DALA INSIDE

‼️Болат Назарбаев хәл үстінде жатыр Экспресс К сайтына Болат Назарбаевтың хәл үстінде жатқаны туралы фото-видео материал келіп түсті. Инсайдердің хабарлауынша, Нұрсұлтан Назарбаевтың інісі қатерлі ісік (Рак-ред) шалдыққан. Дәрігерлердің сөзінше, түрлі созылмалы дерті бар Болат Назарбаевтың жағдайы мүшкіл.

🇺🇦Гривна 25%-ға құнсызданды Бүгін Украина Ұлттық банкі гривна девальвациясын іске асырды. Енді оның долларға шаққандағы ресми бағамы 36 гривна болып бекітілді. Украина Ұлттық банкі девальвацияны ақша нарығын теңгеріп, экономиканың тұрақтылығын сақтау қажеттілігімен түсіндіріп отыр. Соғыс басталғалы бері гривнаның долларға шаққандағы бағамы тұрақты болып келген. Бірақ осы курсты ұстап отыру үшін Украина өз резервтерін жағып жүрді. Украина экономикасы аса ауыр жағдайда және оған халықаралық қауымдастықтың көмегі қажет. Ресей агрессиясы салдарынан елдің инфрақұрылымы қираған. Украина шығындары 600 миллиард долларға жетіп отыр. Ол оның ішкі жалпы өніміне тең. Бюджет дефициті жылына 9 миллиард долларды құрайды. Сыртқы қарызы 93 миллиард доллардан асты. https://t.me/dalainside

📣 Күдікті М. Абжанның отбасы мүшелерінің, оның ішінде оның кәмелетке толмаған балаларының банктік шоттарында орын алған «шектеулер» туралы ақпараттың Telegram-арналардың бірінде таратылуына байланысты, бұл ақпараттың шындыққа сәйкес келмейтінін хабарлаймыз. Тергеу аясында күдіктінің өзінің ғана банктік шоттарына ғана шектеулер қойылды. Жалған ақпарат қоғамдық пікірді басқару және тергеуге әсер ету мақсатында таратылады. Азаматтардан ресми ақпарат көздерінен алынған ақпаратқа сенуді сұраймыз. Facebook | Instagram | YouTube 📞 Call-центр - 1424

🔒Ресей өзінен кеткен халықаралық компаниялардың Қазақстанға ауысып жатқанына аса риза емес Ресейдің экономикалық даму министрлігіндегі "DALA инсайд" дереккөзінің мәліметінше, Ресей өзінен кеткен, бірақ ЕАЭО аумағында (Қазақстан) жұмысын жалғастырғысы келетін халықаралық компанияларға логистика және тарифтік реттеу бойынша қысым көрсетуді ойластыра бастады. Қазіргі ақпарат бойынша, Ресейден кеткен компаниялар саны 1200-ге жеткен. Олар үшін Ресей нарығын жоғалту аса ауыр тимейді деп есептейді, Иель бизнес мектебінің арнайы зерттеу тобы. Мысалы, косметика алпауыттары Clinique, MAC, DKNY, Bourjois, Max Factor, Wella үшін Ресей тек нарықтың 3 пайызын алып келген. Старбакс үшін де Ресей үлесі 2-3 пайыздан аспайды. H&M небары 4%, ал Адидас 2% ғана жоғалтады. Осы компаниялар Қазақстанға күш сала бастаса, ол біздің нарыққа үлкен серпіліс әкелмек. Бірақ Ресейдің өзі әлемдік алпауыттарға 2-3%-дан аспаса, Қазақстан олар үшін 0,3-0,4% ғана. Біздің нарықтың (адам санының) тым аздығы бізге көп жағдайда кедергі келтіруде. https://t.me/dalainside

💻"250+": интернет ауылдарды қамтиды Елімізде ірілі-ұсақты ауылдар жетерлік. Көп жағдайда мұндай ауылдар облыс орталықтарынан жырақта орналасқандықтан интернет пен байланыс секілді өркениеттен тыс қалып жатады. Бұл мәселені шешу үшін Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі үш ірі оператормен бірігіп, 2020 жылдан бері "250+" жобасын жүзеге асырып келеді. Бұл бағдарлама аясында еліміздегі ең ірі мобильді операторлардың бірі - Beeline үш жыл ішінде 1000-нан аса елді-мекенді жылдам желімен қамтыған. Өңірлердегі жағдай интернет келгелі бері қалай өзгерді? Толығырақ Stan.kz материалында. https://stan.kz/auildiktardin-sportka-degen-auestigin-arttirdi-zhildam-362583/

📈Ресей "ҚазМұнайГаздың" IPO бойынша жоспарын бұзуы мүмкін Кейбір ақпарат құралдарында пайда болған ФСБ-ның "ҚазМұнайГаздың" "Ромпетрол" арқылы Украина қарулы күштеріне жанармай сатуын тоқтатпақ туралы ақпараты тегіннен шығып отырған жоқ. Ресей біздің жанды жерімізді біледі және онымен тышқан аулаған мысықтай ойнап отыр. Мысалы, КТК мұнай құбырына қатысты Ресейдің түсініксіз қимылдары салдарынан осы құбыр арқылы мұнай экспорттап отырған "Теңізшевройл" компаниясы инвесторлар сенімінен айрыла бастады. ТШО-ның S&P тарапынан бекітілген рейтингі қайта қарастырылатын болды. Рейтингтің "Тұрақты" деген болжамы "Жағымсыз" деп өзгеруі мүмкін. Бұл үрдіс "ҚазМұнайГазға да келуі ықтимал. Себебі, ТШО-ның тәуекелі мемлекеттік тәуекелдер қатарына жатады және оған ҚМГ да өз тарапынан жауапкершілік алады. Биыл "ҚазМұнайГаз" Президенттің тапсырмасы бойынша IPO-ға шығып, акцияларын халыққа сатуы тиіс. Сарапшылар, ұлттық компанияның кем дегенде 10% акциялары сатылады дейді. Өткен жылы ҚМГ 1,2 триллион теңге таза табыс көрді. Бірақ оның жинақталған қарызы 2,2 триллион теңгеден асады. Сондықтан таза кірістің тек 16,5 пайызы ғана дивидендтерге бағытталды. Ол дивидендтер «Самұрық-Қазына» қоры мен Ұлттық Банкке төленеді. Қазір «ҚазМұнайГаздың» 90,42% акциясы Самұрық-Қазынаға, 9,58% акциясы Ұлттық Банкке тиесілі. IPO алдында ҚМГ рейтингтері құлдырап, оның тәуекелдері арта түссе, жалпы оның өз акцияларын сата алатынына үлкен күмән туындайды. https://t.me/dalainside

🏦Кредиттік ажиотаж және оның ауыр салдары "Енді банкте кредиті бар адам қайтадан несие ала алмайды" деген ақпарат шыққандықтан, қазақстандықтардың басым көпшілігі заң күшіне енбей тұрып, кредит алып алу үшін жанталаса бастады. Шын мәнінде, егер сізде несие болса, басқа несие алуға тиым салынған ба? Мүлде олай емес. Заңға өзгертулер азаматтардың несиелік жүктемесін азайту үшін жасалып отыр. Ол нені білдіреді? Президент Қасым-Жомарт Тоқаев "Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне сақтандыру нарығын және бағалы қағаздар нарығын реттеу мен дамыту, банк қызметі мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасының Заңына қол қойды. Оның негізгі талабы - банк және несие беретін басқа да қаржы ұйымдары азаматтың несие алғаны жөнінде ақпаратты бір күннің ішінде кредиттік бюроға тапсыруы тиіс. Себебі, жүктеме лимиті бойынша, сіз айына төлейтін кредит көлемі сіздің айлық табысыңыздың жартысынан аспауы керек. Мысалы, сіздің табысыңыз айына 300 мың теңге болса, ал басыңызда ай сайын 10-20 мың теңгеден төлеп отыратын шағын несие болса, сіз тағы да несие ала аласыз. Тек ай сайынғы кредиттік төлем табысыңыздың жартысынан асып кетпеуі керек. Бұл шара дер кезінде қолға алынып отыр. Себебі бір күнде әр қаржы ұйымдарынан 3-4 кредит алатын азаматтар көбейген. Олардың қарызды қайтару мүмкіндігі күмән туғызады. Келесі қадам - жеке азаматтардың банкроттығы туралы заң болуы тиіс. Ақорданың қазіргі жұмысына қарап, осы межеге жақындап қалғанымыз сезіледі. https://t.me/dalainside

Сейітқазы мен Әсет Матаев ақталды. Жоғарғы Сот Бас Прокурордың наразылығы бойынша Сейтқазы мен Әсет Матаевтарға қатысты қылмыстық істі қарады. Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы бүгін, 19 шілдеде наразылықты қарап, сот актілерінің күшін жойды. Сейтқазы мен Әсет Матаевтардың әрекеттерінде қылмыс құрамының болмауына байланысты іс бойынша іс жүргізу тоқтатылды. Айта кетейік, Сейтқазы мен Әсет Матаевтар 2016 жылы сотталды. Сейітқазы Матаев дүние-мүлкін кәмпескелеумен және өмір бойы кәсіпкерлік қызметпен айналысуға тыйым салумен қоса 6 жылға, Әсет Матаев жеке дүние-мүлкін кәмпескелеумен қоса 5 жылға бас бостандығынан айрылды. @baq_kz

🇦🇿🇪🇺 Әзербайжан Ресейді айналып өтіп, Еуропалық Одаққа жеткізілетін газды екі есе арттырады 📍Әзербайжан президенті Ильхам Әлиев пен Еурокомиссияның төрағасы Урсула фон дер Ляйен Әзербайжан мен Еуропалық Одақ арасында энергетика саласындағы стратегиялық әріптестік туралы меморандумға қол қойды. 📍Маңызды құжатқа сай, алдағы бірнеше жылда ұзындығы 1 500 км болатын Оңтүстік газ дәлізінің өткізу қуатын жылына 20 миллиард текшеметрге жеткізу көзделген. https://t.me/ulys1

ЕАЭС - ті Қазақстан үшін тиімді одаққа айналдыру жолдары: +13% Ресей мен Беларусьтің санкцияға ұшырағанына қарамастан еліміздің ЕАЭС-тегі баж салықтарынан алатын үлесі 7%-дан асқан емес. Осы үлесті 20%-ға жеткізсек қана, біз үшін Одақ тиімді институтқа айнала алады. Егер Одақтан шықпайтын болсақ, онда оны барынша сөлін сығып алуымыз керек. https://t.me/dalainside

Антикор Ұлттық музей басшылығына қатысты қылмыстық іс тергеп-тексеруін жалғастыруда Нұр-Cұлтан қаласы бойынша Cыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет 2017-2018 жылдары «Ақпараттық ресурстарда объектілерді танымал ету үшін жалпыұлттық тізбеге енгізілген объектілердің 3D модельдерін құру» жобасын іске асыру кезінде Ұлттық музей басшылығына және басқа да тұлғаларға қатысты аса ірі мөлшерде бюджет қаражатын жымқыру бойынша сотқа дейінгі тергеу жүргізуде. Ұлттық музей мердігер ұйымдарға аталған жоба аясында атқарылған жұмыстар үшін 1,3 млрд теңге төледі. Сонымен қатар, жүргізілген сараптамалық зерттеу жұмыстарының нақты құны 83,4 млн теңгені құрағаны анықталды. Осылайша, жұмыс құны 1,2 млрд теңгеге негізсіз ұлғайтылып, мемлекетке аса ірі мөлшерде залал келтірді. Тергеп-тексеру амалдары жалғасуда. Өзге ақпарат тергеу мүддесінде жария етуге жатпайды. Facebook | Instagram | YouTube 📞 Call-центр - 1424

🪟"Отбасы" факторы кетті. Вакуум қалды. Шынымен де "Жаңа Қазақстанда" өмір сүру үшін бізге қанша уақыт керек? Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Үкіметтің кеңейтілген отырысындағы месседждері қазіргі Қазақстандағы жағдайдың риторикалық дилеммада тұрғанын көрсетеді. Осы сөздерді түсіндіру үшін тағы да көп сөз жазу қажет. Яғни, қазіргі тілмен айтқанда "тағы да бірдеңе деу" аса қажет болып тұр. Осы Үкімет отырысына дейін, "DALA инсайд" ескі Қазақстан дәуірінде автожол құрылысында субподряд алып жұмыс істеп көрген азаматпен, ауыл шаруашылығымен айналысып, субсидиядан көңілі қалған азаматпен, дәрігерлік жұмысын тастап, донер жасауға бет бұрған замандаспен "асүйдегі" ұзақ философиялық кештің былайша айтқанда модераторы болып көрген еді. Одан бірнеше тезистер алуға болады: 1. "Отбасыға" жақын ықпалды топтар системадан кетіп қалған. Бірақ әр салада сол система қалып отыр, себебі балама - яғни, басқа система жоқ. Қалып қалған адамдар сол ескі системаны жалғастырады, олар одан басқа ештеңені білмейді. 2. Адамдар (сол ескі системадан әйтеуір табыс тауып, отбасын асырап отырғандар) өзгерістен қорқады екен. Олар жемқорлық өршісе де, әділетсіздік болып жатқанын көріп тұрса да, ең алдымен тұрақтылықты қалайды. Яғни, біреуге айына 100 мың теңге пара (не әр тендерден 10-15% откат) беріп отырса да, оның әділетсіз екенін білсе де, әйтеуір сол жолға қойылған, аз-маз табыс алып отырған тірлігін жалғастыра бергісі келеді. Себебі ипотекалары бар, балаларын оқытып жатыр. Олар өзгеріс болса, осы табысынан да айрыламын деп қорқады. Осыдан-ақ Президенттің алдында өте күрделі миссия тұрғанын байқаймыз. Ескі системаны толықтай алып тастап, жаңа система жасау керек. Ол үшін тіпті шенеуіктер емес, орта таптың, яғни экономиканың әр секторында еңбек етіп, өзін-өзі тендер, заказдармен асырап жүрген, шағын бизнес ұстап отырған адамдардың үрейін сейілтіп, психологиясын өзгерту қажет. Бұл өте қиын, және 1-2 жылда біте қоймайтын дүние. Назарбаев өз системасын қалай құрды? Оның басты идеологиясы: "сендер саясатқа араласпаңдар, мені қолдаңдар. Ал мен сендерге өмір сүруге жетерлік тұрақты табыс беріп отырамын" деген тұрғыда болды. Адамдар оған келісті. Бірақ системадағы ақша ағынын бірінші президентке жақын топтар толық өз қолына алып алғандықтан, адамдар әділетсіздікке шыдамады. Назарбаев системасы осылайша сыр берді. Қазіргі президент системасы "әділеттілік факторын" бірінші орынға қойып отыр. Бұл қуантарлық факт. Бірақ бізде "әділеттілік немесе тұрақтылық" деп таразыға салатын болса, тұрақтылықты таңдайтын адамдар аз емес. Осы 30 жылдың ішінде тұрақты табыс гарантиясы берілсе, әділетсіз Қазақстанда да өмір сүруге келіскен адамдардың үлкен шоғыры пайда болды. Олар көпшілікті құрап отыр. Жаңа системаны адамдар қабылдау үшін әділеттілік факторымен қоса, тұрақтылық гарантиясын да беру керек. Яғни Президент "азаматтар, сендер қазір тауып отырған 500-600 мың теңгелеріңнен айрылып қалмайсыңдар, керісінше әділеттілік орнағанда осы табыстарың артады" деген сигнал берген жағдайда, "Жаңа Қазақстанды" құруға деген мотивация еселей артатын сияқты. Ең басты трагедия - идея жоқ. Ескі система бәрімізді жаңа идея айтпауға, тіпті ол туралы ойланбауға, бас шұлғып орындай беруге, кез-келген қағазды 10-15 мекемеден "согласование" жасап алуға, жауапкершіліктен қашуға үйретіп тастаған. Бәрімізді "Назарбаев системасының зомбилері" деп айтуға болады. Енді осы зомбиге "Жаңа Қазақстан құр", жаңа идея айт дегенде, оның басындағы процессоры "зависать" етіп, не істерін білмей абдырап отыр. Президент пен Үкімет арасындағы картина осы. Үкімет мүшелерінің (министрлер, әкімдер, барлық атқарушы аппарат) процессорлары қатып қалды. Себебі олардың виндоустары ескі. Бір идея бар: Жаңа Қазақстанға Премьер-министр, министрлер, облыс пен қала әкімдері лауазымына 4 жылдық контрактпен Германия, Жапония, Британияның мықты менеджерлерін алу керек. Бізге спецконтрактпен осындай 40 менеджер жетеді. 4 жылдан кейін олар еліне қайтады. Ал біз шынымен де "Жаңа Қазақстанда" өмір сүретін боламыз. https://t.me/dalainside