت های گوناگون در معرض تضییع قرار می دهد. در این میان، رفتارهایی نیز که برخی از آنها مصداق جرم و نقض آشکار حقوق افراد می باشند ارتکاب می یابد. ایجاد رعب و وحشت، تبلیغات فریبنده، تهمت و افترا،

🔹 امتحان بزرگ الهی 🖊قابل توجه پزشکان متعهد و خدمتگزار کشور عزیزمان ایران سید مصطفی محقق داماد 📝1-اینجانب مکرر گفته و نوشته ام که حرفه پزشکی از چنان قداستی برخوردار است که اگر بگوییم این دست خداست که از آستین پزشک برای درمان انسانها بیرون می آید گزاف نگفته ایم، پزشک دوا می دهد و خداوند شفا. فاذا مرضت فهو یشفین/ )بقره/80) و چون بيمار شوم اوست كه بهبودی ام مى بخشد. 2- در بحران پیش آمده برای کشور عزیزمان تلاش شبانه روزی و ایثارگرانه گروه درمانی اعم از پزشکان، پیراپزشکان، پرستاران، داروخانه ها و... هرگز فراموش شدنی نیست و از اینجانب جز سپاس و دعا برای موفقیت و سلامتی آنان کار دیگری ساخته نیست. از درگاه خداوند متعال برای همه آنان سلامتی و مزید توفیق خواستاریم و امیدواریم که با تاییدات الهی این بلیه عظمی را بدست با کفایت آنان دفع فرماید. آمین. 3- به یقین این رخداد تلخ واسفبار برای مبتلایان، بیماری و رنج و درد است ولی برای دست اندرکاران امور پزشکی امتحانی بزرگ از سوی خداوند متعال است. 4- به رغم انکه تلاش درمانیان ایثارگر در مقابل دیدگان ملت عزیزمان مشهود و ملموس است، با کمال تأسف شنیده می شود که در برخی از نواحی کشور که بیماری هجوم آورده، عده ای از پزشکان مطب خود را تعطیل کرده و پاسخگوی ارباب رجوع نمی باشند. خدا کند که این خبر صحت نداشته باشد. زیرا برای شرف، اخلاق و جوانمردی ایرانی امری زشت و ناپسند است. یه یقین کم بود وسائل و تجهیزات هرگز نمی تواند عذری برای این گناه اخلاقی بحساب آید زیرا ناگفته پیداست که تلاش برای تهیه امکانات از مقدمات واجبه این تکلیف انسانی است و تعطیلی مطب و دفتر کار طبیب راه حل نهائی نمی باشد. آیا این شرائط با شرائط دوران دفاع مقدس تفاوتی دارد که عزیزانی از شما به سوی جبهه برای یاری شتافتند و بی گمان برای همیشه نامشان با افتخار و سربلندی برتارک تاریخ ایران میدرخشد؟ 5- اصولا حرفه پزشکی از نظر فقهی از واجبات کفائی است که در برخی شرائط همچون شرائط فعلی که کشور با هجوم بیماری واگیر مواجه است در فرض گسترده شدن نیاز، به واجب عینی مبدل می شود و تخلف از آن گناه کبیره است. 6- خدمتگذاران عالیقدر: گذشته از وجوب وتکلیف شرعی، تکلیف انسانی و اخلاق پزشکی را متذکر می گردم. شما عزیزان تحت توجهات پروردگار از دست رنج ملت ایران این دانش را آموخته اید و درد امان این مادر پرورده شده اید، مادری که به امید یاوری و دستگیری امروز در کنارگاهواره شما نشسته از شما انتظار یاری به فرزندانش را دارد، حاشا به جوانمردی شما عزیزان که صدای مام عزیز وطن و ناله هم وطنان را پاسخ ندهید. با توکل به یاری پروردگار و توجهات و نزول شفای الهی دست از آستین به درآورید و به سوی درمان بشتابید که خدا همراه شماست. من به عنوان یک روحانی خدمتگزار ملت، دست شمارا می بوسم، نه من بلکه: صدها فرشته بوسه بر آن دست میزند کز کار خلق یک گره بسته واکند 7- استدعای نگارنده از مقامات کشوری رفع نیازهای جامعه پزشکان است که با مدیریتی خردمندانه کمبودها را رفع فرمایند. 8- از مقامات قضائی می خواهیم که به امرنه خیانت بلکه جنایت جنایتکارانی که در این شرائط به سود جوئی دست می یازند و وسائل مورد نیاز درمان را غارت می کنند و خون بی گناهان را می مکند بپردازند و به نامه پراکنی و کاغذ بازی بسنده نفرمایند. شخصاً به مراکز مربوط سرکشی فرمایند و مقصران را تذکر و ارشاد و مجرمان را تنبیه و مجازات نمایند. والسلام رییس دپارتمان الهیات پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و رییس انجمن بین المللی اخلاق زیستی اسلامی