Башҡорт теле

Ер. 6. Стратегик бурысыбыҙ – Ҡаҙағстан сигенә барып етеү тураһында оноторға ярамай. Бының өсөн башҡорт бар көсөн, ныҡышмалылығын, йоғонтоһон ҡулланыу мөһим. Быуаттар буйы дауам иткәнсә, башҡорттар - ҡаҙаҡтар менән сиктәш булырға тейеш. Ҡаҙағстан менән сиккә сығыу мөмкинлеге булмаһа, беҙҙең геосәйәси позициябыҙ һәр ваҡыт хәүеф аҫтында буласаҡ.

Земля 5. Башкирская земля настолько богатая и красивая, что веками различные проходимцы старались силой или обманом отобрать земли башкир. Сегодня у башкир осталась малая часть всех земель Башкорт Иле, но и их хотят у нас забрать, подкупая продажных башкирских чиновников или депутатов, которые подписывают передачу башкирских земель в чужие руки. Особенно остро стоит проблема распродажи башкирских земель в Зауралье. Башкиры не имеют право распродавать свои земли, за которые наши предки проливали кровь. Эту землю мы обязаны передать своим потомкам в целости и сохранности. Уже сейчас есть примеры, когда в 100% башкирском ауле которое расположено в очень живописном месте, русские семьи покупают дома и заселяются в них. Они не хотят интегрироваться в башкирскую среду и требуют, чтобы с ними разговаривали исключительно на русском языке. Затем они начинают звать своих родственников и подыскивают им дома рядом с собой. Затем они через продажную местную власть получают разрешение на строительство церкви в башкирской деревне. Так башкирское село постепенно начинает превращаться в русское. Для того, чтобы эти русские понимали, что они живут среди башкирского населения, башкиры не должны в общении с ними переходить на русский язык, если с ними заговаривают на русском языке, то необходимо просто игнорировать. Те башкиры, которые продают или дарят башкирскую землю чужакам, должны подвергаться открытому осуждению со стороны башкирского народа. Если они не прислушаются и не поймут, что нельзя разбазаривать нашу землю, то их надо показательно наказывать.

Ер 5. Башҡорт ере шул тиклем бай һәм матур, шуға ла, быуаттар дауамында төрлө яуыз ниәтле кешеләр көс йәки алдау менән башҡорт ерҙәрен тартып алырға тырышҡан. Бөгөнгө көндә башҡорттарҙа Башкорт Иленең ерҙәренең бәләкәй өлөшө генә ҡалған, ләкин шуларҙы ла беҙҙең ҡулдан тартып алырға тырышалар — намыҫын һатҡан башҡорт түрәләрен йәки депутаттарын һатып алып, башҡорт ерҙәрен сит кешеләр ҡулына тапшырыу тураһында ҡултамғалар ҡуйҙырталар. Айырыуса был проблема Урал арьяғында киҫкен тора. Башҡорттарҙың үҙ ерҙәрен һатырға хоҡуғы юҡ, сөнки был ерҙәр өсөн ата-бабаларыбыҙ ҡаны түгелгән. Был ерҙе беҙ тулыҡынса һаҡларға һәм бөтөн килеш үҙ вариҫтарыбыҙға тапшырырға бурыслыбыҙ. Хәҙер үк ундай миҫалдар бар — 100% башҡорттар йәшәгән, тәбиғәте бик матур урынға урынлашҡан ауылдарға урыҫ ғаиләләре килеп йорт һатып ала һәм унда төпләнә. Улар башҡорт мөхитенә яраҡлашырға теләмәй, һәм үҙҙәре менән тик урыҫса ғына һөйләшеүҙе талап итә. Артабан улар үҙ туғандарын саҡыра башлай һәм уларға эргәлә йорт эҙләй. Һуңынан, улар һатлыҡ урындағы хакимәт аша башҡорт ауылында сиркәү төҙөү рөхсәтен ала. Ошо рәүешле башҡорт ауылы әкренләп урыҫ ауылына әйләнә башлай. Был урыҫтар үҙҙәренең башҡорттар йәшәгән ерҙә йәшәгәнен аңлаһын өсөн, башҡорттар улар менән аралашҡанда урыҫсаға күсергә тейеш түгел, әгәр урыҫса һөйләшә башлайҙар икән — яуап бирмәйенсә, иғтибарһыҙ ҡалдырырға кәрәк. Башҡорт ерҙәрен ситтәргә һатыусы йәки бүләк итеүселәр башҡорт халҡы тарафынан асыҡтан-асыҡ ғәйепләнеп, хур ителергә тейеш. Әгәр ҙә улар тыңламай, һәм еребеҙҙе юҡҡа сығарыуҙы дауам итә икән — ундайҙарҙы фәһем өсөн язаға тарттырыу мотлаҡ.

Ер 4. Урыҫ килмешәктәре баҫып алған ерҙәрҙе үҙ биләмәләрендәй күреп, иң матур ерҙәребеҙҙә, юл сатында, тауҙарҙа, шишмәләр янында тәреләр ҡуйырға ярата. Шулай тәре ҡуйып, башҡорттарҙан рөхсәт һорамай, "был — беҙҙең ер!" тип иғлан итәләр. Әгәр шул тәреләрҙе алып ташлайым тиһәң, бар донъяға "башҡорттар дингә һөжүм итә!" тип оран һалалар. Киләсәктә законһыҙ рәүештә ҡуйылған тәреләр һәм ғибәҙәт урындары бөтөрөләсәк! Сөнки башҡорттар рөхсәт итмәгән урында бер ниндәй ҙә сит атрибут торорға тейеш түгел!

Земля 4. Русские переселенцы любят метить земли, которые они оккупировали крестами, которые они ставят в самых красивых башкирских местах, вдоль дорог, на скалах, в горах, возле родников. Поставив крест и не спросив разрешения у башкир, русские таким образом всем говорят, что теперь это наша земля. А если ты попробуешь его убрать, то они тут же поднимут крик, что башкиры ущемляют их веру. Все эти незаконные культовые сооружения рано или поздно будут убраны, потому что без согласия башкир, на их земле ничего стоять не должно.

Земля 3. Если живущий в Башкорт Иле русский может уехать в свои русские земли куда ни будь в Калугу, татар может уехать в Татарстан, чуваш в Чувашию, а дагестанец в Дагестан, то башкиру ехать некуда. У нас нет другой земли и нас нигде никто не ждет. Здесь наша земля и обязаны ее передать в таком же виде нашим потомкам!

Ер 3. Башҡортостанда йәшәгән урыҫтар күсеп китеп, Калугаға йә башҡа ергә китә ала, татарҙар — Татарстанға, сыуаш — Сыуаш республикаһына һәм башҡалар. Башҡорттоң иһә китер урыны юҡ. Беҙҙе бер ҡайҙа ла көтмәйҙәр. Беҙ үҙ еребеҙҙе нисек бар шул килеш балаларыбыҙға тапшырырға тейешбеҙ!

Земля 2. Если башкиры будут сильными, будут расти в численности и развивать свой народ во всех направлениях, то через 100-200 лет мы сможем доминировать и тогда мы вернем обратно свои земли которые у нас были отобраны русскими. Мы должны цепляться за свои земли, не отдавая и не продавая их никому как бы нам тяжело не было на данный момент.

Ер 2. Башҡорттар көсәйеп, һандарын арттырып, үҙҙәрен бар йүнәлештәрҙә лә үҫтерһәләр, 100-200 йылдан алдынғылыҡҡа өлгәшерҙәр һәм тартып алынған ерҙәрен кире ҡайтара алырҙар. Беҙ үҙебеҙҙең ерҙәрҙе һаҡларға, таратмаҫҡа, һатмаҫҡа тейешбеҙ. Нисек кенә ҡыйын булһа ла.

Земля 1. Каждый башкир должен понимать, что башкирские земли (Башкорт Иле) нам никто не дарил и нас на них не переселяли. Это земли всегда были нашими. Мы сформировались как башкирский народ на этих землях. Еще Ибн-Фадлан в 922 году упоминал башкир в своих записях, когда путешествовал по нашим землям. В 1073 году Махмуд ал-Кашгари в своём энциклопедическом «Словаре тюркских языков» перечислял башкир в числе двадцати «основных» тюркских народов. Мы живем на этих землях не одну тысячу лет, и она нам завещана Аллахом. Наши предки проливали кровь за эту землю сражаясь с захватчиками, многие народы за это время исчезли: булгары, скифы, гуны, сарматы, джунгары, кипчаки, а башкиры сохранились. Несмотря на все испытания, которые легли на наш народ, мы остались на своих землях и сохранили их. Да часть наших земель временно захвачены и оккупированы русскими, но нам сейчас важно сохранить то, что имеем. Потому что как показывает история, вчерашние захватчики становятся в положении угнетенных и наоборот.

Ер Һәр башҡорт шуны аңларға тейеш: ошо ил беҙгә бер кем тарафынан да бүләк ителмәгән һәм беҙҙе бында бер кем дә күсереп килтермәгән. Был ерҙәр — беҙҙең төп ерҙәребеҙ. Улар борон-борондан башҡорттоҡо булған. Халыҡ булараҡ беҙ тап ошо ерҙәрҙә формалашҡанбыҙ. 922 йылда уҡ Ибн-Фаҙлан үҙенең яҙмаларында беҙҙе телгә алған. Белеүегеҙсә, ул тап беҙҙең ерҙәр буйлап сәйәхәт иткән. 1073 йылда Мәхмүт әл-Кашғари үҙенең энциклопедик хеҙмәте — «Төрки телдәр һүҙлеге»ндә лә беҙҙе, башҡорттарҙы, төп егерме төрки халыҡ араһына индерә. Ошо ерҙәрҙә мең йылдар буйы йәшәйбеҙ, һәм был ерҙәр беҙгә Аллаһ тарафынан васыят ителгән. Беҙҙең ата-бабалар ватаныбыҙ өсөн ҡан түккән, баҫҡынсыларға ҡаршы арыҫландай һуғышҡан. Ә бит ошо быуаттар эсендә күп кенә халыҡтар юҡҡа сыҡты: болғарҙар, скифтар, ғүндар, сарматтар, жунғарҙар, ҡыпсаҡтар... Ә башҡорттар һаҡланып ҡалды. Халҡыбыҙға төшкән шул ауыр һынауҙарға ҡарамаҫтан, беҙ үҙ еребеҙҙә йәшәп киләбеҙ, уны һаҡлап алып ҡалдыҡ. Әлбиттә, беҙҙең ҡайһы бер ерҙәребеҙ ваҡытлыса урыҫтар тарафынан баҫып алынған. Ләкин бөгөнгө көндә иң мөһиме — үҙебеҙҙә ҡалған ерҙе һаҡлап ҡалыу. Тарих шуға шаһиттыр: кисәнге баҫҡынсы иртәгәһенә үҙе һөрөлгән хәлгә төшә, һәм киреһенсә. Шуға өмөттө өҙмәйек!

У каждого древнего народа живущего на земле есть свои традиции и обычаи, которые вырабатывались веками. Эти адаты (народные законы) помогли сохраниться народу таким, каким он в итоге стал на сегодняшний день. Башкирский народ — это очень древний народ, который сформировался на территории Уральских гор и вокруг этих гор. И конечно у него также были выработаны свои непреложные законы поведения внутри своего общества. Мы собрали эти законы в один сборник, привели их в соответствие с современным миром стараясь не разрушать основу башкирских обычаев и традиций. В этот сборник адатов собраны разные аспекты жизни башкирского народа начиная от отношения к земле, заканчивая семьей и башкирским языком. Надеемся, что собранные здесь адаты помогут вновь повернуть наш народ к своей вере, своим традициям, любви к языку чтобы башкирский народ жил тысячелетия, размножался, развивался и обогащал мир своей богатой культурой. Аминь!