DALA INSIDE

Шри-Ланкада ақыры төңкеріс болды. Халық президент резиденциясын басып алды, ал президент ұшаққа отырып, елден кетпек. Резиденцияда халық бассейнге түсіп, тойлап жатыр. Бірақ жақын арада азамат соғысы болатын сияқты, себебі елді аяқтан көтеру мүмкіндігі өте аз.

🇰🇿Ресейсіз қазақ болашағы. Ол мүмкін бе? Ресей КТК жүйесі арқылы шантажға көше бастағандықтан, және ол ел экономикасына кәдімгідей шығындар (DALA инсайд есебінше 1 айда 600-650 млн доллар) келтіріп жатқандықтан елдегі экономикалық институттар мен мұнай саласының сарапшылары Қазақстан үшін балама маршруттардың перспективасын саралай бастады. Сонымен, КТК құбырын немен алмастырамыз? 1. Өзен-Атырау-Самара. Бұл магистральдық мұнай құбыры. Ол Өзен кен орнынан Атырау мұнай өңдеу зауытына дейін тартылып, одан кейін Самара бағытында «Транснефть» мұнай құбыры жүйесіне қосылды. Одан әрі Ресей аумағы арқылы Балтық теңізіндегі ресейлік теңіз порттарымен байланысады. «Атырау-Самара» мұнай құбырының негізгі проблемасы – бұл бағыттың өткізу қабілеті жылына небәрі 17,5 миллион тонна. Сонымен қатар, бұл ретте жоғары сапалы қазақстандық CPC Blend мұнайы ресейлік Urals-пен араласып, Brent-ке қарағанда анағұрлым жеңілдікпен сатылады. Және бұл Ресейге тәуелділіктен құтқармайды. Минусы осы. 2. «Қазақстан-Қытай құбыры» Атасу – Алашанькоу. Бұл мұнай құбырының жалпы қуаты жылына шамамен 20 миллион тонна мұнайды құрайды. Алайда, бұл бағыт Өзен-Атырау-Самара мұнай құбырындағыдай КТК мұнайын тасымалдау мәселесін жартылай ғана шешеді. 3. Баку-Тбилиси-Джейхан (БТД). Аталған мұнай құбыры үш елдің – Әзірбайжан, Грузия және Түркияның аумағы арқылы өтеді. Өткізу қабілеті жылына шамамен 50 миллион тонна мұнайды құрайды. Бұл мұнай құбыры Каспий мұнайын Жерорта теңізінің жағалауында орналасқан Түркияның Джейхан портына жеткізеді. Ресейді айналып өтетін және АҚШ пен Ұлыбританияның тікелей қатысуымен іске асқан бірінші бағыт. БТД басқа бағыттармен салыстырғанда КТК мұнайы үшін балама бола алады. Бірақ проблемалары бар: • Қазақстан мен Әзірбайжан арасында транзитке қатысты келісімдердің жоқтығы; • Ақтау портының жылдық қуаты тек 12 млн. тонна мұнайды құрайды. Оны 20 млн тоннаға дейін арттыру үшін порт инфрақұрылымын (айлақтар, тереңдету, толқын суытқыштар және т.б.) жабдықтауға елеулі күрделі қаржы қажет. 4. Иран бағыты. Ол да Ақтау портына байланысты. Демек тура осы қуатқа қатысты проблемалар алдыдан шығады. Иран арқылы балама – танкерлерді пайдаланып, КТК мұнайын Каспий теңізі арқылы тасымалдау, содан кейін оны әлемдік нарықтарға шығару. Ақтаудан бөлек, иран мұнайына эмбаргоның бар екенін ұмытпау керек. Басты проблема мынада. 2021 жылы КТК 53-54 млн тонна мұнай өткізген. Ол көлемді алмастыру мүмкін болмай тұр. Метаматикалық жағынан есептесек, КТК-дан бас тартқанда шамамен 23 миллион тонна мұнайды БТД арқылы, 5 миллион тоннаға жуық мұнайды Өзен-Атырау-Самара арқылы, Атасу-Алашанькоу бағыты арқылы 9 млн тонна мұнайды, ал қалған 17 миллион тонна мұнайды Иран жерімен экспорттауға болады. Бірақ бұл математика ғана. https://t.me/dalainside

Мемлекет басшысы Елена Рыбакинаны құттықтады. @baq_kz

Биліктегі бір дөкейдің Сейітқазы Матаев ағамыздың иелігіндегі “ҚАЗТАГ” халықаралық агенттігіне көзі түседі. Ол - сұрайды, бұл - бермейді. Бопсалайды - оған көнбейді. Дегені бола қоймаған лауазым иесі диктаторлық жүйе саяси күрескерлер мен адал бизнесмендерге қарсы кеңінен қолданылатын қазақстандық “ноу-хау” тәсілді іске қосады: Компанияға тексеріс жібереді, бухгалтериядан бір “изьян” табады. Сөйтіп Сейітқазы Матаев пен ұлы Әсеттің үстінен қылмыстық іс қозғап, біреуін 6, екіншісін 9 жылға соттатып жібереді. Кейінен бұл іс қоғамда кең резонанс туғызып, әкелі-балалы екеуге күллі қоғам араша түскен соң, қылмыскер жүйе “аяғын тартып” , Матаевтарды мерзімінен бұрын шартты түрде түрмеден босатқаны естеріңізде шығар. Бүгін ақжолтай хабарды есітіп қуанып отырмын. Матаевтар өздеріне қарсы қозғалған қылмыстық істің “тапсырыс” екенін, сот шешімінің әділетсіз екенін және өздерінің ақ-адал екенін дәлелдемек болып, істі қайта қарау үшін бүгін Жоғарғы Сотқа арыз түсіріпті. Ардақты ұстазымыз Сейітқазы Матаев пен ұлы Әсет толық ақталып шығуға үміт бар.Бұл - тағдыры қорланған бір ғана отбасының мысалы. Ал жемқор жүйенің қиянатын көріп, өмірі өксіп өткен біз білмейтін тағдырлар қаншама… Дина Елгезектің жазбасы

⚡️КТК тағы жабылды Каспий құбыр желісі консорциумы бұл жолы Новороссийсктің Приморск аудандық сотының шешімімен 30 күнге жұмысын тоқтатты. Қазақстанның қара алтынын экспорттаудың басты маршруты саналатын мұнай құбыры экологиялық заңнаманы бұзған-мыс. Бұл көрші елдің кезекті ойыны іспетті… https://t.me/ulys1

Біреуге ор қазба, өзің түсесің... Жаңа Қазақстанда шынымен әділдік бар. Бұйырса, жақын арада Сейітқазы Матаев пен Әсет Матаев толық ақталып, олардың досъесінен "сотталған" деген белгі түгел алынып тасталуға жақын. Жаңа ғана Бас прокуратура істі қайта қарау бойынша сотқа арыз түсірді деп жазды, осы істің адвокаты Жохар Өтебеков. Қазақстан журналистер одағын көп жылдан бері басқарған Сейітқазы ағамыз да, замандас досымыз, әріптесіміз, ҚазТаг-тың қазіргі бас директоры Әсет те олигархтық, кландық жүйенің, рейдерліктің бар езгісін бастан кешті. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы агенттікті қолшоқпарына айналдырған кісі көпе-көрінеу жала жаптырып, істі қолдан құрап, қоғамның наразылығына қарамай, жемқорлыққа ешқашан қолын былғамаған ел азаматтарын соттатып жіберді. Сейітқазы аға өмірдің бар сынағына шыдады. Морт сынбады. Уақыт оның да, Әсеттің де жазықсыз екенін көрсетті. Айбар Олжаевтың фейсбук жазбасынан