Башҡорт теле

Ер. 12. Башҡорттар үҙ мәнфәғәттәрендә башҡорт ерен мөмкин тиклем тулы ҡеүәтенә ҡулланырға тейеш. Иген үҫтереү, мал аҫрау, умартасылыҡ, балыҡсылыҡ, туризм менән шөғөлләнергә кәрәк. Әгәр беҙ үҙебеҙ был эштәрҙе башҡармаһаҡ, уны башҡалар эшләр, һәм ахыр сиктә улар беҙҙең еребеҙгә хужа булыр.

Земля. 11. В скором времени на планете Земля начнется ощущаться острая нехватка пресной питьевой воды. Начнутся эмиграции миллионов людей на те территории, где пресная вода осталась. Башкортостан обладает запасами воды как на поверхности, так и огромными подземными запасами. Фактор наличия пресной воды будет играть стратегически важную роль в будущем башкирского народа, который даст ему значительные преимущества.

Ер. 11. Күп тә үтмәҫ, Ер шарында эсәр һыуға ҡытлыҡ көсәйәсәк. Миллионлаған кеше таҙа һыу ҡалған ерҙәргә күсә башлаясаҡ. Башҡортостан ер өҫтөндәге лә, ер аҫтындағы ла ҙур һыу запастарына эйә. Таҙа һыу булыуы — башҡорт халҡының киләсәге өсөн стратегик әһәмиәткә эйә, һәм был фактор уға ҙур өҫтөнлөктәр бирәсәк.

Земля. 10. Башкиры должны очень бережно относиться к своей земле, не засорять ее и не давать другим этого делать. Когда другие увидят, что башкиры очень трепетно относятся к своей земле, они тоже начнут это делать. Башкиры должны максимально препятствовать попыткам разработать наши земли под природные ресурсы, если самим башкирам и в целом Республике Башкортостан от этой разработки не будет никакой пользы. Только если башкиры получать часть доходов от этой разработки, если компания, которая ведет разработку, будет вкладываться в местную инфраструктуру (строительство больниц, школ, детских садов, строительство дорог, газификация и т. д.), если на этом предприятии будут рабочие места для местных, если после разработки будет совершена рекультивация и природа останется в целости и сохранности, только тогда общим решением башкиры могут дать согласие на разработку.

Ер. 10. Башҡорттар үҙ ерҙәренә бик һаҡсыл ҡарарға, уны бысратмаҫҡа һәм башҡаларҙың бысратыуына ла юл ҡуймаҫҡа тейеш. Башҡалар башҡорттарҙың үҙ ерен һөйөүен, һаҡсыл ҡарашын күреп, үҙҙәре лә шулай эшләйәсәк. Әгәр башҡорттарға ла, Башҡортостан Республикаһына ла файҙа булмаясаҡ икән, башҡорттар үҙ ерҙәренең тәбиғи ресурстарын ҡулланыу тырышлыҡтарына мөмкин тиклем ҡаршылыҡ күрһәтергә тейеш. Башҡорттар был табыштың ҙур өлөшөн алған, эш алып барған компания урындағы инфраструктураға (ауыруханалар, мәктәптәр, балалар баҡсалары төҙөү, юлдар һалыу, газ үткәреү һ.б.) инвестиция яһаған, был предприятиела урындағы халыҡ өсөн эш урындары булдырылған, һәм эш тамамланғандан һуң ер тергеҙелгән, тәбиғәт имен һәм һаҡланған килеш ҡалған осраҡта ғына башҡорттар дөйөм ҡарар менән был эшкә рөхсәт бирергә мөмкин.

Земля. 9. Зауралье сегодня является источником жизни башкирского народа. Именно там сконцентрирована наиболее пассионарная часть башкирской нации. Именно в Зауралье сохраняются еще традиции башкирского народа, именно там расположены наиболее богатые на природные ресурсы земли. Именно там наиболее красивые природные места. В будущем, когда на планете встанет остро вопрос питьевой воды, живого леса, красивой природы, башкиры, обладая такими ресурсами, будут иметь преимущества перед другими народами. Поэтому основная стратегическая задача башкирского народа сохранить Зауралье как основу жизни для башкирского населения.

Ер. 9. Урал аръяғы бөгөн башҡорт халҡының йәшәү сығанағы булып тора. Нәҡ шунда башҡорт милләтенең иң пассионар өлөшө тупланған. Нәҡ Урал аръяғында башҡорт халҡының традициялары һаҡланған, нәҡ шунда тәбиғи ресурстарға иң бай ерҙәр урынлашҡан. Иң күркәм тәбиғәт мөйөштәре лә нәҡ шунда. Киләсәктә, Ер шарында эсәр һыу, тере урман, гүзәл тәбиғәт мәсьәләһе киҫкенләшкән осраҡта, башҡорттар, ошондай байлыҡтарға эйә булып, башҡа халыҡтар менән сағыштырғанда өҫтөнлөккә эйә буласаҡ. Шуға күрә, Урал аръяғын башҡорт халҡының йәшәү нигеҙе булараҡ һаҡлап ҡалыу - башҡорт халҡының төп стратегик маҡсаты.

Земля. 8. Башкиры сегодня расселены в разных регионах России далеко от Башкортостана. В первую очередь здесь пойдет речь о башкирах Самарской, Саратовской, Курганской областей, Пермского края, Свердловской области. Когда-то эти земли были башкирскими, но вследствие колонизации у нашего народа эти земли забрали. Сейчас там продолжает жить несколько десятков тысяч башкир. Из-за того, что они проживают в окружении русского народа, они неуклонно ассимилируются из года в год. Последние переписи показывают неуклонный темп снижения численности башкир в этих областях. Надо признать, что мы в ближайшем будущем не можем вернуть эти башкирские земли обратно, но можно с уверенностью сказать, что мы очень скоро потеряем тех башкир, которые их населяют. Поэтому необходима программа репатриации (переселения) башкир на территорию Башкортостана. Необходимо объяснять башкирам этих областей, что им необходимо переехать жить в Башкортостан если они не хотят в самом скором времени превратиться в русских. Должна быть разработана республиканская программа, с предоставлением земли для строительства и выделении льготных субсидий, чтобы они смогли начать новую жизнь на башкирской земле. Отдельно надо сказать о башкирах, живущих в регионах Севера. В основном это те башкиры, которые уехали на заработки в эти регионы и остались там жить. С падением добычи нефти в этих регионах и ухудшении экономики в России, несомненно, будет снижаться и уровень жизни. Уже сейчас башкирам, живущим в этих регионах, надо позаботиться о том, чтобы успеть продать свои квартиры за более менее приемлемую цену и вернуться в Башкортостан. С ними также необходимо проводить разъяснительную работу на эти темы.

Ер 8. Бөгөнгө көндә башҡорттар Рәсәйҙең төрлө төбәктәрендә һәм хатта Башҡортостан тышында йәшәй. Иң тәүҙә Һамар, Һарытау, Ҡурған өлкәләрен, Пермь крайын, Свердловск һәм башҡа яҡтарҙы иҫкә алайыҡ. Элекке заманда был ерҙәр башҡорттоҡо булған, әлбиттә, тик колониялаштырыу һөҙөмтәһендә улар халҡыбыҙҙан тартып алынған. Әле лә был төбәктәрҙә меңдәрсә башҡорт йәшәй. Ләкин улар урыҫ тәьҫире менән йылдан-йыл ассимиляцияға һәм "эреүгә" дусар. Һуңғы йәниҫәп был төбәк башҡорттарының өҙлөкһөҙ кәмеүен күрһәтә. Яҡын киләсәктә беҙ был ерҙәрҙе ҡайтара алмаҫбыҙ тип таныр кәрәк. Тимәк, унда йәшәүсе башҡорттарҙы юғалтыуыбыҙ бар. Шуға ул милләттәштәребеҙҙе Башҡортостан еренә ҡайтарыу буйынса репатриация программаһын башҡарыу мөһим. Был төбәктәрҙә йәшәүсе башҡорттарға үҙ-үҙҙәрен юғалтмаҫ өсөн Башҡортостанға күсеү кәрәклеге аңлатылырға тейеш. Республика кимәлендә махсус программаның эшләүе мөһим: йорт өсөн ер бүлеү, йәшәү өсөн субсидиялар һәм башҡаһы. Төньяҡ төбәктәрҙә йәшәүсе башҡорттар тураһында ла айырым әйтеп үтәйек. Уларҙың күбе шул яҡтарға эш эҙләп киткән дә шунда төпләнгән. Ләкин Рәсәйҙә нефть сығарыу кәмеп иҡтисади хәл бөлгән һайын, был төбәктәрҙә йәшәү кимәле лә төшәсәк. Шуға төньяҡтарҙа йәшәүсе башҡорттар хәҙер үк үҙ милкен, фатирҙарын мөмкин ҡәҙәр ҡыйбатыраҡ һатып, Башҡортостанға ҡайтыу яғын ҡараһын. Был йәһәттән дә аңлатыу һәм күндереү эшен алып барайыҡ.

Земля. 7. На территории Башкортостана есть русские городские анклавы такие как Белорецк, Кумертау, Бирск и Благовещенск, где компактно проживает русское население. Необходимо устанавливать руководителей этих городов башкир по национальности, которые своими постепенными действиями будут заселять туда башкир и тем самым размывать русское население и превращать их в башкирские города. На все руководящие посты надо ставить башкир и продвигать своих, а русских понижать в должности или увольнять. Особенно необходимо уделить внимание городам Кумертау и Белорецку, ввиду их географических особенностей.

Ер. 7. Башҡортостан территорияһында Белорет, Күмертау, Бөрө, Благовещен кеүек урыҫ ҡала анклавтары бар, унда урыҫ халҡы тығыҙ йәшәй. Был ҡалаларға башҡорт етәкселәрен билдәләү кәрәк, улар үҙҙәренең әкренләп эш итеүе менән унда башҡорттарҙы урынлаштырасаҡ һәм шуның менән урыҫ халҡын кәметеп, башҡорт ҡалаларына әйләндерәсәк. Башҡорттарҙы бөтә етәксе вазифаларға ҡуйырға һәм үҙҙәренекеләрҙе күтәрергә, ә урыҫтарҙы вазифаһынан төшөрөргә йәки эштән бушатырға кәрәк. Бигерәк тә, географик үҙенсәлектәренә бәйле, Күмертау һәм Белорет ҡалаларына иғтибар биреү мөһим.

Земля. 6. Нельзя забывать о нашей стратегической задачи – выйти к границам с Казахстаном. Для этого башкиры должны приложить все свои силы, упорство и влияние. Башкиры должны граничить с казахами как это было веками. Без выхода на границу с Казахстаном наше геополитическое положение будет всегда уязвимое.